Rola modlitwy w życiu syryjskich mnichów według Teodoreta z Cyru



Abstrakt

Prayer was a basic goal of the lives of Christian monks. Historia religiosa by Theodoretus of Cyrus conveys a lot of valuable information on the subject of prayer of Syrian ascetics. The bishop of Cyrus used the notion of prayed to refer to any kind of requests and begging or thanksgiving and admiration. Theodoretus recorded particularly numerous examples of recoveries, which occurred by dint of intercessive prayer of ascetics. Monks prayed at different times of a day and in various postures (standing, lying or kneeling), they were also familiar with many kinds of prayer and addressed God with varied intentions. Historia religiosa in­forms us as well about gestures that accompanied prayers, such as bows, raising arms and eyes to the sky and places where it could be said. An important issue discussed by Theodoretus was the time of praying. In Historia religiosa we can find references to the ideal of incessant prayer and to morning and evening prayers typical for Christians. The aim of prayer was to help ascetics control their bodily needs, it drew the mind of an ascetic towards God, tearing them, at the same time, from worldly issues. Prayer was also a reflection of monk’s faith, since through it, they worshipped God, referred to him their requests and thanksgiving.


Słowa kluczowe

Asceza; hymny; monastycyzm; modlitwa; kontemplacja; psalmy; Syria; Teodoret z Cyru

