The polemic of Eusebius of Caesarea against Sossianus Hierocles on the subject of the comparison between Apollonius of Tyana and Christ as representatives of the pagan and Christian culture

Adam Tondera

Uniwersytet Śląski w Katowicach , Poland


Abstract

In the period of the growing importance of Christianity the pagan culture put forward Apollonius of Tyana as its eminent representative and a rival of Christ. At the beginning of the “great persecution” of the Christians Sossianus Hierocles, a high official in the administration of Diocletian, published his anti-Christian tract called The Lover of Truth, in which he drew a formal comparison between Apollonius and Christ. This way he tried to exalt Apollonius and the authors of the stories about him and the followers of the pagan culture. On the other hand he wanted to humiliate Christ and his apostles and all the Christians. Eusebius of Caesarea, the Christian historian, wrote a treatise in answer, in which he submitted the imagine of Apollonius, used by Hierocles in his anti- Christian propaganda, to a critical examination. His historical and philosophical critique reverses the objections of the adversary and shows some elements of pa­gan culture, represented by Apollonius, which should pass away.

Keywords:

Sossianus Hierocles, The Lover of Truth, Eusebius of Caesarea, Against Hierocles (Contra Hieroclem), Lactantius, The Divine Institutes (Divinae Institutiones), comparison between Apollonius of Tyana and Christ

Eusebius Caesariensis, Contra Hieroclem, ed. É. des Places, SCh 333, Paris 1986; Ch.P. Jones: Eusebius, Reply to Hierocles, w: Philostratus, Apollonius of Tyana, t. 3: Letters of Apollonius. Ancient Testimonia. Eusebius’s Reply to Hierocles, LCL 458, Cambridge (Mass.) – London 2006, 145-257.

Lactantius, Divinae institutiones, ed. P. Monat, SCh 204, Paris 1973.

Origenes, Contra Celsum, ed. M. Borret, SCh 132, 136, 147, 150, 227, Paris 1967-1976, tłum. S. Kalinkowski: Orygenes, Przeciw Celsusowi, Warszawa 19862.

Philostratus, Vita Apollonii, ed. Ch.P. Jones: Philostratus, The Live of Apollonius of Tyana, LCL 16-17, Cambridge (Mass.) – London 2005; tłum. I. Kania: Flawiusz Filostratos, Żywot Apolloniusza z Tiany, Kraków 1997; tłum. M. Szarmach: Flawiusz Filostratos, Żywot Apolloniosa z Tyany, Toruń 20122.

Porphyrius, Contra Christianos, ed. G. Muscolino: Porfirio, Contro i cristiani. Nella raccolta di Adolf von Harnack con tutti i nuovi frammenti in appendice, Milano 2009, tłum. P. Ashwin-Siejkowski: Porfiriusz z Tyru, Przeciw chrześcijanom, Kraków 2006.

Amand D., Fatalisme et liberté dans l’antiquité grecque, Louvain 1945.

Anderson G., Philostratus. Biography and Belles Lettres in the Third Century A.D., London 1986.

AttridgeH.W., The Philosophical Critique of Religion under the Early Empire, ANRW II 16/1, Berlin – New York 1978, 45-78.

Barnes T.D., Constantine and Eusebius, Cambridge (Mass.) – London 1996.

Barnes T.D., Sossianus Hierocles and the Antecedents of the „Great Persecution”, „Harvard Studies in Classical Philology” 80 (1976) 239-252.

Benko S., Pagan Criticism of Christianity During the First Two Centuries A. D., ANRW II 23/2, Berlin – New York 1980, 1055-1118.

Borzì S., Sulla datazione del „Contra Hieroclem” di Eusebio di Cesarea. Una proposta, „Salesianum” 65 (2003) 149-160.

Bowie E.L., Apollonius of Tyana: Tradition and Reality, ANRW II 16/2, Berlin – New York 1978, 1652-1699.

Campanini S., Un cristiano e l’irrazionale: il „Contra Hieroclem” di Eusebio di Cesarea, „Giornale Ferrarese di Retorica e Filologia” 1 (1991) 17-25.

DePalma Digeser E., The Making of a Christian Empire. Lactantius and Rome, London 2000.

DeLabriolle P., La Réaction païenne. Étude sur la polémique antichrétienne du Ier au VIe siècle, Paris 1950.

