The Platonist Marsanes and its Pythagorean theme

Anna Z. Zmorzanka

Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II


Abstract

The opening part of this paper presents the influences of Middle-Platonist philosophy discernible in the ontology presupposed in the Marsanes. These are particularly conspicuous in the hierarchical arrangement of reality. At the summit of the Universe there is Invisible God, second in the hierarchy comes Barbelo, the Mind, complete with the world of intellect (identified with Platonic ideas), then follows the Soul and the world of the sense perception, which is the reflection of ideas. The second part contains a discussion of the fragment NHC X 32, 12 - 33, 6. described in the literature as „Pythagorean”. The fragment contains reference to the two eternal principles: monas and dyas, as well as to the ten cosmogonical principles. In this context the question arises as to the relationship of the cosmogo­ny assumed in this fragment and the one presupposed by the author of the Middle- Platonist exposition. Finally, it is concluded, that the Marsanes cosmogony is typi­cal of its period in being a synthesis comprising themes drawn from ontology (and cosmology) of both: Neopythagoreanism and Middle-Platonism.

Keywords:

Marsanes, Plato, Pythagorean theme

Albinus, Didascalicus
Apuleius, De Platone
Boss A.P., Aristotelian” and „Platonic” dualism in Hellenistic and Christian philosophy and Gnosti¬cism, VigCh 56 (2002)
Brankaer J., Marsanes: un texte Séthien Platonisant?, „Le Muséon” 118 (2005) 21-41
Broek R. van den, Gnostic religion in Antiquity, Cambridge 2013
Cox R., By the same word: creation and salvation in Hellenistic Judaism and Early Christianity, Berlin 2007
Dillon J.M., ‘Asōmatos: nuance of incorporeality in Philo’, w: Philon d’Alexandrie et le language de la philosophie, Turnhout 1998
Dillon J.M., Middle Platonists:80 B.C. to A.D. 220, New York 1996
Diogenes Laertios, Vitae philolosophorum, tłum. B. Kupis: Diogenes Laertios, Żywo¬ty filozofów, tłum. B. Kupis [et al.], BKF, Warszawa 1968
Finamore J.F., Iamblichus, the Sethian, and Marsanes, w: Gnosticism and later Platonism, ed. J.D. Turner – R. Majercik, Atlanta 2000, 225-257
Huffman C.A., The „Pythagorean Precepts” of Aristoxenus: crucial evidence for Pythago¬rean moral philosophy, „The Classical Quarterly” NS 58 (2008) 104-119
Marsanes, NHC X 1, 1, 10-68*, 18, ed. B.A. Pearson, w: Nag Hammadi Codices IX and X, NHS 15, Leiden 1981
Meyer M.W., Marsanes, w: The Coptic Encyclopedia, ed. A.S. Atiya, vol. 8, New York 1991
Pearson B.A., Gnosticism as Platonism, w: B.A. Pearson, Gnosticism, Judaism, and Egyptian Christianity, Studies in Antiquity and Christianity, Mineapolis 1990, 148-164
Pearson B.A., Gnosticism as Platonism: with special reference to Marsanes (NHC 10, 1), HTR 77 (1984) 55-72
Pearson B.A., Introduction, w: Nag Hammadi Codices IX and X, ed. B.A. Pear¬son, NHS 15, Leiden 1981, 229-250
Pearson B.A., Marsanes (NHC X,1), w: The Anchor Bible Dictionary, vol. 4, New York 1992
Pearson B.A., The figure of Seth in Gnostic literature, w: The Rediscovery of Gnosticism, vol. 2: Sethian Gnosticism, ed. B. Layton, Supplements to Numen 41, Leiden 1981, 472-504
