Święty Ambroży z Mediolanu i ugruntowywanie się chrześcijaństwa – tworzenie nowego języka dla chrześcijan



Abstrakt

Autor artykułu chce ukazać ortodoksyjny kontekst, będący efektem orzeczeń soborowych, traktowany jako pewien ekumeniczny aspekt myśli teologicznej św. Ambrożego, który milcząco wymuszał jednoczesne korzystanie z Zachodniej i Wschodniej tradycji liturgicznej. Pozycja Ambrożego jako biskupa Mediolanu, który głęboko rozpatrywał problemy dotyczące „nowego” języka chrześcijańskie­go używanego w liturgii, a także problem historii Kościoła i liturgii, pozwoliła mu bezpośrednio wpływać na poprawę stosunków między Niceą Wschodu i Zacho­du. Jego hymny, osobiste pisma i traktaty odzwierciedlały dogmatyczne, języko­we i ikonograficzne trudności tworzenia się państwa chrześcijańskiego: od Nicei do Trullo (lub od Konstantyna Wielkiego do Justyniana II), przez które Bizancjum weszło ostatecznie w niezwykle trudny okres ikonoklazmu (w latach 711-843).


Słowa kluczowe

nicejsko-konstantynopolitańskie wyznanie wiary; Ambroży z Mediolanu; ortodoksja; teologia; język liturgiczny; hymny

Ambrosius, De fide
Ambrosius, De virginibus
Ambrosius, Epistula, SAEMO 21, ed. G. Banterle, Milano – Roma 1988
Arringhi P., Roma subterranea novissima in qua post Antonium Bosium antesignanum, Jo. Severanum congre. Oratorii presbyterum, et celebres alios scriptores, antiqua christianorum et precipue Martyrum Coemeteria, tituli, monumenta, epitaphia, inscriptiones, ac nobiliora sanctorum sepulchra, sex libris distincta inlustrantur, vol. 1, Lutetiae Parisiorum 1659
Atanasio. Il Credo di Nicea, ed. E. Cattaneo, Roma 2001
Athanasius Alexandrinus, De decretis Ni¬caenae Synodi
Athanasius Alexandrinus, Epistula ad Iovianum imperatorem
Augustinus, Confessiones
Barnes T.D., Constantine: Dynasty, Religion and Power in the Late Roman Empire, Chichester 2011
Beneševič V.N., Сведения о греческих рукописях канонического содержания в библиотеках монастырей Ва¬топеда и Лавры св. Афанасия на Афоне, Санкт Петербург 1904
Chadwick H., The Origin of the Title “Oecumenical Council”, JTS 23 (1972)
Clackson J. – Horrocks G., The Blackwell History of the Latin Language, Chichester 2011
Conciliorum Oecumenicorum Genera¬liumque Decreta I, editio critica, vol. 1: The Oecumenical Councils, From Nicaea I to Nicaea II (325-787), ed. G. Alberigo – A.M. Ritter – L. Abramowski et alii (= COGD), Bologna 2006
Cross F.L., The Study of Athanasius, Oxford 1945
Davis L.D., The First Seven Ecumenical Councils (325-787), Their History and Theology, Delaware 1987
Gregorius Nazianzenus, Carmen historicum
Gregorius Nyssenus, Oratio funebris in Meletium
Heid S., Romanness of Roman Christianity, in: A Companion to Roman Religion, ed. J. Rupke, Oxford 2011
Krautheimer R., Corpus Basilicarum Christianorum Romae, vol. 1-2, Roma 1937
Leo I papa, Epistula
Livrea E., L’imperatrice Eudocia e Roma, ByZ 91 (1998)
Louth A., ”From Beginning to Beginning”: Endless Spiritual Progress in St. Gregory of Nyssa, in: The Proceedings of the XXI International Ecumenical Conference on Ortho¬dox spirituality “The Ages of the Spiritual Life”, ed. E. Bianchi, Bose 2013
Mango C., Constantine’ Mausoleum and the Translation of Relics, in: idem, Studies on Constantinople, Ashgate 1993
Mathew G., Byzantine Aesthetics, London 1963
McLynn N.B., Ambrose of Milan. Church and Court in a Christian Capital, Berkely 1994
Mercati G., Antiche Reliquie Liturgiche Ambrosiane e Romane, Roma 1902
Moorhead J., Ambrose. Church and Society in the Late Roman World, London – New York 1999
“Nestoriana”, Die Fragmente des Nestorius, gesammelt, ed. F. Loofs, Halle 1905
Poirier M., “Christus pauper factus est” chez Saint Ambroise, RSLR 15 (1979) 250-257
Prestige G.L., Fathers and Heretics, London 1940
Riviere J., ”Trois cent dix-huit”. Un cas de symbolisme arithmetique chez S. Am¬broise, RTAM 6 (1934) 361-367
Robins R.H., The Byzantine Grammarians, New York – Berlin 1993
Socrates, HE
Stead G.C., Homoousios dans la pensee de saint Athanase, in: Politique et Theologie chez Athanase d’Alexandrie, ed. C. Kannengiesser, Paris 1974, 231-253
Theodoretus Cyrensis, HE
Tillyard H.J., Byzantine Music and Hymnography, London 1923
Velmans T., Une illustration inedite de l’Acathiste et l’iconographie des hymnes liturgiques a Byzance, “Cahiers Archeologiques” 22 (1972)
Wellesz E., A History of Byzantine Music and Hymnography, Oxford 1998
Чудотворные иконы Пресвятой Богородицы. Краткое описание. Иконография. Дни празднования. Тропари и молитвы. Молитвенная традиция, ред. С. Алексеев, Санкт Петербург 2010

Opublikowane : 2018-12-16


Zajc, N. (2018). Święty Ambroży z Mediolanu i ugruntowywanie się chrześcijaństwa – tworzenie nowego języka dla chrześcijan. Vox Patrum, 61, 157-169. Pobrano z https://czasopisma.kul.pl/vp/article/view/3615

Neža Zajc 
Slovenian Academy of Sciences and Arts  Słowenia



Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.