„Logoterapia” kaznodziejska św. Jana Chryzostoma w obliczu herezji anomeizmu



Abstrakt

Św. Jan Chryzostom (349-407) wywarł olbrzymi wkład w rozwój doktry­ny teologicznej i praktyki pastoralnej, działając w okresie, który badacze cha­rakteryzują jako „złoty” wiek dla partystyki i kaznodziejstwa na chrześcijań­skim Wschodzie. Równocześnie w tym czasie poważny kryzys w Kościele Bizantyjskim powodują błyskawicznie rozpowszechniające się na Wschodzie herezje: arianizm, manicheizm, duchoburstwo, apolinaryzm i inne. Św. Jan jako duszpasterz działa w ostatnim etapie trwania herezji arianizmu, która szeroko rozpowszechniła się w Antiochii w postaci anomeizmu, kwestionującego boską naturę Chrystusa. Jako teolog walczy on z tą herezją tylko i wyłącznie z ambony. „Logoterapia” kaznodziejska św. Jana Chryzostoma polegała na obronie ortodok­syjnej nauki z użyciem metody duszpasterskiej: stosuje on dialog ze słuchaczem, aby udowodnić niesłuszność nauki heretyckiej i w ten sposób uchronić zdrowie duchowe oraz nieskazitelność wiary ludu powierzonego jego pasterskiej trosce. Św. Jan nie ma zamiaru prowadzić dysputy dogmatyczno-polemiczne z ambony z celem ich wygrania, lecz ma zamiar uleczyć (uwolnić) słuchaczy od błędnych poglądów i heretyckiej nauki. Każdego „chorego” Złotousty traktuje w duchu łagodności i miłości; nie wyklina heretyków, lecz zwraca się do nich z apelem, aby powrócili do jedności z Kościołem. Chryzostom traktuje swoje kazania jako swoisty „seans logoterapii”, co przejawia się w werbalnym „zalewaniu ran oliwą i winem” (Łk 10, 34).


Słowa kluczowe

Jan Chryzostom; anomeizm; logoterapia; herezja; homilia

Baur C., John Chrysostom and His Time, vol. 2, Westminster 1959
Daniélou J., Introduction, in: Jean Chrysostome. Sur l’incompréhensibilité de Dieu, vol. 1: Homilies I-V, ed. J. Daniélou – A.M. Malingrey – R. Flacelière, SCh 28bis, Paris 2000
Hill R., St. John Chrysostom As Biblical Commentator: Six Homilies On Isaiah 6, VTQ 3-4 (2003) 307-322
Joannes Chrysostomus, De incomprehensibili dei natura
Joannes Chrysostomus, De sacerdotio, ed. A.M. Malingrey, SCh 272, Paris 1980
Kelly J.N.D., Golden Mouth. The Story of John Chrysostom. Ascetic, Preacher, Bishop, Itaca – New York 1998
Карташев A., Вселенские соборы, Москва 1994
Mayer W. – Allen P., John Chrysostom, London – New York 2000
Мейендорф И., Введение в святооотеческое богословие, Москва 2001
Миллер Т., Заповеди блаженства в истолковании свт. Иоанна Златоуста, “Альфа и Омега” 1 (1997)
Михайлов П., Святитель Иоанн Златоуст как участник арианских споров, “Альфа и Омега” 1 (2007)
Neill S., Chrysostom and His Message, Crestwood – New York 1963
Oliynyk A., Przepowiadanie Ewangelii w czasach patrystycznych na przykładzie działalności kaznodziejskiej Jana Chryzostoma, w: Ewangelia na forum świata. Od apologetyki do marketingu narracyjnego, ed. R. Hajduk, Kraków 2013
Oliynyk А., Συγκατάβασις τò φαινόμενον. Interpretacja reguł kaznodziejskich św. Jana Chryzostoma w pismach Anthony’ego Coniarisa jako przykład współczesnej homiletyki prawosławnej, Kraków 2013
Попов И., Святой Иоанн Златоуст и его враги, “Богословский Bестник” 3-4 (1907)
Spiazzi R., Verbum salutis, storia e teologia della predicazione, Roma 1963
Targonsky M., Saint John Chrysostom as Preacher, Crestwood – New York 1985
Wilken R.L., John Chrysostom and the Jews. Rhetoric and Reality in the Late 4th Century, London 1983

Opublikowane : 2018-12-16


Oliynyk, A. (2018). „Logoterapia” kaznodziejska św. Jana Chryzostoma w obliczu herezji anomeizmu. Vox Patrum, 61, 249-256. Pobrano z https://czasopisma.kul.pl/vp/article/view/3622

Andriy Oliynyk 
Ukrainian Catholic University in Lviv  Ukraina



Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.