Aphraates, Demonstrationes, ed. R. Graffin, PSyr 1, Paris 1894
Apophtegmata Patrum, PG 65
Bober A., Modlitwa patrystyczna, TST 8 (1981)
Bralewski S., Teodoret z Cyru wobec dążeń biskupów Rzymu do Prymatu, w: Byzantina Europaea. Księga Jubileuszowa ofiarowana profesorowi Waldemarowi Ceranowi, red. M. Kokokszko – M.J. Leszka, Byzantina Lodziensia XI, Łódź 2007, 69-80
Bralewski S., Życie religijne mieszkańców Konstantynopola, w: Konstantynopol Nowy Rzym. Miasto i ludzie w okresie wczesnobizantyńskim, red. M.J. Leszka – T. Wolińska, Warszawa 2011, 409-418
Bunge G., Ewagriusz z Pontu – mistrz życia duchowego. Modlitwa ducha, acedia, ojco¬stwo duchowe, tłum. J. Bednarek – A. Jastrzębski – A. Ziernicki, ŹM 19, Kraków 1998
Bunge G., The „Spiritual Prayer”: On the Trinitarian Mysticism of Evagrius of Pontus, „Monastic Studies” 17 (1987) 191- 208
Burda W., Modlitwa Kościoła w Dziejach Apostolskich, VV 22 (2012) 114-120
Canivet P., Le monachisme syrien selon Theodoret de Cyr, Paris 1976
Chodyko M., Co Biblia mówi na temat kontemplacji, PP 124 (2007) nr 1, 87-99
Clark G., Women and Asceticism in Late Antiquity, w: Asceticism, ed. V.L. Wimbush – R. Valantasis, New York 1995
Clayton J. ‒ Paul B., The Christology of Theodoret of Cyrus, Oxford 2007
Cyprianus, De dominica oratione, PL 4
Czajkowski S., Hymn, w: Od psalmu i hymnu do songu i liedu. Zagadnienia genolo¬giczne: rodzaj – gatunek – utwór, red. M. Tomaszewski, Muzyka i liryka 7, Kraków 1998
Driscoll J., Evagrius, Paphnutius, and the Reasons for Abandonment by God, SMon 40 (1998) 259-286
Dybski H., Modlitwa w ujęciu Jana Kasjana, VoxP 19 (1999) t. 36-37
Dysinger L., The Logoi of Providence and Judgment in the Exegetical Writings of Evagrius Ponticus, StPatr 37 (2001) 462-471
Dysinger L., The Significance of Psalmody in the Mystical Theology of Evagrius of Pontus, StPatr 30 (1997) 176-182
Elm S., Virgins of God: The Making of Asceticism in Late Antiquity, New York 1994
Evagrius, De oratione, PG 79, 1168C, tłum. K. Bielawski: Ewagriusz z Pontu, O modlitwie, w: Ewagriusz z Pontu, Pisma monastyczne, ŹM 18, Kraków 1998
Fairbairn D., The puzzle of Theodorets Christology: a Modest suggestion, JTS 58 (2007) 100-133
Frank K.S., John Cassian on John Cassian, StPatr 30 (1997) 418-433
Górny J., Modlitwa w życiu wspólnot monastycznych w świetle pism św. Hieronima, TST 8 (1981)
Harmless W., Salt for the Impure, Light for the Pure: Reflections on the Pedagogy of Evagrius Ponticus, StPatr 37 (2001) 514-526
Harvey S.A., The Sense of a Stylite: Perspectives on Simeon the Elder, VigCh 42 (1988) 376-394
Harvey S.A., The Stylite’s Liturgy: Ritual and Religious Identity in Late Antiquity, JECS 6 (1998) 523-539
Honigmann E., Theodoret of Cyrrus and Basil of Seleucia. The Time of their Death, ST 173 (1953) 174-184
Joannes Cassianus, Collationes Patrum, PL 49, 780C - 788B, tłum. A. Nocoń: Jan Kasjan, Rozmowy z Ojcami, t. 1, ŹM 28, Kraków 2003
Joannes Chrysostomus, In Epistolam ad Thimoteum hom., PG 62, 575-576, tłum. T. Sinko: Jan Chryzostom, Homilie na Listy Pasterskie Św. Pawła i na List do Filemona (Tym. I, II. Tyt. Filem.), Kraków 1949
Kania W., Pierwsza naukowa rozprawa o modlitwie Orygenesa Peri Euches, TST 8 (1981)
Kapera Z.J., Modlitwa w tekstach qumrańskich. Zwięzłe wprowadzenie w problematykę, RBL 64 (2011)
Karas M., Teodoret z Cyru, sławny czy zapomniany?, „Filomata” 1995, nr 425-426, 97-104
Krupnik T., Modlitwa w życiu mniszym według Jana Kasjana, Kraków 1998
Krzyszowski Z., Modlitwa znakiem wiarygodności Kościoła w eklezjologii patrystycz¬nej, VoxP 28 (2008) t. 52
Kupan I.P., Theodoret of Cyrus, London – New York 2006
Levko J.J., Cassian’s Prayer for the Twenty-First Century, Scranton 2000
Leyser C., Authority and Asceticism from Augustine to Gregory the Great, New York 2001
Longosz S., Znak krzyża świętego w życiu starożytnych chrześcijan, TST 8 (1981)
