La colonne de Porphyre a Constantinople et sa legende au debut de Byzance

Sławomir Bralewski

Uniwersytet Łódzki


Abstract

La colonne de porphyre à Constantinople qui a été créée pendant les règnes de Constantin le Grand dans les années 324- 330, occupe une place extraordinaire dans l’histoire de la capitale orientale d’Imperium Romanum. Elle est devenue même le symbole légendaire de la ville. Mesurant 37 mètres d’hauteur et finie par la statue de l’empereur Constantin- Helios, la colonne devait comporter des reliques de grande valeur pour les chrétiens. Elle constituait aussi un point important dans les célébrations des victoires de l’empereur. De plus, les habitants de la ville croyaient que la colonne pourrait leur assurer la délivrance dans le cas de la destruction de leur monde. Les débuts de la légende de la colonne de porphyre apparaissent avec le début de Byzance. Dans cet article, je voudrais présenter ce que constituait cette tradition et établir si la conscience de l’importance particulière de la colonne existait déjà au début de Byzance. En ce temps- là, le monument liait les idées païennes et chrétiennes, étant le sacrum aussi bien pour les uns que pour les autres. Il est très intéressant de voir comment la colonne a été présentée par les historiens d’église de Constantinople au milieu du Vème siècle: Socrate et Sozomène. Dans son “Histoire ecclésiastique”, Socrate a mentionné la colonne deux fois: d’abord dans la description de la découverte des reliques da la Sainte Croix par Hélène, la mère de Constantin le Grand, et puis quand il présentait les circonstances de la mort de l’hérésiarque Arius. Dans le premier cas, Socrate décrit la colonne comme un lieu où on a mis les reliques de la Sainte Croix: l’empereur qui les a reçues de sa mère, étant convaincu que la ville où se trouverait cette saintété ne pourrait pas déperir, a ordonné de les cacher dans sa propre statue. Dans le

Keywords:

colonne de Porphyre, Constantinople

Alföldi A., On the foundation of Constantinople, a few notes, JRS 37 (1947)
Anna Comnena, Alexiada, ed. B. Leib, Paris 1968
Barnes T.D., Athanasius and Constantius, Cambridge 1993
Basset S., The urban image of late antique Constantinople, Cambridge 2004
Borgehammar S., How the Holy Cross was found. From the event to medieval legend, Stockholm 1991
Bralewski S., Obraz papiestwa w historiografii kościelnej wczesnego Bizancjum, Łódź 2006
Chadwick H., Kościół w epoce wczesnego chrześcijaństwa, tłum. A. Wypustek, Warszawa 2004
Chesnut G.F., The first Christian Histories: Eusebius, Socrates, Sozomen, Theodoret, and Evagrius, Paris 1977
Chronicon Paschale, ed. L. Dindorf, Bonn 1832
Codex Theodosianus, ed. P. Krueger, Berolini 1923
Constantinus Porphyrogenetus, De cerimoniis aulae byzantinae, ed. J. Reiske, t. 1, Bonn 1829
Cyryl Jerozolimski, Catechesis, PG 33
Dagron G., Naissance d’une capitale. Constantinople et ses institutions de 330 à 451, Paris 1974
Diehl Ch., De quelques croyances byzantines sur la fin de Constantinople, ByzZ 30 (1929-1930)
Drake H.A., Eusebius on the True Cross, JEH 36 (1985) 1-22
Drijvers J.W., Helena Augusta. The mother of Constantine the Great and the legend of her finding of the True Cross, Leiden – New York – København – Köln 1992
Dvornika F., Bizancjum a prymat Rzymu, przekł. M. Radożycka Warszawa 1985
Eusebius, Vita Constantini
Fowden G., Constantine’s Porphyry Column: the earliest literary allusion, JRS 81 (1991)
Frolow A., La dédicace de Constantinople dans la tradition byzantine, „Revue de l’Histoire des Religions” 127 (1944)
Georgios Cedrenus, Historiarum compendium, ed. I. Bekker, t. 1, CSHB, Bonn 1838
Georgius Monachus, Chronicon, ed. C. De Boor, Bibliotheca scriptorum graecorum et romanorum Teubneriana, Lipsiae 1904
Guidi M., Un Bios di Constantino, Rome 1908
Hesychius Illustrius, Patria Constantinopoleos, ed. T. Preger, w: Scriptores originum Constantinopolitanarum, vol. 1, Leipzig 1901
Janin R., Constantinople byzantine. Développement urbain et répertoire topographique, Paris 1950
Janiszewski P., Żywioły w służbie propagandy, czyli po czyjej stronie stoi Bóg. Studium klęsk i rzadkich fenomenów przyrodniczych u historyków Kościoła w IV i V wieku, w: Chrześcijaństwo u schyłku starożytności, red. E. Wipszycka, t. 3, Kraków 2000
Joannes Diacrinomenus, Parastaseis, ed. Th. Preger, t. I, Liposiae 1901
Joannes Malalas, Chronographia, ed. L. Dindorf, Corpus Scriptorum Historiae Byzantinae, Bonn 1831
Kazhdan A., „Constantin imaginaire” Byzantine legends of the ninth century about Constantine the Great,„Byzantion” 57 (1987)
Leo Grammaticus, Chronographia, ed. I. Bekker, Bonn 1842
Mango C., Constantine’s Column, w: Studies on Constantinople, Aldershot 1993
Mango C., Constantine’s Porhpyry Column and the Chapel of St. Constantine, w: Studies on Constantinople, Aldershot 1993
Mango C., Constantinopolitana, „Jahrbuch des Deutschen Archäologischen Instituts”80 (1965)
Mango C., Le développement urbain de Constantinople (IVe-VIIe siècles), Paris 1985
Michael Glykas, Annales, ed. I. Bekker, CSHB, Bonn 1836
Miller K., Itineraria Romana, römische Reisewege an der Hand der Tabula Peutingeriana, Stuttgart 1916
Nicephorus Callistus, HE, PG 145
Nicephorus Callistus Xanthopulos, HE, PG 145
Nuffelen P. van, Un héritage de Paix et de Piété. Étude sur les histoires ecclésiastiques de Socrate et de Sozomène, Leuven – Paris – Dudley 2004
Philostorgius, HE
Procopius Caesariensis, De bello Gothico, w: Procopii Caesariensis opera omnia, t. 2, ed. G. Wirth – J. Haury, Leipzig 1963
Pseudo-Kodyn, Patria Constantinopoleos, ed. Th. Preger, w: Scriptores originum constantinopolitanarum, vol. 2, Leipzig 1907
S. Andreae Sali Vita auctore Nicephoro, sancti directore et confessario, PG 111
Sabbah G., Introduction, w: Sozomène, Histoire Ecclésiastique, SCh 477
Salamon M., Rozwój idei Rzymu – Konstantynopola od IV do pierwszej połowy VI wieku, Katowice 1975
Sokrates Scholastyk, Historia Kościoła, tłum. S. Kazikowski, wstęp. E. Wipszycka, kom. A. Ziółkowski, Warszawa 1986
Sozomenus, HE, tłum. S. Kazikowski: Hermiasz Sozomen, Historia Kościoła, Warszawa 1980
Theophanes, Chronographia, rec. I. Casseni, vol. 1, Bonnae 1889
Toynbee J.M.C., Roma and Constantinopolis in late-antique art from 312 to 365, JRS 37 (1947)
Urbainczyk T., Observations on the differences between the Church Histories of Socrates and Sozomen, „Historia”46 (1997)
Young F., From Nicaea to Chalcedon, London 1983
Weber E., Tabula Peutingeriana, Poznań 1998
Zonaras, Epitome historiarum, ed. M. Pinder – Th. Büttner-Worbst, III, Bonn 1897
Zosimus, Historia nova, ed. L. Mendelssohn, Lipsiae 1887

Published
2010-07-15


Bralewski, S. (2010). La colonne de Porphyre a Constantinople et sa legende au debut de Byzance. Vox Patrum, 55, 95–110. https://doi.org/10.31743/vp.4327

Sławomir Bralewski 
Uniwersytet Łódzki



License

Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

 

 


Most read articles by the same author(s)

1 2 > >>