Natura unitatis ecclesiae et eventa anno domini 1054



Abstrakt

Niniejszy artykuł ma charakter uzupełniający, nie został więc napisany ce­lem narratywnego przedstawienia powszechnie już znanego przebiegu Wielkiej Schizmy Wschodniej, lecz aby przy pomocy kilku uwag i ekspozycji kilku mniej znanych szczegółów umożliwić nowy wymiar refleksji, a może wręcz dyskusji nad zagadnieniami, stanowiącymi treść niniejszej pozycji. Wydarzenia roku 1054 w historiografii uchodzą za jednoznaczne zakończe­nie „okresu niepodzielnej jedności eklezjalnej”. Celem więc niniejszego artykułu była refleksja nad jakością tej jedności i konstatacja, iż opisane wydarzenia można uznać za konsekwencję tendencji obecnych już wcześniej. Z drugiej wszakże strony Autor wykazuje, iż jedność Eklezji to nie brak ten­dencji separatystycznych, lecz że nie są one w stanie zniweczyć tego jednego z najistotniejszych znamion rzeczywistości eklezjalnej, jakim jest jedność. Sytu­uje ona Eklezję w Bożym Planie Zbawienia, uniezależniając ją od ludzkich decy­zji, od przypadków niezgody czy pychy. Refleksja nad jednością, poparta analiza biblijną i patrystyczną, pozwala też w inny sposób odnieść się do wydarzeń roku 1054. Ich „schizmatyckość” w świetle tekstów z epoki, jawi się raczej jako gorąca dyskusja obu zaintere­sowanych stron, które pragną wspólnie, w sposób duchowy odpowiedzieć na wyzwania ich epoki, epoki reformy gregoriańskiej po stronie rzymskokatolic­kiej czy „złotego wieku Bizancjum”, także teologii zapewniającemu odpowied­ni rozwój.Można więc uznać, iż lepiej nazwać „Schizmę” po prostu podziałem, a ostre wypowiedzi hierarchów uznać za wyraz troski o właściwy kształt Eklezji, zwłaszcza w kontekście rodzącej się potęgi Normanów czy narastających tenden­cji cezaropapistycznych. Autor nie ukrywa w konkluzji, iż na okresie „złotego wieku Bizancjum” po­jawiła się pierwsza, poważniejsza rysa, jednak jedności kościelnej nic nie jest w stanie naruszyć…


Cerularius, Epistola ad Joannem Tranensem in Apulia sive ad ipsum papam Leonem IX (latinisata cardinale Humberto, episcopo Silvae Candidae), PG 120, 755-782.
Cerularius, Epistola ad Petrum de Antiochia, PG 120, 781-796.
Cerularius, Epistola secunda ad Petrum, patriarcham Antiochenum, PG 120, 815-820.
Epistola Dominici patriarchae Venetiarum ad patriarcham Antiochenum, PG 120, 751-756.
Epistola Petri Theopoleos, totius Orientis patriarchae dissertatio, eo tempore scripta, qua advenit Italus Argyrus ut nostra reprehenderet, PG 120, 795-816.
Humbertus de Silva Candida, Brevis et succinta commemoratio, PL 143, 1002-1004.
Leo IX, Adversus Graecorum calumnias (false titulatum Dialogus inter Romanum et Con¬tantinopolitanum), PL 143, 744-769.
Leo IX, Epistula 19, PL 143, 758.
Leo IX, Epistula 20, PL 143, 764.
Leo IX, Epistola 100. Ad Michaelem Constantinopolitanum, PL 143, 744-769.
Leo de Ochrida, Epistola ad Joannem Episcopum Tranesensem, PG 120, 836-838.
Nicetas ChartophylaxNicaenus, Quibus temporibus et quarum criminationum causa a Constantinopolitana Ecclesia sejunxerit se Romanorum Ecclesia, PG 120, 713-720.
Gay J., L’Italie Meridionale et l’Empire Byzantine (867-1071), Paris 1904.
Haldon J., Warfare, State and Society in the Bizantine World 565-1204, Oxford 1999.
Przekop E., Rzym – Konstantynopol. Na drogach podziału i pojednania, Olsztyn 1987.
Runciman S., Schizma Wschodnia, tłum. Jan Gawroński, Warszawa 1963.
Schmemann A., Eucharystia, Białystok 1997.
Tomczak R., Eklezjogeneza w interpretacji współczesnych polskich teologów, „Studia Paradyskie” 16 (2006) 179-195.

Opublikowane : 2018-12-16


Bendza, M. (2018). Natura unitatis ecclesiae et eventa anno domini 1054. Vox Patrum, 65, 49-73. Pobrano z https://czasopisma.kul.pl/vp/article/view/3543

Marian Bendza 
Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie  Polska



Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.