The bishops of Dyrrachion in the organization structures of the patriarchate of Constantinople: the 7th-11th centuries

Jarosław Dudek

Uniwersytet Zielonogórski


Abstract

The Early Middle Ages brought grave losses to the Christian Churches in the East. It was only the patriarchate of Constantinople that managed to maintain its previous dignity. Starting form the end of the 7th century, one may notice the pa­triarchate activity in the western Balkans. That church substance, having survived barbarians invasion, was defined in the literature as „the bridge between the West and the East” and it became the subject matter of a rivalry with the papacy. The patriarchate of Constantinople, consistently supported by the emperors of the New Rome, gradually gained superiority in this field. A significant role in these changes was played by the attitude of the patriarchate towards the bishopric in Dyrrachion (at present Dürres in Albania). The majority of preserved written sources concern­ing this church centre was created in a defined relationship with projects pursued by some emperors and patriarchs. From this perspective, one may follow the evo­lution of the local bishopric status based on preserved registers of bishoprics sub­ject to Constantinople (Notitiae episcopatuum Ecclesiae Constantinopolitane) as well as the lists of attendance of Dyrrachion’s metropolitan bishops at the Trullan Synod (692) and The Second Council of Nicaea (787). In the first case, it is pos­sible to reconstruct the image of the mediaeval Dyrrachion metropolis clearly referring to the ancient church traditions of the New and Old Epirus (Epirus Vetus i Epirus Nova). However, the second preserved source data collection underlines quite high status of the bishops of Dyrrachion at synods and councils, which re­flects their growing position (in comparison with Thessaloniki, Corinth or Athens) in the organization structures of the patriarchate of Constantinople.

Keywords:

