Utopijny sen mistyka o chrześcijańskim Rzymie. Teologia polityczna Orygenesa



Abstrakt

Orygenes z Aleksandrii († 253), jeden z najwybitniejszych pisarzy wczesno­chrześcijańskich, w apologii Contra Celsum podjął rozważania nad teologiczną wizją państwa. Dominuje w niej idea afirmacji oraz wola współpracy dla wspólne­go dobra. W myśl nauczania biblijnego Adamantios podkreśla Boskie pochodze­nie władzy, której należy się szacunek i lojalność. W przypadku jednak nadużycia kompetencji państwa w kwestii sumienia i wyznania obywateli, chrześcijanin wi­nien bardziej słuchać Boga. Religia domaga się wolności i uszanowania jej zasad. Chrześcijaństwo nie tylko nie przeciwstawia się w swojej doktrynie założeniom państwa i jego celom, lecz może mu służyć na wielu płaszczyznach. Państwo pełniąc rolę służebną względem obywateli, do których należą chrześcijanie, sza­nując ich zasady życia, zyska przez to Boże błogosławieństwo, jak również naj­lepszych i najwartościowszych obywateli. Ideałem, który kreśli Orygenes, byłoby zbudowanie instytucji państwa na wartościach Chrystusowych, z chrześcijańskim władcą na czele. Świat rzymski, a szczególnie jego elity, muszą zrozumieć, iż chrześcijaństwo, które ciągle jest jeszcze w ogromnej mniejszości, jest pragma­tycznie potrzebne Imperium, a Imperium chrześcijaństwu. Rzym, jeśli chce oca­leć i zwyciężyć swoich wrogów, winien stać się chrześcijański. Kościół, według Scholarchy z Aleksandrii, może być źródłem scalenia i unifikacji społeczeństwa, co zawsze stanowi podstawę siły i trwałości państwa. W tym miejscu historii myśl taka była jedynie teoretycznym marzeniem. Jednak w niedługim czasie cesarz Konstantyn, który przejdzie do historii z przydomkiem Wielki, podejmie próbę urzeczywistnienia tego ideału.


Słowa kluczowe

Orygenes; teologia patrystyczna; Kościół starożytny; polityka; państwo chrześcijańskie

Acta Scillitanorum; Epistula Ecclesiae Smyrnensis de martyrio s. Polycarpi
Baslez M., Prześladowania w starożytności. Ofiary, bohaterowie, męczennicy, transl. by E. Łukaszyk, Kraków 2009
Chadwick H., Kościół w epoce wczesnego chrześcijaństwa, transl. by A. Wypustek, Warszawa 2004
Clemens Romanus, Epistula ad Corinthios, ed. A. Jaubert, SCh 167, Paris 1971
Crouzel H., Orygenes, transl. by J. Margański, Kraków 2004
Daniélou J. – Marrou H.I., Historia Kościoła. Od początku do roku 600, transl. by M. Tarnowska, Warszawa 1986
Didache, ed. W. Rordorf – A. Tuilier, SCh 248, Paris 1978
Dodds E.R., Pogaństwo i chrześcijaństwo w epoce niepokoju, transl. by J. Partyka, Kraków 2004
Eusebius Caesariensis, HE, ed. G. Bardy, SCh 41, Paris 1955
Hippolytus Romanus, Commentarii in Danielem, ed. M. Lefèvre, SCh 14, Paris 1947
Hippolytus Romanus, De Christo et Antichristo, ed. H. Achelis, GCS 1, Leipzig 1897
Justinus Martyr, Apologiae, PG 6
Origenes, Contra Celsum, ed. M. Borret, SCh 150, Paris 1969
Rahner H., Kościół i państwo we wczesnym chrześcijaństwie, transl. by M. Radożycka, Warszawa 1986
Rudolph K., Gnoza, transl. by G. Sowiński, Kraków 2003
Ruggiero F., Szaleństwo chrześcijan. Poganie wobec chrześcijaństwa w pierwszych pięciu wiekach, transl. by E. Łukaszyk, Kraków 2007
Stanula E., Wstęp, in: Orygenes, Zachęta do męczeństwa, PSP 24, Warszawa 1980
Tertullianus, Ad Scapulam, PL 1
Tertullianus, Apologeticum, ed. H. Hoppe, CSEL 69, Vindobonae – Lipsiae 1939
Tertullianus, De cultu feminarum, ed. M. Turcan, SCh 173, Paris 1971
Theophilus Antiochenus, Ad Autolycum, ed. G. Bardy, SCh 20, Paris 1948
Myszor W., Europa. Pierwotne chrześcijaństwo. Idee i życie społeczne chrześcijan II i III w., Warszawa 2000
Żywczyński M., Kościół i społeczeństwo pierwszych wieków, Warszawa 1985
Żywczyński M., Szkice z dziejów radykalizmu chrześcijańskiego, Warszawa 1976

Opublikowane : 2018-12-16


Duda, J. (2018). Utopijny sen mistyka o chrześcijańskim Rzymie. Teologia polityczna Orygenesa. Vox Patrum, 61, 179-194. Pobrano z https://czasopisma.kul.pl/vp/article/view/3617

Jerzy Duda 
John Paul II Major Seminary in Siedlce  Polska



Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.