Maciuszko J., Modlitwa, w: Religia. Encyklopedia, red. nauk. T. Gadacz – B. Milerski, VII, Warszawa 2003
Makowiecka E., Cele – wyniki badań archeologicznych, w: Apoftegmaty Ojców Pustyni, t. 1: Gerontikon, ŹM 4, Kraków 2004
Małunowiczówna L., Antologia modlitwy wczesnochrześcijańskiej, Lublin 1993
Małunowiczówna L., Modlitwa prywatna starożytnych chrześcijan, TST 8 (1981)
McGinn B., The Foundations of Mysticism: Origins to the Fifth Century. New York 1991
O’Laughlin M., The Bible, the Demons, and the Desert: Evaluating the Antirrheticus of Evagrius Ponticus, SMon 34 (1992) 201-215
Origenes, De oratione, PG 11
Ostaszewska E., Psalm, w: Od psalmu i hymnu do songu i liedu. Zagadnienia genolo¬giczne: rodzaj – gatunek – utwór, red. M. Tomaszewski, Muzyka i liryka 7, Kraków 1998
Słownik Języka Polskiego, red. M. Szymczak, II, Warszawa 1995
Stewart C., Evagrius on Prayer and Anger, w: Religions of Late Antiquity in Practice, ed. R. Valantasis, Princeton 2000, 65-81
Stewart C., Imageless Prayer and the Theological Vision of Evagrius Ponticus, JECS 9 (2001) 173-204
Stewart C., John Cassian on Unceasing Prayer, „Monastic Studies” 15 (1984) 159-177
Stewart C., Kasjan Mnich, tłum. T. Lubowiecka, ŹM 34, Kraków 2004
Stewart C., The Desert Mothers: The Portrayal of Women in the Sayings and Stories of the Desert, „Vox Benedictina” 2 (1985) 5-23
Stewart C., The Monastic Journey Accordingto John Cassian, „Word and Spirit” 19 (1993) 29-40
Szczur P., Jan Chryzostom a duszpasterstwo osób nie mówiących po grecku, VoxP 30 (2010) t. 55
Szczur P., Modlitwa dziękczynienia w świetle „Homilii na 1 List do Tymoteusza” św. Jana Chryzostoma, w: Modlitwa dziękczynienia, red. J. Misiurek – J. Popławski – K. Burski, Homo orans 6, Lublin 2005, 73-81
Szczur P., Nauka Jana Chryzostoma o modlitwie w świetle Homilii na 1 list św. Pawła do Tymoteusza, TPatr 5 (2008) 117-132
Szczur P., Warunki wysłuchania modlitwy indywidualnej na przykładzie modlitwy Dawida w „Objaśnieniach Psalmów” św. Jana Chryzostoma, w: Modlitwa wspólnotowa i indywidualna, red. J. Popławski – J. Misiurek – J. Miczyński, Homo orans 10, Lublin 2011, 17-37
Szpyrka P., Gest w modlitwie pierwszych chrześcijan (II), PP 123 (2006) nr 2
Szram M., Koncepcja modlitwy integralnej według Orygenesa, VV 22 (2012)
Tertullianus, De oratione, PL 1
Theodoretus, Historia religiosa, PG 82, 1456C - 1457A, tłum. K. Augustyniak: Teodoret z Cyru, Dzieje miłości Bożej. Historia mnichów syryjskich, ŹM 7, Kraków 1994
Theodoretus, Interpretatio In xiv epistulas Santi Pauli, PG 82, 797A, tłum. S. Kalinkowski: Teodoret z Cyru, Komentarz do listów Pawłowych do Tesaloniczan, Tymoteusza, Tytusa, Filemona i Hebrajczyków, ŹMT 20, Kraków 2001
Urbainczyk T., Theodoret of Cyrrhus. The Bishop and Holy Man, Michigan 2002
Vööbus A., History of asceticism in the Syrian Orient. A contribution to the history and culture in the near East, CSCO 184, Louvain 1958
Vranic V., The Christology of Theodoret of Cyrrhus: The Question of Its Development, Milwaukee (Wisconsin) 2012
Ward B., Apophthegmata Matrum, StPatr 16 (1985)
Wasilewski S., Modlitwa Ojcze nasz jako chrze¬ścijańskie wyznanie wiary na podstawie „De Dominica Oratione” Cypriana z Kartaginy, SLov 15 (2013) 319-349
Wellesz E., History of Byzantine music and hymnography, Oxford 1961
Wojciechowska K., Hymn, psalm, chorał – próba uściśleń genealogii, „Liturgia Sacra” 8 (2002)
Wójtowicz H. – Szymusiak J., Antologia modlitwy patrystycznej, Sandomierz 1971
Young R.D., Evagrius the Iconographer: Monastic Pedagogy in the Gnostikos, JECS 9 (2001) 53-72
Zajdler L., Dzieje zegara, Warszawa 1980
Pobierz

Opublikowane : 2018-12-16


Skotnicka, K. (2018). Rola modlitwy w życiu syryjskich mnichów według Teodoreta z Cyru. Vox Patrum, 62, 471-492. Pobrano z https://czasopisma.kul.pl/vp/article/view/3597

Katarzyna Skotnicka 
Uniwersytet Łódzki  Polska



Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.