patriarchate of Constantinople, Dyrrachion

Boor C. de, Analekten (I-III). Nachträge zu den Notitiae Episcopatuum, ZKG 12 (1891)
Bowden W., The Construction of Identities in post-Roman Albania, w: Theory and Practice in Late Antique Archaeology, ed. by L. Lavan – W. Bowden, Late Antique Archaeology 1, Leiden 2003, 57-78
Buschausen H. & H., Die Marienkirche von Apollonia in Albanien. Byzantiner, Normannen und Serben im Kampf um die Via Egnatia, Byzantina Vindobonensia 8, Wien 1976
Constantinus Porphyrogenitus, De administrando imperio, tł. Konstantyn Porfirogeneta, O rządzeniu państwem, w: Testimonia najdawniejszych dziejów Słowian (seria grecka), z. 2: Pisarze z V-X wieku, red. A. Brzóstkowska – W. Swoboda, Prace Slawistyczne 63, Wrocław – Warszawa 1989
Constantinus Porfyrogenitus, De thematibus, a cura di A. Pertusi, Vatican 1952
Dagron G., Chrześcijaństwo bizantyń¬skie od VII do połowy XI wieku, w: Biskupi, mnisi i cesarze: 610-1054, red. G. Dagron – P. Riché – A. Vauchez, tłum. M. Żurowska (i in.), Warszawa 1999, 175-182
Darrouzès J., Listes épiscopales du concile de Nicée (787), REB 33 (1975) 5-76
Ditten H., Etnische Verschiebungen zwischen der Balkanhalbinsel und Kleinasien vom Ende des 6. bis zur zweiten Hälfe des 9. Jahrhunderts, Berliner Byzantinistische Arbeiten 59, Berlin 1993
Ducellier A., Dyrr(h)achion, w: Lexikon des Mittelalters, III, München 1986, 1497-1500
Ducellier A., La façade maritime de l’Albanie au Moyen Âge. Durazzo et Valona du XIe au XVe siècle, Thessaloniki 1981
Duchesne L., L’Illyricum ecclésiastique, ByzZ 1 (1892) 531-550
Dudek J., „Cała ziemia dyrracheńska” pod panowaniem bizantyńskim w latach 1005-1205, Zielona Góra 1999
Dudek J., Kościół prawosławny na ziemiach albańskich do podboju osmańskiego
Dudek J., Metropolici Dyrrachion od VII do XIII wieku. Próba charakterystyki, w: Balcanica Posnaniensa. Acta et studia, t. 18, red. I. Czamańska – W. Szulc, Poznań 2011
Flogaus R., Das Concilium Quinisextum (691/692) Neue Erkenntnisse über ein umstrittenes Konzil und seine Teilnehmer, ByzZ 102 (2009) nr 1, 25-64
G(regory) T.E., Dyrrachion, w: The Oxford Dictionary of Byzantium, I: Aaro- Eski, ed. A.P. Kazhdan, New York – Oxford 1991
G(regory) T.E., Hierokles, w: The Oxford Dictionary of Byzantium, I: Aaro- Eski, ed. A.P. Kazhdan, New York – Oxford 1991
G(regory) T.E., Nikopolis in Epiros, w: The Oxford Dictionary of Byzantium
Grumel V., L’annexion de l’Illyricum Oriental, de la Sicile et de la Calabrie au Patriarcat de Constantinople, RSR 39-40 (1952) 191-200
Grumel V., Les regestes des actes du patriarcat de Constantinople, vol I: Les actes des patriarches, fasc. 2: Les regestes de 715 à 1043, Le Patriarcat Byzantin I 1/2, Constantinople 1936
Haldon J.F., Byzantium in the Seventh Century. The transformation of a culture, Cambridge 1990
Hierarchia ecclesiastica Orientalis: series episcoporum ecclesiarum christianarum orientalium, I: Patriarchatus Constatinopolitanus, a cura di G. Fedalto, Padova 1988
Ippen Th., Alte Kirchen und Kirchenruinen in Albanien, „Wissenschafliche Mitteinlungen aus Bosnien und der Herzegovina” 7 (1900) 231-242
Ippen Th., Denkmäler verschiedener Altersstufen in Albanien, „Wissenschafliche Mitteinlungen aus Bosnien und der Herzegovina” 10 (1907) 3-70
Janin R., Dyrrachium, DHGE XIV 1248-1252
K(azhdan) A.P., De Thematibus, w: The Oxford Dictionary of Byzantium, I: Aaro- Eski, ed. A.P. Kazhdan, New York – Oxford 1991
K(azhdan) A.P. – Dj(urić) I. – C(utler) A., Justiniana Prima, w: The Oxford Dictionary of Byzantium
K(azhdan) A.P. – T(albot) A.M., Constantinople, Patriarchat of, w: The Oxford Dictionary of Byzantium, I: Aaro- Eski, ed. A.P. Kazhdan, New York – Oxford 1991, 520-523