Pearson B.A., The tractate Marsanes (NHC X) and the Platonic tradition, w: Festschrift für Hans Jonas, ed. B. Aland, Göttingen 1978, 373-384
Pearson B.A., Theurgic tendencies in Gnosticism and Iamblichus’s conception of theurgy, w: Neo¬platonism and Gnosticism, ed. R.T. Wallis, Albany 1992, 253-276
Peel M.L., Marsanes, w: Mercer Dictionary of the Bible, ed. W.E. Mills et al., Macon 1990
Philo Alexandrinus, De opificio mundi, ed. R. Arnaldez, Les oeuvres de Philon d’Alexandrie, vol. 1, Paris 1961, tłum. L. Joachimowicz, w: Filon Aleksandryjski, Pisma, t. 1, Warszawa 1986
Plato, Parmenides
Plato, Phaedo
Plato, Timaeus
Platon, Timajos, Kritias, Warszawa 1960
Platon, Timajos. Kritias albo Atlantyk, Warszawa 1986
Plutarchus, De E apud Delphos
Plutarchus, De Iside et Osiride
Reale G., Historia filozofii starożytnej, t. 2: Platon i Arystoteles, Lublin 2001
Reale G., Historia filozofii starożytnej, t. 4: Szkoły epoki cesarstwa, tłum. E.I. Zieliński, Lu¬blin 1999
Rist J.M., Neopythagoreanism and «Plato’s» Second Letter, „Phronesis” 10 (1965) 78-81
Rist J.M., The Neoplatonic One and Plato’s Parmenides, „Transactions and Proceedings of the American Philological Association” 93 (1962) 389-401
Runia J.R., A brief of the term „kosmos noetos” from Plato to Plotinus, w: Traditions of Platonism. Essays in honour of J. Dillon, ed. J.J. Cleary, Alder¬shot 1999, 151-172
Scholer D.M., Nag Hammadi Bibliography 1970-1994, Nag Hammadi Studies 32, Leiden 1997
Scholer D.M., Nag Hammadi Bibliography: 1995-2006, Nag Hammadi and Manichean Studies 65, Leiden 2009
Sextus Empiricus, Adversus mathematicos
Turner J.D., Introduction, w: Marsanès, ed. W.P. Funk – P.H. Poirier – J.D. Turner, Bibliothèque Copte de Nag Hammadi. Section «Textes» 27, Québec 2000, 1-248
Turner J.D., Revelation as the path of ignorance. The Sethian Platonizing Apocalypse «Allogenes», w: Revelation, literature and community in Late Antiquity, ed. P. Townsend – M. Vi¬das, Tübingen 2011, 103-115
Turner J.D., Sethian Gnosticism and the Platonic tradition, Bibliothèque Copte de Nag Hammadi. Section «Études» 6, Québec 2001
Turner J.D., The Gnostic Sethians and Middle Platonism: Interpretations of the „Timaeus” and „Parmenides”, VigCh 60 (2006) 9-64
Świercz P., Jedność w wielości. Świat, człowiek, państwo w refleksji nurtu orficko-pitagorejskiego, Katowice 2008
Vogel C.J. de, Pythagor and Early Pythagoreanism, Assen 1966
Wewers G.A., Das Wort „Gott” als Problem der religiösen Sprache, „Kairos“ 24 (1982) 207-219
Williamson R., Jews in Hellenistic world: Philo, Cambridge 1989
Winden J.C. Van, The world of ideas in Philo of Alexandria: an interpretation of „De opificio mundi” 24-25, VigCh 37 (1983)
Yamauchi E.M., Jewish Gnosticism?, w: Studies in Gnosticism and Helenistic religions: presented to Gilles Quispel, ed. R. Van den Broeck [et. al.], Leiden 1981

Published
2012-06-15


Zmorzanka, A. Z. (2012). The Platonist Marsanes and its Pythagorean theme. Vox Patrum, 57, 839–851. https://doi.org/10.31743/vp.4177

Anna Z. Zmorzanka 
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II



License

Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

 

 


Most read articles by the same author(s)

1 2 3 4 5 > >>