Rola Nikei jako centrum bizatyńskiego świata po 1204 roku



Abstrakt

After the turbulent events of 1204 and after gaining the power by the Latins in Constantinople, Nicaea was supposed to become the center of post-Byzantine world as the capital of a country newly created by Theodore I Laskaris. It definitely fulfilled all the conditions to become the most significant town in the north-west­ern part of Asia Minor. The sovereigns from the Laskaris dynasty supported its development as well, although it must be emphasized that it was not the only cen­ter of their country. Next to Nicaea both Magnesia and Nymphaion need to be mentioned. Nicaea became an important cultural and scientific center of the new empire. Nevertheless, it was not an exceptional place as the distinguished represen­tatives of Byzantine scientific and cultural world lived also permanently in other towns (also in those towns which were under the Latins’ rule). What is more, the educational system of Nicaea was criticized (e.g. George – Gregory II of Cyprus). The last but one emperor, Theodore II Laskaris (1254-1258), tried to make Nicaea the only center of Byzantine Greeks country. Nevertheless, as early as three years after his death the Byzantine Greeks regained Constantinople, the real capital of the world, and Nicaea again became the center of secondary importance.


Słowa kluczowe

Nikea; dynastia Laskarysów; Magnezja; Nymfajon

Ahrweiler H., L’expérience nicéenne, DOP 29 (1975)
Ahrweiler H., L’histoire et la géographie de la région de Smyrne entre les deux occupations turques (1081–1317) particulièrement au XIIIe siècle, „Travaux et Mémoires” 1 (1965)
Angelov D., Imperial Ideology and Political Thought in Byzantium, 1204-1330, Cambridge 2007
Angold M., A Byzantine Government in Exile: Govern¬ment and Society under the Laskarids of Nicaea, 1204-1261, Oxford 1975
Angold M., The Fourth Crusade. Event and Context, Harlow 2003
Андреева М.А., Очерки по культуре византийского двора в XIII в., Прага 1927
Balard M., La Romanie génoise (XIIe-dèbut du XVe siècle, t. 1, Rzym – Genua 1978
Bonarek J., Separatyzm bizantyński w dobie IV krucjaty a działalność Teodora Laskarysa, „Piotrkowskie Zeszyty Historyczne” 9 (2008) 27-41
Bonarek J., Sytuacja Cesar¬stwa Bizantyńskiego w przededniu IV krucjaty, w: IV krucjata. Historia. Reperkusje. Konsekwen¬cje, red. Z.J. Kijas – M. Salamon, Kraków 2005
Boot I., Theodore Laskaris and Paphlagonia, 1204-1214: towards a chro¬nology description, „Αρχείον Πόντου” 50 (2003/2004) 151-224
Bouras Ch., Houses in Byzantium, „Δελτίον της Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας” 11 (1982-1983)
Cheynet J.-C., Philadelphie, un quart de siècle de dissidence, 1182-1206, w: Philadelphie et autres études, Paris 1984, 39-54
Cheynet J.-C., Pouvoir et contestations à Byzance, Paris 1996
Concina E., La città bizantina, Roma – Bari 2003
Constantinides C.N., Higher education in Byzantium in the Thirteenth and early Fourteenth centuries (1204-ca.1310), Nicosia 1982
Foss C., Emperors named Constantine, „Revue Numismatique” 6 (2005) 90-99
Foss C. – Scott J.A., Sardis, w: The Economic History of Byzantium, ed. A.E. Laiou, t. 2, Washington 2002
Foss C. – Tulchin J., Nicaea: a Byzantine ca¬pital and its praises: with the speeches of Theodore Laskaris, In praise of the great city of Nicaea, and Theodore Metochites, Nicene oration, Brookline 1996
Geanakoplos D.J., Emperor Michael Palaeologus and the West 1258-1282: A Study in Byzan-tine-Latin Relations, Cambridge 1959
Georgius Acropolites, Historia, ed. A. Heisenberg, P. Wirth, w: Georgius Acropolites, Opera, t. 1, Stuttgart 1978
Georgius Pachymeres, Relationes historicae, ed. A. Failler – V. Laurent, CFHB 24/1: Series Parisiensis, t. 1, Paris 1984
God¬frey J., 1204. The Unholy Crusade, Oxford 1980
Gotfryd de Villehardouin, La conquête de Constantinople par Geoffroi de Ville-hardouin avec la continuation de Henri de Valenciennes 455, ed. M. Natalis de Wailly, Paris 1872, tłum, Z. Pentek: Geoffroy de Villehardouin, Zdobycie Konstantynopola, Poznań 2003
Haldon J., Bizancjum. Zarys dziejów, tłum. Z. Simbierowicz, Warszawa 2006
