Poznanie i wolna wola – dwie podstawowe kategorie antropologii Ambrozjastra



Abstrakt

Ambrosiaster belongs to the Roman school of exegesis. He deserves the atten­tion because of the relations between him and Marius Victorinus, his predecessor, as well as Pelagius and Augustine, his successors. The purpose of the article was to present Ambrosiaster’s anthropology on the basis of his writings. The conclu­sions have been presented in three parts: the elements of human nature, the ratio­nality of knowledge and the scope of free will. The first part shows the process in which the elements of nature are integrated. The spirit plays the decisive role synchronizing both the body and the soul. This dynamic and ongoing process is inspired by the presence of the Holy Spirit. The second part reveals two conditions for gaining knowledge: accepting the limita­tions of the mind and expanding and developing the principle of analogy. The last part presents two ways the free will is practised: by increasing how much one owns, which may be associated with lust, or by strengthening one’s inner strength. The role of the cultural and the ecclesial environment constitutes important infor­mation for the reconstruction of the views of Ambrosiaster. This raises the ques­tion whether – alongside Antioch and Alexandria – one could also talk about the Roman school of exegesis (Marius Victorinus, Ambrosiaster, Pelagius).


Słowa kluczowe

antropologia; ciało; duch; dusza; egzegeza; poznanie; pożądanie; wolna wola

Ambrosiaster, Commentarius in Epistulam I ad Thesalonicenses, CSEL 81/3, 233-234
Ambrosiaster, Commentarius in Epistulam I ad Timotheum, CSEL 81/3, 293
Ambrosiaster, Commentarius in Epistulam I ad Corinthios, CSEL 81/2, 29
Ambrosiaster, Commentarius in Epistulam II ad Corinthios, CSEL 81/2, 229
Ambrosiaster, Commentarius in Epistulam ad Colosenses, CSEL 81/3, 179
Ambrosiaster, Commentarius in Epistulam ad Efesios, CSEL 81/3, 71-126, 80
Ambrosiaster, Commentarius in Epistulam ad Galatas, CSEL 81/3, 61
Ambrosiaster, Commentarius in Epistulam ad Romanos, CSEL 81/1, 149, tłum. J. Sulowski: Ambrozjaster, Komentarz do listu św. Pawła do Rzymian, ŹMT 19
Ambrosiaster, Quaestiones Veteris et Novi Testamenti, CSEL 50, 18
Ambrosiastri qui dicitur commentarius in epistulas Pau¬linas in epistulas ad Corinthios, ed. H.I. Vogels, CSEL 81/2, Wien 1968
Ambrosiastri qui dicitur commentarius in epistulas Paulinas in epistulas ad Galatas, ad Efesios, ad Filippenses, ad Colo¬senses, ad Thesalonicenses, ad Timotheum, ad Titum, ad Filemonem, ed. H.I. Vogels, CSEL 81/3, Wien 1969
Ambrosiastri qui dicitur commentarius in epistulas Paulinas in epistulam ad Romanos, ed. H.I. Vogels, CSEL 81/1, Wien 1966
Baron A., Łacińskie komentarze do Listu do Tytusa (Ambrozjaster, Hieronim, Pelagiusz) na tle recepcji myśli Pawłowej w starożytności. Studium porównawcze, w: Ambrozjaster – Hieronim – Pelagiusz, Komentarze do Listu św. Pawła do Tytusa, ŹMT 28, Kraków 2003, 9-106
Baron A., Mariusz Wiktoryn – człowiek i jego dzieło. Wprowadzenie do dzieł egzegetycz¬nych, w: Mariusz Wiktoryn, Dzieła egzegetyczne, ŹMT 13, Kraków 1999, 49-50
Baron A., Spór o Pawła, spór o człowieka czy spór o Boga? Refleksie na marginesie kon-trowersji pelagiańskiej, w: Pelagiusz, Komentarz do listu św. Pawła do Rzymian, ŹMT 15, Kraków 1999, 52-53
Bussières M.-P., Introduction, w: Ambrosiaster, „Contre les païens” (Question sur l’An¬cien et le Nouveau Testament 114) et „Sur le destin” (Question sur l’Ancien et le Nouveau Testament 115), SCh 512, Paris 2007, 29-109
Historia dogmatów, red. B. Sesboüé, t. 2: Człowiek i jego zbawienie, tłum. P. Rak, Kra¬ków 2001
Lunn-Radcklife S., Ambrosiaster’s Political Theology, Oxford 2007
Michalski M., Problem tak zwanego „Ambrozjastra” w świetle jego nauki chrystologicz¬nej, Kraków 1950
Morin G., Qui est l’Ambrosiaster? Solution nouvelle, RBen 31 (1914) 1-34
Quaestiones Veteris et Novi Testamenti CXXVII, ed. A. Souter, CSEL 50, Wien 1908
Scholz O., Die Hegesippus-Ambrosius-Frage. Eine literarhistorische Beschprechung, „Kirchengeschichtliche Abhandlungen” 8 (1909) 149-195
Schwierholtz W., Hilarii in epistola ad Romanos. Ein Beitrag zur Ambrosiasterfrage, „Kirchengeschichtliche Abhandlungen” 8 (1909) 57-96
Souter A., Studies of Abrosiaster, Cambridge 1905
Staniek E., Usprawiedliwiający charakter chrześcijańskiej wiary. Studium nad Komen¬tarzami Ambrozjastra i Pelagiusza, Kraków 1982
Stanula E., Aniołowie oraz ich upadek według Ambrozjastra, STV 13 (1975) 105-116
Stanula E., Nauka Ambrozjastra o stanie pierwotnym człowieka. Studium z zakresu antropologii teolo¬gicznej, SACh 1 (1977) 3-120
Tyburowski K., Gli elementi della natura umana secondo l’Ambrosiaster, RSa 8 (2001) 101-115
Tyburowski K., I diritti del diavolo sull’umanità peccatrice nella teolo¬gia dell’Ambrosiaster, „Studia Catholica Podoliae” 2 (2003) 489-501
Tyburowski K., Przedmiot grzechu Adama w myśli Ambrozjastra na tle współczesnego mu Status Quaestionis, SSan 10 (2003) 239-251
Tyburowski K., Śmierć jako konsekwen¬cja grzechu Adama według myśli Ambrozjastra, SSan 12 (2005) 62-70
Tyburowski K., Unus Adam peccavit in omnibus / in Adam omnes peccaverunt – la soli¬darietà del genere umano con il peccato di Adamo nel pensiero esegetico dell’Ambrosiaster, w: Ec¬clesiae Premisliensi Serviens. Księga Jubileuszowa dedykowana Księdzu Infułatowi doktorowi Sta¬nisławowi Zygarowiczowi, Przemyśl 2001, 551-568
Vogels H., Das Corpus Paulinum des Ambrosiaster, Bonn 1957
Żelazny J., Wstęp, w: Ambrozjaster, Komentarz do Listu św. Pawła do Rzymian, ŹMT 19, Kraków 2000, 5-16
Pobierz

Opublikowane : 2018-12-16


Babiarz, G. (2018). Poznanie i wolna wola – dwie podstawowe kategorie antropologii Ambrozjastra. Vox Patrum, 63, 143-155. Pobrano z https://czasopisma.kul.pl/vp/article/view/3556

Grzegorz Babiarz 
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie  Polska



Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

 

 


Inne teksty tego samego autora