Ojcowie Kościoła wobec bogactwa kościołów i przepychu liturgii. Zarys problematyki



Abstrakt

Examination of the Church Fathers’ teachings shows up a particular paradox. On the one hand they frequently required their listeners (or readers) to practise austerity, humility and poverty, since, as they explained practising these virtues was the easiest means of gaining the kingdom of heaven. However, on the over hand, they voiced these appeals in richly decorated churches furnished with price­less items, often made of gold or silver and decorated with precious jewels. For this reason, in the following work we undertook to attempt to answer the question as to why the Church Fathers did not condemn the magnificence of churches and expressed approval of the pomp and splendour of liturgy while at the same time decidedly opposing the ostentations excesses of the faithful and appealed for per­forming acts of charity. The analyses presented show that the Church Fathers simply assumed that there is nothing unworthy in using wealth to praise God. At the root of the views lies theology, which explains that the magnificence of churches will help the faith­ful to discern the spiritual reality present behind the expensive decorations and show the value of Christian worship and make present the splendour of heavenly liturgy. However, all the expensive decorations were perceived by them as unsuit­able for the sinful body since they did not serve the cause of brotherly love but only satisfied one’s own vanity. In the context of widely understood good works, the funding of expensive decorations and valuable equipment for churches always had only a secondary importance for the Church Fathers. For them, the undertak­ing of charitable deeds, as well as a concern for spiritual good, was more impor­tant than the external beauty of the Church, whose essence was not the precious ornaments, but the pure and unblemished soul of its members. The main value of gold, was perceived by the Church Fathers as a means of helping the poor. However, they acknowledged its symbolic meaning and its power to transpose the faithful into the sphere of heavenly reality. Allocating money for decoration of churches and the splendour of liturgy were thus seen as a certain good even if universally it was regarded as a relative good.


