Terminologia dotycząca pokory i pychy w pismach greckich Ojców Kościoła IV wieku



Abstrakt

The aim of the presented paper is to analize the terminology describing humil­ity and pride that appears in the writings of the Greek Fathers of the Church of the 4th century (Basil the Great, Gregory of Nazianzus, Gregory of Nyssa, John Chrysostom). To describe a humility they used the traditional terms that derived from ancient philosophy and were also well known in the Septuagint and in the New Testament writings; and used in the letters by Saint Paul and Saint Peter. The ancient Greek thought didn’t know a virtue of humility, so the philosophers didn’t use the last of these terms. However, the first two were used in the ancient Greek literature, but usually in a pejora­tive sense and meant „smallness”, „weakness”, „misery”. In the works of Greek Fathers of the Church the adjective and the substantive had a wider semantic field than the substantive „virtue of humil­ity”. They could have meant the virtue of humility, as well as a natural state of abasement of man as a created being; or a humiliation caused by the sin, and even all lowliness in the world of spirit and matter. The terms associated with the pride, used by the Greek Fathers of the Church, remained unchanged since the time of ancient Greek philosophy and literature, which devoted to this fault not less space than later Christianity.


Słowa kluczowe

Ojcowie Greccy; czwarty wiek

Adnès P., Humilité, DSp VII 1140-1144
Aristoteles, Ethica nicomachea, ed. F. Susemihl – O. Apelt, Bibliotheca Scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana, Lipsiae 1912
Aristoteles, Rhetorica, ed. M. Dufour, II, Paris 1938
Basilius Caesariensis, Adversus Eunomium, ed. B. Sesboüé – G.M. de Durand – L. Doutreleau, II, SCh 305, Paris 1983
Basilius Caesariensis, Asceticon magnum, PG 31
Basilius Caesariensis, De baptismo, PG 31
Basilius Caesariensis, De humilitate hom., PG 31
Basilius Caesariensis, De origine hominis, ed. A. Smets – M. van Esbroeck, SCh 160, Paris 1970
Basilius Caesariensis, De Spiritu Sancto, ed. B. Pruche, SCh 17bis, Paris 1968
Basilius Caesariensis, Enarratio in prophetam Isaiam (dubium), PG 30
Basilius Caesariensis, Epistula, PG 32
Basilius Caesariensis, Homiliae super, PG 29
Basilius Caesariensis, Regulae morales, PG 31
Baumann N., De fundamento prius cogita humilitatis: Die Demut als Grundlage aller Tugenden bei Augustinus, Roma 2008
Clemens Alexandrinus, Stromata, ed. C. Mondésert – P.Th. Camelot, SCh 38, Paris 1954
Diogenes La¬ertios, Vitae philosophorum, ed. H.G. Huebnerus, II, Lipsiae 1831, tłum. I. Krońska – K. Leśniak – W. Olszewski – B. Kupis: Diogenes Laertios, Żywoty i poglądy słynnych filozofów, Warszawa 1984
Eckmann A., Nauka świętego Augustyna o pokorze jako podstawie ascezy chrześcijańskiej, w: Wczesnochrześcijańska asceza. Zagadnienia wybrane, red. F. Drączkowski – J. Pałucki, Lublin 1993, 83-97
Ewagriusz z Pontu, De octo spiritibus malitiae, PG 79
Ewagriusz z Pontu, Practicus, ed. A. Guillaumont – C. Guillaumont, SCh 170-171, Paris 1971
Gauthier R.A., Magnanimité. L’idéal de la grandeur dans la philosophie païenne et dans la théologie chrétienne, Paris 1951
Gregorius Nazianzenus, Oratio, ed. J. Bernardi, SCh 247, Paris 1978
Gregorius Nyssenus, Ad Theophilum adversus Apollinaristas
Gregorius Nyssenus, Adversus Arium et Sabellium de Patre et Filio
Gregorius Nyssenus, Adversus Macedonianos de Spiritu Sancto
Gregorius Nyssenus, Antirrheticus adversus Apollinarium, ed. F. Müller, GNO 3/1, Leiden 1958
Gregorius Nyssenus, Contra Eunomium, ed. W. Jaeger, GNO 1, Leiden 1960
Gregorius Nyssenus, De consubstantiali (Contra Anomoeos homilia VII), PG 48
Gregorius Nyssenus, De creatione ho¬minis sermo alter (spurium), ed. H. Hörner, GNO Supplementum, Leiden 1972
Gregorius Nyssenus, De deitate adversus Evagrium (vulgo: In suam ordinationem)
Gregorius Nyssenus, De deitate Filii et Spiritui Sancti, PG 46
Gregorius Nyssenus, De mortuis non esse dolendum
Gregorius Nyssenus, De opificio hominis, PG 44
Gregorius Nyssenus, De perfectione christiana ad Olympium monachum, PG 46
