Czy pokora może istnieć bez ubóstwa? Stanowisko Ojców Kapadockich i Jana Chryzostoma



Abstrakt

Greccy Ojcowie Kościoła IV w. uznawali zgodnie cnotę pokory za punkt wyjścia na drodze duchowego doskonalenia oraz za matkę wszystkich cnót. W duchu rozwijającego się monastycyzmu podkreślali przede wszystkim ścisły związek pokory z posłuszeństwem jako cnotą najbardziej jej pokrewną. Autor artykułu stara się znaleźć odpowiedź na pytanie, w jaki sposób postrzegali oni re­lację między pokorą i ubóstwem, mającą głęboką tradycję biblijną. Już w Starym Testamencie ludzie ubodzy (ptoco…) jako znajdujący się w potrzebie byli uważa­ni za szczególnie skromnych i otwartych na pokorne szukanie pomocy u Boga i drugiego człowieka. Ojcowie Kapadoccy i Jan Chryzostom definiowali cnotę pokory jako przypisywanie wszelkiej chwały za dokonane dobre czyny samemu Bogu i niewywyższanie się ponad innych ludzi, nawet największych grzeszników. Zagadnienie związku ubóstwa z tak rozumianą pokorą poruszali komentując prze­de wszystkim pierwsze z ośmiu błogosławieństw Chrystusa na górze. Z analiz homilii poświęconych tej kwestii przez Grzegorza z Nyssy i Jana Chryzostoma wynikają następujące wnioski: (1) istnieją dwa rodzaje ubóstwa: duchowe i materialne, które są od siebie zależne; (2) istnieje także tzw. „złe ubóstwo”, które oznacza brak podstawowych cnót; jest ono przeszkodą do osiągnięcia cnoty pokory; (3) ubóstwo materialne ułatwia postawę pokory, ale nie wystarcza do osiągnię­cia tej cnoty; (4) cnota pokory jest natomiast niemożliwa bez ubóstwa duchowego, które otwiera na Boga; (5) ludzie ubodzy w duchu, których dotyczy pierwsze błogosławieństwo, są synonimem ludzi pokornych.


Słowa kluczowe

Ojcowie Kapadoccy; Jan Chryzostom; cnota pokory; cnota ubóstwa; teologia IV wieku

Adnès P., Humilité, DSp VII 1146-1147
Basilius Caesariensis, Adversus Eunomium 1, 13, ed. B. Sesboüé – G.-M. de Durand – L. Doutreleau, vol. 1, SCh 299, Paris 1982
Basilius Caesariensis, De humilitate hom., PG 31
Basilius Caesariensis, De iudicio Dei, PG 31
Basilius Caesariensis, Epistula, PG 32
Clemens Alexandrinus, Quis dives salvetur, ed. L Fruchtel, GCS 17 (Klemens Werke 3), Berlin 1970
Degórski B., Valori etici del monachesimo di San Girolamo. L’obbedienza / umiltà, in: L’etica cristiana nei secoli III e IV: Eredità e confronti. XXIV Incontro di studiosi dell’antichità cristiana, Roma 4-6 maggio 1995, SEA 53, Roma 1996, 317-337
Diogenes Laertius, Vitae philosophorum, ed. H.G. Huebnerus, vol. 2, Lipsiae 1831
Evagrius Ponticus, De malignis cogitationibus, ed. P. Géhin – C. Guillaumont – A. Guil-laumont, SCh 438, Paris 1998
Gauthier R.A., Magnanimité. L’idéal de la grandeur dans la philosophie païenne et dans la théolo¬gie chrétienne, Bibliothèque Thomiste 28, Paris 1951
George A., Pauvre, in: Dictionnaire de la Bible. Supplément 7, Paris 1962, 387-406
Gilen L., Die Demut des Christen nach dem Neuen Testament, “Zeitschrift für Aszese und Mystik” 13 (1938) 266-284
Gould G., Basil of Cae¬sarea and Gregory of Nyssa on the Beatitudes, StPatr 22 (1989)
Gregorius Nyssenus, Orationes de beatudinibus, ed. J.F. Callahan, GNO 7/2, Leiden 1992
Joannes Chrysostomus, Ad Stagirium a daemone vexatum, PG 47
Joannes Chrysostomus, Ecloga 7. De humilitate animi, PG 63
Joannes Chrysostomus, In Acta Apostolorum hom., PG 60
Joannes Chrysostomus, In epistulam ad Ephesios hom., PG 62
Joannes Chrysostomus, In epistulam ad Hebraeos hom., PG 63
Joannes Chrysostomus, In Epistulam ad Romanos hom., PG 60
Joannes Chrysostomus, In Matthaeum hom., PG 58
Misiarczyk L., Osiem „logismoi” w pismach Ewagriusza z Pontu, Kraków 2007
Pałucki J., Dobre bogactwo, Lublin 1992
Tremblay J., St. John Chrysostom and the beatitudes, “Nicolaus. Rivista di teologia ecumenico-patristica. Nuova Serie” 25 (1998) 199-217
Szram M., Cnota pokory w na¬uczaniu greckich Ojców Kościoła IV wieku, Lublin 2014
Szram M., Pokora – „matka cnót” w ujęciu Bazylego Wielkiego i Jana Chryzostoma, RT 51 (2004) z. 4, 43-64
Špidlik T., La sophio¬logie de S. Basile, Roma 1961

Opublikowane : 2018-12-16


Szram, M. (2018). Czy pokora może istnieć bez ubóstwa? Stanowisko Ojców Kapadockich i Jana Chryzostoma. Vox Patrum, 62, 505-510. Pobrano z https://czasopisma.kul.pl/vp/article/view/3599

Mariusz Szram 
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II  Polska



Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 3.0 PL

 

 


Inne teksty tego samego autora

1 2 3 4 > >>