Słowa kluczowe

przepych liturgii; bogactwo kościołów

Adnès P., Gout Spirituel, DSAM VI, Paris 1965
Ambrosius, De officiis ministrorum, PL 16, tłum. K. Abgarowicz: Święty Ambroży z Mediolanu, Obowiązki duchownych, Warszawa 1967
Andrade N., The processions of John Chrysostom and the contested spaces of Constantinople, JECS 18 (2010) 161-189
Augustyniak K., Wstęp, w: Teodoret biskup Cyru, Dzieje miłości Bożej. Historia mni¬chów syryjskich, ŹM 7, Kraków 1994
Brown P., Świat późnego antyku. Od Marka Aureliusza do Mahometa, tłum. A. Podziel¬na, Warszawa 1991
Canévet M., Sens spirituel, DSAM XIV, Paris 1990, 599-600
Cisło W., Oświecenie wobec chrześcijaństwa, ZN KUL 45 (2002) nr 3-4, 21-33
Cisło W., Przyczyny krytyki Kościoła katolickiego w dobie Oświecenia, RT 50 (2003) z. 9, 91-108
Czuj J., Św. Bazyli Wielki, twórca zakładów dobroczynnych, „Ca¬ritas” 3 (1937) nr 16
Dillon J.M., Aisthêsis Noête: a doctrine of spiritual senses in Origen and in Plotinus, w: Hellenica et Judaica. Hommage à Valentin Nikiprowetzky, ed. A. Ca¬quot – M. Hadas-Lebel – J. Riaud, Leuven 1986, 443-455
Downey G., A History of Antioch in Syria from Seleucus to the Arab conquest, Princeton 1961
Eusebius Caesariensis, Vita Constantini, ed. I.A. Heikel, GCS 7, Leipzig 1902
Forlin Patrucco M., Social patronage and political mediation in the activity of Basil of Caesarea, StPatr 17/3 (1982) 1102-1107
Fraigneau-Julien B., Les sens spirituels et la vision de Dieu selon Syméon le Nouveau Théologien, Paris 1985
Frazee C.A., Anatolian ascetism in the fourth century: Eustathios of Sebastea and Basil of Caesarea, „The Catholic Historical Review” 66 (1980) 16-33
Gaudemet J., L’Église dans l’Empire romain (IVe-Ve siècles), Paris 1958
Hahn I., Die jüdische Gemeinde im spätantiken Antiochia: Leben im Span¬nungsfeld von sozialer Einbindung, religiösem Wettbewerb und gewaltsamem Konflikt, w: Jüdische Gemeinden und Organisationsformen von der Antike bis zur Gegenwart, hrsg. R. Jütte – A.P. Ku¬stermann, Wien 1996, 57-89
Harl M., La ‘bouche’ et le ‘coeur’ de l’Apôtre: deux images bibliques du ‘sens divin’ de l’homme (Proverbes 2, 5) chez Origène, w: For¬ma Futuri. Studi in onore del Card. Michele Pellegrino, Torino 1975, 17-42
Hieronymus, Epistula, ed. I. Hilberg, CSEL 56, Vindobonae – Lipsiae 1918, tłum. J. Czuj: Św. Hieronim, Listy, t. 3, Warszawa 1954
Iluk J., Jan Chryzostom i jego kazania o żydowskiej poli¬tei, w: Św. Jan Chryzostom, Mowy przeciwko judaizantom i Żydom, Przeciwko Żydom i Hellenom, ŹMT 41, Kraków 2007
Iluk J., Późnorzymskie państwo wobec chrześcijańsko¬-żydowskiego konfliktu IV i V wieku, w: Religioznawstwo polskie w XXI wieku, red. Z. Stachowski, Tyczyn 2005, 577-601
Iluk J., Chrześcijańska i żydowska politeja w późnorzymskim pań¬stwie (IV-V wiek), „Słupskie Studia Historyczne” 12 (2006) 9-31
Janes D., God and Gold in Late Antiquity, Cambridge 1998
Joannes Chrysostomus, Ad populum Antiochenum hom., PG 49
Joannes Chrysostomus, Ad Theodorum lapsum, ed. J. Dumortier, SCh 117, Paris 1966
Joannes Chrysostomus, Adver¬sus Iudaeos, PG 48
Joannes Chrysostomus, Contra Iudaeos et gentiles, PG 48
Joannes Chrysostomus, De sacerdotio, ed. A.M. Malingrey, SCh 272, Paris 1980
Joannes Chrysostomus, In epistulam I ad Timotheum hom., PG 62, tłum. T. Sinko: Św. Jan Złotousty, Homilie na Listy Pasterskie św. Pawła i na List do Filemona, Kraków 1949
Joannes Chrysostomus, In epistulam ad Colossenses hom., PG 62
Joannes Chrysostomus, In epistulam ad Ephesios hom., PG 62
Joannes Chrysostomus, In epistulam ad Hebraeos hom., PG 63
Joannes Chrysostomus, In Matthaeum hom., PG 58
Joannes Damascenus, Contra imaginum calumniatores oratio, ed. P.B. Kotter: Die Schriften des Johannes von Damascos, t. 3 (PTS 17), Berlin – New York 1975, tłum. M. Dylew¬ska: Święty Jan Damasceński, I Mowa obronna przeciw tym, którzy odrzucają święte obrazy, VoxP 19 (1999) t. 36-37
Jundziłł J., Rozdawnictwa pieniędzy w późnym Cesarstwie Rzymskim, VoxP 16 (1996) t. 30-31
Kelly J.N.D., Hieronim. Życie, pisma, spory, tłum. R. Wiśniewski, Warszawa 2003
Kelly J.N.D., Złote usta. Jan Chryzostom – asceta, kaznodzieja, biskup, tłum. K. Krakow¬czyk, Bydgoszcz 2001
Kraeling C.H., The Jewish Community at Antioch, JBL 51 (1932) 130-160
Meeks W.A. – Wilken R.L., Jews and Christians in Antioch in the first four centuries of the Common Era, Missoula 1978
Messana V., L’economia nel «Quis dives salvetur». Alcune osservazioni filologiche, „Augustinianum” 17 (1977) 133-143
Nardi C., Clemente d’Alessandria. Quale ricco si salva? Il cristiano e l’economia, Roma 1991
Nardi C., Quale rico si salva? La proposta di Cle¬mente di Alessandria, „Parola, Spirito e Vita” 31 (2000) nr 42, 177-190
Naumowicz J., Instytucje charytatywne św. Bazylego. „Ba¬zyliada”, VoxP 16 (1996) t. 30-31, 125-139
Origenes, Contra Celsum, ed. M. Borret, SCh 150, Paris 1969, tłum. S. Ka¬linkowski: Orygenes, Przeciw Celsusowi, Warszawa 1986
Pałucki J., Dobre bogactwo, Lublin 1992
Photius, Bibliotheca, ed. I. Bekker, I, Berlin 1924, tłum. O. Jurewicz: Focjusz, Biblioteka, t. 1: Kodeksy 1-150, Warszawa 1986
Pradels W. – Brändle R. – Heimgartner M., Das bisher ver¬misste Textstück in Johannes Chrysostomus, «Adversus Judaeos, Oratio 2», ZACh 5 (2001) 30-49
Rahner K., Le début d’une doctrine des cinq sens spirituels chez Origène, RAM 13 (1932) 113-145
Scicolone S., Basilio e la sua organizzazione dell’attività assisten¬ziale a Cesarea, CCC 3(1982) 353-372
Sokrates, HE, ed. G.C. Hansen, SCh 477, Paris 2004
Sozomenus, HE II, ed. J. Bidez, SCh 306, Paris 1983, tłum. S. Kazikowski: Her¬miasz Sozomen, Historia Kościoła, Warszawa 1989
Szczur P., Problematyka społeczna w późnoantycznej Antiochii na podstawie nauczania homiletycznego Jana Chryzostoma, Lublin 2008
Szram M., Makary I (Makarios), EK XI, Lublin 2006
Taft R., The Liturgy of the Great Church: an initial synthesis of structure and interpre¬tation on the Eve of Iconoclasm, DOP 34-35 (1980-1981)
Theodoretus, HE, ed. L. Parmentier – G.C. Hansen, GCS NF 5, Berlin 1998
Wilken R.L., John Chrysostom and the Jews: Rhetoric and reality in the late fourth century, Berkeley – Los Angeles – London 1983
Pobierz

Opublikowane : 2018-12-16


Szczur, P. (2018). Ojcowie Kościoła wobec bogactwa kościołów i przepychu liturgii. Zarys problematyki. Vox Patrum, 57, 641-657. Pobrano z https://czasopisma.kul.pl/vp/article/view/4157

Piotr Szczur 
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II  Polska



Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

 

 


Inne teksty tego samego autora

1 2 3 4 5 6 > >>