Kliment of Ochrid, w: The Oxford Dictionary of Byzantium, I: Aaro- Eski, ed. A.P. Kazhdan, New York – Oxford 1991,
Kountoura E., The Presence of the province of Epirus Nova in the socalled „Notitia of the Iconoclast”, w: The Mediaeval Albanians, ed. by Ch. Gasparçs, Athens 1998
Lamberz E., Die Bischofslisten des VII. Ökumenischen Konzils (Nicaenum II), München 2004
Les plus anciens recueils des miracles de Saint Démétrius et la penetration des Slaves dans les Balkans, publié, traduit et commenté par P. Lemerle, vol. 1: Le texte (Le Monde Byzantin), Paris 1979, 227-230; vol. 2: Commentaire (Le Monde Byzantin), Paris 1981
McCormick M., Narodziny Europy. Korzenie gospodarki europejskiej. 300- 900, tłum. A. Bugaj – Z. Dalewski – J. Lang – I. Skrzypczak, Warszawa 2007
Miraj L., The Chapel in the Amphitheater of Dyrrachium and its Mosaics, w: Progetto Durrës. L’indagine sui beni culturali albanesi dell’ Antichità e del Medioevo: tradizioni di studio a confronto, a cura di M. Buoro – S. Santoro, Trieste 2003, 245-290
Notitiae episcopatuum Ecclesiae Constantinopolitanae. Texte critique, in¬troduction et notes par J. Darrouzès, Publications de l’Institut Français d’Études Byzantines. Géographie Ecclésiastique de l’Empire Byzantin 1, Paris 1981
Ohme H., Das Concillium Quinisextum und seine Bischofsliste. Studien zum Konstantinopeler Konzil von 692, Arbeiten zur Kirchengeschichte 56, Berlin – New York 1990
Pallas D.J., Epirus, w: Encyclopedia of the Early Church, t. 1: A-M, ed. by A. Di Berardino, transl. by A. Walford, Cambridge 1992
Parthey G., Hieroclis Synecdemus et notitiae graecae episcopatuum, accedit Nili Doxapatrii notitia patriarchatuum et locorum nomina immutata, Lipsiae 1866
Pohl W., Die Awaren. Ein Steppenvolk in Mitteleuropa, 567-822, München 1988
Prinzing G., Elissos (Lezha) oder Kroai (Kruja)? Zu Anna Komnenes problematischer Beschreibung der mittelalbanischen Küstenregion zwischen Elissos und Dyrrachion (Dürres) um 1107, w: Byzantina Mediterranea. Festschrift für Johannes Koder zum 65. Geburstag, hrsg. von K. Belke (et alii), Wien – Köln 2007
Prinzing G., Entstehung und Rezeption der Iustiniana-Prima-Theorie im Mittelater, „Byzantinobulgarica” 5 (1978) 269-287
Prosopography of the Byzantine Empire I (641-867), ed. by J. R. Martindale, Aldershot 2001
Regesten der Kaiserurkunden des Oströmischen Reiches von 565-1453, 1. Teil: Regesten von 565-1025, bearbeite von F. Dölger, München – Berlin 1924
Rek S., Dracz, w: Słownik Starożytności Słowiańskich, t. 8, cz. 1: Supplementy i indeksy, Wrocław – Warszawa 1991
Rospond S. – Kowalenko W., Drač, w: Słownik Starożytności Słowiańskich, t. 1: A-E, Wrocław – Warszawa 1961
Salamon M., Einige Bemerkungen zur Notitia episco¬patuum des Codex Parisinus 1555A, w: Byzantium, New Peoples, New Powers: The Byzantino-Slav Contact Zone, from the Ninth to the Fifteenth Century, ed. by M. Kaimakamova – M. Salamon – M. Smorąg Różycka, Byzantina et Slavica Cracoviensia 5, Cracov 2007, 89-102
Salamon M., The Inscription of Dulcissimusa the Bishop of Dorostolon, in Odessos, „Byzantinoslovaca” 2 (2008) 49-59
Schramm G., Anfänge des albanischen Christentums. Die frühe Bekehrung der Bessen und ihre langen Folgen, Rombach Wissenschaft, Reihe: Historiae 4, Freiburg im Breisgau 1994
Šufflay M. von, Die Kirchenzustände im vortükischen Albanie. Die orthodoxe Durchbruchszone im katolischen Damme, w: Illyrisch-albanische Forschungen, unter Mitwirkung von K. Jireček – M. von Šufflay (et al.), zusammenge¬stellt von L. von Thallóczy, I, München 1916