DelCorno D., Introduzione, w: Filostrato, Vita di Apollonio di Tiana, a cura di D. Del Corno, Biblioteca Adelphi 82, Milano 20044, 10-57.

Doergens H., Eusebius von Cäsarea als Darsteller der griechischen Religion. Eine Studie zur Geschichte der altchristlichen Apologetik, Paderborn 1922.

Dulière W.L., Protection permanente contre des animaux nuisibles assurée par Apollonius de Tyane dans Byzance et Antioche. Évolution de son mythe, ByZ 63 (1970) 247-277.

Dzielska M., Apolloniusz z Tiany. Legenda i rzeczywistość, Kraków 1983.

Flinterman J.J., Power, „Paideia” & Pythagoreanism. Greek Identity, Conceptions of the Relationship between Philosophers and Monarchs and Political Ideas in Philostratus’ „Life of Apollonius”, Amsterdam 1995.

Forrat M., Aspects de la polémique entre chrétiens et païens sous Dioclétien: Hiéroclès, Lyon 1981.

Forrat M., Introduction, w: SCh 333, Paris 1986, 9-80.

Forrat M., Notes complémentaires, w: SCh 333, Paris 1986, 215-224.

Hägg T., Hierocles the Lover of Truth and Eusebius the Sophist, „Symbolae Osloenses” 67 (1992) 138-150.

Junod E., Polémique chrétienne contre Apollonius de Tyane, „Revue de Théologie et de Philosophie” 120 (1988) 475-482.

Kertsch M., Traditionelle Rhetorik und Philosophie in Eusebius’ Antirrhetorikos gegen Hierokles, VigCh 34 (1980) 145-171.

Kofsky A., Eusebius of Caesarea against Paganism, Jewish and Christian Perspectives Series 3, Leiden – Boston – Köln 2000.

Moreschini C., La „Vita di Apollonio di Tiana” di Filostrato e la cultura filosofica e religiosa dell’età severiana, w: Biografia e agiografia nella letteratura cristiana antica e medievale, ed. A. Ceresa-Gastaldo, Bologna 1990, 43-63.

Popowski R., Starożytny przewodnik po neapolitańskiej pinakotece, w: Filostrat Starszy, Obrazy, tłum., wstęp i kom. R. Popowski, Warszawa 2004, 13-87.

Simon M., Cywilizacja wczesnego chrześcijaństwa I-IV w., tłum. E. Bąkowska, Warszawa 19923.

Sinko T., Literatura grecka, t. 3, cz. 1: Literatura grecka za Cesarstwa Rzymskiego (wiek I-III n.e.), Kraków 1951.

Speyer W., Hierokles I (Sossianus Hierocles), RACh XV 103-109.

Speyer W., Zum Bild des Apollonius von Tyana bei Heiden und Christen, JbAC 17 (1974) 47-63.

Szarmach M., Pismo Euzebiusza z Cezarei: „Contra Hieroclem”, „Acta Universitatis Nicolai Copernici”, Historia 27, Nauki Humanistyczno-Społeczne 254 (1992) 127-134.

Tondera A., Krytyka wiary w przeznaczenie i koncepcja wolnej woli człowieka w traktacie Euzebiusza z Cezarei „Przeciwko Hieroklesowi”, SSHT 45 (2012) fasc. 2, 231-244.

Tondera A., L’immagine del „santo” pagano nella figura di Apollonio di Tiana e la sua valutazione da parte cristiana, SACh SN 13. Katowice 2012.

Tondera A., Związek między chrystologią a teorią praw natury w traktacie Euzebiusza z Cezarei „Przeciwko Hieroklesowi”, Vox Patrum 57 (2012) 713-725.

Traverso A., Introduzione, w: Eusebio di Cesarea, Contro Ierocle, Collana di testi patristici 137, Roma 1997, 5-32.

Wallace-Hadrill D.S., Eusebius of Caesarea, London 1960.


Published
2015-12-15


Tondera, A. (2015). The polemic of Eusebius of Caesarea against Sossianus Hierocles on the subject of the comparison between Apollonius of Tyana and Christ as representatives of the pagan and Christian culture. Vox Patrum, 64, 491–502. https://doi.org/10.31743/vp.3727

Adam Tondera 
Uniwersytet Śląski w Katowicach



License

Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.