Helios myth of Julian the Apostate

Ewa Osek

Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II


Abstract

The present paper is a brief study on Julian the Apostate’s religion with the detailed analysis of the so called Helios myth being a part of his speech Against Heraclius (Or. VII), delivered in Constantinople in AD 362. In the chapter one I discuss veracity of the Gregory of Nazianzus’ account in the Contra Julianum (Or. IV-V) on the emperor’s strange Gods and cults. In the chapter two the reconstruction of the Julian’s theological system has been presented and the place of Helios in this hierarchy has been shown. The chapter three consists of the short preface to the Against Heraclius and of the appendix with the Polish translation and commentary on the Julian’s Helios myth. The Emperor’s theosophy, known from his four orations (X-XI and VII-VIII), bears an imprint of the Jamblichean speculation on it. The gods are arranged in the three neo-Platonic hypostases: the One, the Mind, and the Soul, named Zeus, Hecate, and Sarapis. The second and third hypostases contain in themselves the enneads and the triads. The Helios’ position is between the noetic world and the cosmic gods, so he becomes a mediator or a centre of the universe and he is assimilated with Zeus the Highest God as well as with the subordinated gods like Apollo, Dionysus, Sarapis, and Hermes. The King Helios was also the Emperor’s personal God, who saved him from the danger of death in AD 337 and 350. These tragic events are described by Julian in the allegorical fable (Or. VII 22). The question is who was Helios of the Julian’s myth: the noetic God, the Hellenistic Helios, the Persian Mithras, the Chaldean fire, or the Orphic Phanes, what is suggested by the Gregory’s invective. The answer is that the King Helios was all of them. The Helios myth in Or. VII is the best illustration of the extreme syncretism of the Julian’s heliolatry, where the neo-Platonic, Hellenistic, magic, and Persian components are mingled.

Keywords:

Julian the Apostate, Helios myth

Aeschylus, Agamemnon
Aeschylus, Septem contra Thebas
Ambrosiaster, Quaestiones Veteris et Novi Testamenti, CSEL 50
Athanassiadi Fowden P., Julian and Hellenism: an intellectual biography, Oxford 1981
Athenagoras, Legatio pro Christianis
Beck R., The religion of the Mithras cult in the Roman Empire: mysteries of the unconquered sun, Oxford 2006
Bielas L., Ustawa szkolna cesarza Juliana, AnCra 25 (1993)
Billerbeck M., The ideal Cynic from Epictetus to Julian, w: The Cynics. The cynic movement in antiquity and its legacy, ed. R.B. Branham – M.O. Goulet-Cazé, Berkeley 2000
Bowersock G.W., Julian the Apostate, Cambridge 1978
Clemens Alexandrinus, Protrepticus
Corpus Inscriptionum et Monumentorum Religionis Mithriacae, ed. M.J. Vermaseren, vol. 1-2, Hague 1956-1960
Dio Chrysostomus, Oratio
Diodorus Siculus, Bibliotheca Historica
Diogenes Laertius, Vitae philosophorum
Epiktet, Dissertationes
Eunapius, Vitae sophistarum
Eurypides, Phoenissae
Fauth W., Helios Megistos. Zur synkretistischen Theologie der Spätantike, Leiden 1995
Gliściński J., Antychrześcijańskie ustawodawstwo szkolne Juliana Apostaty, CT 61 (1991) fasc. 2, 47-53
Gordon R.L., Reality, evocation and boundary in the mysteries of Mithras, „Journal of Mithraic Studies” 3 (1980) 19-99
Gregorius Nazianzenus, Orationes, ed. J. Bernardi, SCh 309, Paris 1983, tłum. Św. Grzegorz z Nazjanzu, Mowy wybrane, Warszawa 1967
Hardy B.C., The Emperor Julian and his School Law, ChH 37 (1968) 131-143
Herodotus, Historiae
Herrero M., Orphism and Christianity in the late antiquity, Berlin – New York 2010
Hesiodus, Hymni Orphici
Hesiodus, Theogonia
Hieronymus, Commentarius in Amos
Hieronymus, Epistula
Himerius, Oratio
Homerus, Hymni Homerici
Homerus, Ilias
Homerus, Odyssea
Jamblichus, De mysteriis Aegyptiorum
Jong A. de, Traditions of the Magi: Zoroastrianism in Greek and Latin Literature, Leiden 1997
Julian Apostata, Listy, Wrocław 1962
Julianus, Contra Heraclium
Kokoszko M., Teozofia cesarza Juliana Apostaty, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica” 44 (1991) 39-51
Libanius, Oratio
Majercik R.D., Julianus the Theurgist: the Chaldean oracles. Text, translation and commentary, Leiden 1989
Martialis, Epigrammata
Mastrocinque A., Studi sul Mitraismo (il Mitraismo e la magia), Rome 1998
Oracula Chaldaica, ed. E. des Places, Paris 1971
Origenes, Contra Celsum
Orphicorum et Orphicis similium testimonia et fragmenta, fasc. 1-2, ed. A. Bernabé, Monachii – Lipsiae 2004-2005
Pagan monotheism in late antiquity, ed. P. Athanassadi – M. Frede, Oxford 1999
Pausanias, Graeciae descriptio
Philo, Legatio ad Gaium
Plato, Cratylus
Plato, Protagoras
Plato, Respublica
Plutarchus, An seni res publica gerenda sit
Plutarchus, De Iside et Osiride
Plutarchus, Pompeius
Porphyrius, De abstinentia
Porphyrius, Vita Pythagorae
Pricoco S., L’editto di Giuliano sui maestri (CTh 13, 3, 5), „Orpheus” N.S. 1 (1980) 348-370
Proclus, In Platonis Timaeum
Ps-Apollodorus, Bibliotheca
Ps-Clemens, Homiliae
Ps-Hesiodus, Scutum
Ps-Nonnus, Scholia mythologica
Ps-Plato, Alcibiades
Smith R., Julian’s Gods. Religion and philosophy in the thought and action of Julian the Apostate, London – New York 1995
Sozomenus, HE
Strabo, Geographica
Stobaeus, Florilegium
Tertullianus, De corona
The Greek magical papyri in translation: including the demotic spells. Texts, ed. H.D. Betz, Chicago 1992
Turcan R., Mithras Platonicus: recherches sur l’hellénisation philosophique de Mithra, Leiden 1975
Zosimus, Historia nova

Published
2010-07-15


Osek, E. (2010). Helios myth of Julian the Apostate. Vox Patrum, 55, 477–498. https://doi.org/10.31743/vp.4351

Ewa Osek 
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II



License

Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

 

 


Most read articles by the same author(s)

1 2 > >>