Swoboda W., Devol, w: Słownik Starożytności Słowiańskich, Wrocław – Warszawa 1991
Swoboda W., Naum, w: Słownik Starożytności Słowiańskich, t. 3: L-O, Wrocław – Warszawa 1968
Swoboda W. – Moszyński L., Kliment, w: Słownik Starożytności Słowiańskich, t. 2: F-K, Wrocław – Warszawa 1964
Tabula Imperii Byzantini, t. 3: Nikopolis und Kephallēnia, hrsg. von P. Soustal, unter Mitwirkung von J. Koder, Wien 1981
Testimonia najdawniejszych dziejów Słowian (seria grecka), z. 4: Pisarze z VIII-XII wieku, red. A. Brzóstkowska - W. Swoboda, Prace Slawistyczne 106, Warszawa 1997
Turlej S., Justyniana Prima. Niedoceniony aspekt polityki kościelnej Justyniana, Kraków 2011
Turlej S., Konflikt ikonoklastyczny a problem ju¬rysdykcji nad Illyricum, w: Prawosławie, red. J. Drabina, „Studia Religiologica” 29, Kraków 1996
Turlej S., Trwanie i zmiany. Stosunki etniczne na Bałkanach w okresie VI-X w., w: Wędrówka i et¬nogeneza w starożytności i średniowieczu, red. M. Salamon – J. Strzelczyk, Kraków 2004, 219-236
Wasilewski T., Bizancjum i Słowianie w IX wieku. Studia z dziejów stosunków politycznych i kul¬turalnych, Rozprawy Uniwersytetu Warszawskiego 57, Warszawa 1972
Widuch H.J., Konstantynopol stolicą ekumenicznego patriarchatu 325-870, Katowice 1988
Živković T., Sources de Constantin VII Porphyrogénète concernant le passé le plus an¬cient des Serbes et des Croates, „Byzantina Symmeikta” 20 (2010) 11-37
Zuckerman C., Byzantium’s Pontic Policy in the „Notitiae episcopatuum”, w: La Crimée entre Byzance et le Khaganat Khazar, éd. par C. Zuckerman, Paris 2006, 201-230
Żywot i dokonania, i wyznanie i opisanie niektórych cudów jednego z naszych świętych ojców, Klemensa, (Legenda bułgarska), w: Uczniowie Apostołów Słowian. Siedmiu Świętych Mężów, oprac. M. Skowronek – G. Minczew, Biblioteka Duchowości Europejskiej 4, Kraków 2010
Снегаров Ив., Eпархийски списъци като исторически извори за християнизацията на балканските славяни, „Известия на Института за Българска История” 6 (1956)
Снегаров И., История на Охридската архиепископия, t. 1: От основаванетой до завладяването на Балканския полуостров от турците, София 1995
Снeгаровъ И., История на Охридската архиепископия-патриаршия, t. 2: Oтъ паданетой подъ турцитe до нейното унищожение (1394-1767 г.), София 1995
Советы и рассказы Кекавмена: сочинение византийского полководца XI века, подгот. текста, введение, пер. и комментарий Г.Г. Литаврина, Moсквa 1972
Jиречек K., Положај и прошлост града Драча, „Гласник Српског Географског Друштва” 1 (1912) nr 2, 182-191
Иванов Й., Български старини из Македония, София 1970
Коледаров П., О местонахождений средневекового города Девол и пределах одноименной области (I и II част), „Paleobulgarica” 6 (1982) nr 1, 87-101; 6 (1982) nr 2, 75-90
Панов Б., Охрид и охридската област во време на буларското владеење (средината на IX в. – 969 година), w: tenże, Средновековна Македонија, t. 3, Скопље 1985, 680-715
Поповиђ В., Албанија у касној античи, w: Илири и Aлбанци, сериjа предавања одржаних од 21. маjа до 4. jуна 1986 године, уредник М. Гарашанин, Научни Скупови 39. Одељење Историjских Наука 10, Београд 1988, 201-252
Ферлуга J., Драч и њгова област од VII до поцетка XIII века, „Глас. Српска Академија Наука и Уметности. Одељења Историјских Наука” 343/5 (1981) 65-120

Published
2012-12-15


Dudek, J. (2012). The bishops of Dyrrachion in the organization structures of the patriarchate of Constantinople: the 7th-11th centuries. Vox Patrum, 58, 221–236. https://doi.org/10.31743/vp.4075

Jarosław Dudek 
Uniwersytet Zielonogórski



License

Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

 

 


Most read articles by the same author(s)