Gregorius Nyssenus, De sancto Babyla contra Iulianum et gentiles, PG 50
Gregorius Nyssenus, De virginitate, ed. M. Aubineau, SCh 119, Paris 1966
Gregorius Nyssenus, De vita Moysis, ed. J. Daniélou, SCh 1bis, Paris 1968
Gregorius Nyssenus, In Canticum can¬ticorum, ed. H. Langerbeck, GNO 6, Leiden 1960
Gregorius Nyssenus, In diem luminum (vulgo: In baptismum Christi oratio), ed. A. Spira, GNO 9, Leiden 1967
Gregorius Nyssenus, In Ecclesiasten, ed. P. Alexander, GNO 5, Leiden 1962
Gregorius Nyssenus, In Epistulam ad Romanos hom., PG 60, tłum. T. Sinko: Św. Jan Chry-zostom, Homilie na list św. Pawła do Rzymian, I/2, Kraków 1998
Gregorius Nyssenus, In inscriptiones Psalmorum, ed. J. Reynard, SCh 466, Paris 2002
Gregorius Nyssenus, In illud: Tunc et ipse Filius, hom. 28, 8, PG 44
Gregorius Nyssenus, In sanctum Ephraim, PG 46
Gregorius Nyssenus, Oratio catechetica magna
Gregorius Nyssenus, Oratio consolatoria in Pulcheriam
Gregorius Nyssenus, Oratio fune¬bris in Meletium episcopum
Gregorius Nyssenus, Refutatio confessionis Eunomii, ed. W. Jaeger, GNO 2, Leiden 1960
Gregorius Nyssenus, Testimonia adversus Iudaeos (spurium), PG 46
Gregorius Nyssenus, Vita S. Macrinae, ed. P. Maraval, SCh 178, Paris 1971
Joannes Chrysostomus, De laudibus sancti Pauli apostoli hom., ed. A. Piédagnel, SCh 300, Paris 1982
Joannes Chrysostomus, Epistulae ad Olympiadem, ed. A.M. Malingrey, SCh 13bis, Paris 1968
Joannes Chrysostomus, Expositiones in Ps., PG 55
Joannes Chrysostomus, In Acta Apostolorum hom., PG 60
Joannes Chrysostomus, In Epistulam ad Romanos hom., PG 60
Joannes Chrysostomus, In illud: Vidi Dominum, hom., PG 56
Lampe G.W.H., A Patristic Greek Lexicon, Oxford 1978
Leivestad R., tapeinos – tapeinofron, „Novum Testamentum” 8 (1966) 36-47
Liddell H.G. – Scott R., A Greek-English Lexicon, Oxford 1940
Misiarczyk L., Osiem logismoi w pismach Ewagriusza z Pontu, Kraków 2007
Origenes, Contra Celsum, ed. M. Borret, SCh 147, Paris 1969
Plato, Leges, ed. R.G. Bury, I, The Loeb Classical Library, London – Cam¬bridge 1961, tłum. M. Maykowska: Platon, Prawa, Warszawa 1997
Plutarchus, De tran¬quillitate animi, ed. G.N. Bernardakis, w: Plutarchus Chaeronensis, Moralia, III, Bibliotheca Scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana, Lipsiae 1891
Popowski R., Wielki słownik grecko-polski Nowego Testamentu, Warszawa 1995
Schaffner O., Christliche Demut. Des hl. Augustinus Lehre von der Humilitas, Würzburg 1959
Seneca, De constantia sapientis, ed. R. Waltz, w: Sénèque, Dialogues, IV, Paris 1927
Słownik grecko-polski, I-IV, red. Z. Abramowiczówna, Warszawa 1958-1965
Smets A. – Esbroeck M. van, Introduction, w: Basile de Césarée, Sur l’origine de l’homme, SCh 160, Paris 1970
Solon, Fragmenta, w: Poetae minores graeci, ed. Th. Gaisford, III, Lipsiae 1823
Szram M., Pokora – „matka cnót” w ujęciu Bazylego Wielkiego i Jana Chryzostoma, RT 51 (2004) z. 4, 43-64
Theophrastus, Characteres, ed. J.D. Ed¬monds, The Loeb Classical Library, London – Cambridge 1961
Theophrastus, In epistulam ad Romanos hom., PG 60, tłum. T. Sinko: Św. Jan Chryzos¬tom, Homilie na list św. Pawła do Rzymian, I/1, Kraków 1995
Theophrastus, In Matthaeum hom., PG 58, tłum. A. Baron – J. Krystyniacki: Św. Jan Chry-zostom, Homilie na Ewangelię według św. Mateusza. Część druga, Kraków 2001
Thieme K., Die tapeinofrosyne Philipper 2 und Römer 12, ZNW 8 (1907) 9-33
Witek S., Interpretacja pokory w patrystyce zachodniej, RTK 17 (1970) z. 3, 5-24
Witek S., Koncepcje pokory w patrystyce Wschodu, AnCra 2 (1970) 257-278
Zagórski D., Recepcja Arystotelesowskiego ideału mesotes w doktrynie Klemensa Aleksandryjskiego. Problem definicji, RT 51 (2004) z. 4, 5-42
Pobierz

Opublikowane : 2018-12-16


Szram, M. (2018). Terminologia dotycząca pokory i pychy w pismach greckich Ojców Kościoła IV wieku. Vox Patrum, 58, 327-342. Pobrano z https://czasopisma.kul.pl/vp/article/view/4085

Mariusz Szram 
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II  Polska



Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

 

 


Inne teksty tego samego autora

1 2 3 4 > >>