Hendy M.F., Studies in Byzantine Monetary Economy, c. 300-1450, Cambridge 1985
Janin R., Nicée. Étude historique et topographique, EO 28 (1925) 482-487
Kiourtzian G., L’époque protobyzantine à travers les monuments épigraphiques, w: La Bithynie au Moyen Âge, ed. B. Geyer – J. Lefort, Paris 2003
Krupczyński P., Nikea, w: Encyklopedia kultury bizantyńskiej, red. O. Jurewicz, Warszawa 2002
Карпов С.П., История Траᴨезундской имᴨерии, Византийская Библиотека. Исследования, Санкт-Петербург 2007
Lampsidis O., La rivalité entre l’état de Grands Comnènes et celui de Nicée à propos de l’héritage de l’idée byzantine, w: Actes du XVe Congrès International d’Études Byzantines, Athènes, septembre 1976, t. 4, Athènes 1980
Lau¬rent V., La chronologie de patriarches de Constantinople au XIIIe siècle, REB 27 (1969)
Leszka M.J., Nicea – tymczasowa stolica Bizantyńczyków, „Piotrkowskie Zeszyty Historycz-ne” 12/2 (2011) 211-220
Leszka M.J., Между Константиноᴨолем и Константиноᴨолем. Из истории столичного статуса Никеи в XIII веке, „Balcanica Posnaniensia” 19 (2012) 39-49
Macrides R., Introduction, w: George Akropolites, The Histo¬ry, ed. R. Macrides, Oxford 2007
Michael Choniates, Epistulae, ed. F. Kolovou, Corpus Fontium Historiae Byzantinae (= CFHB) 41: Series Berolinensis, Berlin – New York 2001
Mitsiou E., The monastery of Sosandra: a contribution to its history, dedication and localisation, „Bulgaria Medievalis” 2 (2011) 665-684
Mondrain B., Życie umysłowe, w: Świat Bizancjum, t. 3: Bizancjum i jego sąsiedzi 1204-1453, red. A. Laiou – C. Morrisson, tłum. A. Graboń, Kraków 2013
Morrisson C., Czwarta wyprawa krzyżowa i nowa organizacja polityczna (1204-1258), w: Świat Bizancjum, t. 3: Bizancjum i jego sąsiedzi 1204-1453, red. A. Laiou – C. Morrisson, tłum. A. Graboń, Kraków 2013
Nicephorus Blemmydes, Curriculum vitae et carmina, ed. A. Heisenberg, Leipzig 1896
Νicephorus Gre¬goras, Byzantina historia, ed. L. Schopen, Corpus Scriptorum Historiae Byzantinae (= CSHB) 19/1, Bonn 1829
Nicetas Cho¬niates, Historia, ed. J.A. van Dieten, CFHB 11: Series Berolinensis, Berlin – New York 1975
Nicetas Choniates, Orationes et epistulae, ed. J.A. van Dieten, CFHB 3: Series Berolinensis, Berlin – New York 1972
Nikefor Blemmydes, Autobiographia sive Curri¬culum Vitae necnon Epistula Universalior, ed. J.A. Munitiz, CCG 13, Turnhout – Leuven 1984
Orgels P., Sabbas Asidénos, dynaste de Sampsôn, „Byzantion” 10 (1935) 67-80
Ostrogorsky G., Geschichte des Byzantinischen Staates, München 1963
Patlagean É., Un Moyen Âge grec. Byzance IXe-XVe siècle, Paris 2007
Pentek Z., Cesar¬stwo Łacińskie 1204-1261. Kolonialne państwo krzyżowców czy Neobizancjum?, Poznań 2004
Pérez Martín I., À propos des manuscrits copiés par George de Chypre (Grégoire II), patriarche de Constantinople (1283-1289), „Scriptorium” 46 (1992)
Радић Р., Обласни господари у Византији крајем XII и у првим деценијама XIII века, „Зборник радова Византолошког института” 24-25 (1986)
Theodorus Scutariotes, Synopsis chronike, w: Messaionike Bibliotheke, ed. K.N. Sathas, t. 7, Paris 1894
Treadgold W., A History of the Byzantine State and Society, Stanford 1997
Жаворонков П.И., Культура Никейской имᴨерии, w: Культура Византии XIII – ᴨервая ᴨоловина XV в., red. Г.Г. Литаврин, Mосква 1991
Жаворонков П.И., Личность и творчество Георгия Акрoᴨолита, w: Георгий Акрополит, История, перевод, вступительная статья и приложения П.И. Жаворонков, Санкт-Петербург 2005
Жаворонков П.И., Малоазийские города ᴨериода Никейской имᴨерии, „Античная Древность и Средние Века” 25 (1990)
Жаворонков П.И., Никейско-траᴨезундские отношения в 1213-1223 гг., „Византийские Очерки” 1982 183-190
Жаворонков П.И., У истоков образования Никейской имᴨерии: (oценка деятельности Константина XI Ласкаря), „Византийский Временник” 38 (1977)
Pobierz

Opublikowane : 2018-12-16


Bonarek, J. (2018). Rola Nikei jako centrum bizatyńskiego świata po 1204 roku. Vox Patrum, 62, 73-80. Pobrano z https://czasopisma.kul.pl/vp/article/view/3578

Jacek Bonarek 
Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach  Polska



Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.