Islam w "De haeresibus" Jana z Damaszku. Analiza źródłoznawcza – wybrane zagadnienia


Abstrakt

Zarysowana analiza porównawcza tekstów Jana z Damaszku z innymi źródłami na temat islamu, ograniczona to terenów Syro-Palestyny i okresu VII-X w., pokazuje, że autor znał bardzo dobrze Islam. Jan z Damaszku – autor De Haeresibus - on bardzo dobrze zagrożenie dla Chrześcijaństwa ze strony doktrynalnej i politycznej islamu. A jego znajomość Koranu (księgę Mahometa) prezentuje się jako bardzo dobra. Umiał wykorzystać swoją wiedzę w celu zdyskredytowania Islamu jako religii objawionej.


Słowa kluczowe

Islam; Jan z Damaszku; Jan Damasceński; chrześcijaństwo; patrystyka

Agapius (Mahbub) de Menbidj, Kitab Al-ʽUnvan (Histoire Univerelle), cz. III, ed. A. Vasiliev, w: Patrologia Orientalis, t. 5, red. B. Graffin, F. Nau, Paris 1912.
Bacha C., Sīrat al-qiddīs Yūḥannā l-Dimashqī l-ṣliyya. Biographie de Saint Jean Damasè. Texte original arabe, Harissa 1912.
Bielawski J., Koran, Warszawa, 1986.
Chronicon Miscellaneum AD Annum Domini 724 Pertinens, ed. E. W. Brooks, interpretatus est I. B. Chabot, w: Scriptores Syri, series tertia, T. IV, Parisis 1903.
Graf G., Die Schriften des Jacobiten Ḥabīb ibn Ḫhidma Abū Rāʾiṭa l-Takrītī, CSCHO, vol. 130, t. 14, Luvain 1959.
Jacob d’Edesse, Sur la généalogie de la saibe Vierge’, revue de l’Orient chrétien, 1901, s. 618-523.
Jan Damasceński, Dialektyka albo rozdziały filozoficzne, o Herezjach, przekł. i opr. A. Zhyrkova, Kraków 2011, s. 135-139.
Jan Damasceński, Dialektyka albo rozdziały filozoficzne, o Herezjach, przekł. i opr. A. Zhyrkova, Kraków 2011, s. 135-139.
Jean Damascène, écrits sur L’Islam, SCh, t. 383, wstęp i komentarz R. Le Coz, Paryż 1992.
Joanni Damasceni, De Haeresibus (rdz. 100/101), PG 94, kol 764-773.
Lequin M., Sancti Patris Nostri Joannis Damasceni Monachi et Presbyteri Hierosolymitani, Opera Omniaqueextant. Parisiis: Apud Johannem Baptistam Delessine 1712, 2 vols.
Muhammad Taqi-ud-Din Al-Hilali, Muhammad Muhsin Khan, The Noble Qur'an,in English language, Madinah, 2008.
Nycetas von Byzans, Schruften zum Islam, Corpus Islamo-Christianum 5, Series Graeca, ed. i przekł. Karl Förstel, Echter Verlag, Würzburg / Oros Verlag, Altenberge 2000.
Papadopulos-Kerameus A., Analecta Hierosolimitykies Stachylogias, Culture et Cyvilisation, t. IV, Bruksela 1963.
Roggema B., The Legend of Sergius Bahira. Eastern Christians Apologies and Apocalyptic in Response to Islam, Leiden-Boston 2009.
Sa'id ibn Batriq, Nazm al-Jauhar, CSCHO 51, T. 51, Paris 1946.
The polemical works of ʿAlī al-Ṭabarī, The history of Christian -Muslim relation, t. 27,ed. R. Ebied, D. Thomas, Leiden-Boston, 2016.
Timotheos I., Ostsyrischer Patriarch: Disputation mit dem Kalifen A-Madī, ed.M. Heimgartnerm, w: CSCHO, Vol. 631, Scriptores Syri, Tomus 244, Lovanii 2011.
Theodorus Abucura carum episcopus, PG 97, kol. 1446-1610.
Theophanis Chronographia, ed. C. de Boor, t. I, Lipsk 1883.
Abel A., La chaptere CI du Livre des Hérésies de Jean Damascène: son inauthenticité, Studia Islamica 19, 1963.
Abel A., La chaptere CI du Livre des Hérésies de Jean Damascène: son inauthenticité, Studia Islamica 19, 1963.
Altaner B., A. Stuiber, Patrologia, przekł. P. Pachciarek, Warszawa 1990.
Brzozowska Z., Boginie przedmuzułmańskiej Arabii (Al-Lat, Al-Uzza, Manat), w: Bizancjum i Arabowie, red. T. Wolińska, P. Filipczak, Warszawa-Łódź 2016, s. 64-89.
Crone P, Cook M., Hagarism, The Making of the Islamic World, Cambrige 1977.
Danecki J., Podstawowe wiadomości o islamie, t. I, Wraszawa 2002.
Haddad R., La Trinité divine chez les théologies arabes 705-1050, Paryż 1985.
Hitti P. K., Dzieje Arabów, red. E. Szymański, przekł. zbiorowy, Warszawa 1969.
Jeffery A., The foreign vocabulary of the Qur’an, Baroda 1938.
Jurewicz O., Słownik Grecko-Polski, t. 1-2, Warszawa 2001.
Khoury A. Th., Les Theologiens Byzantins et Islam, Textes et Auteurs (VIII-XIII s.), t. 1, wyd. 2, Louvian 1969.
Kościelniak K., Grecy i Arabowie, Historia Kościoła melkickieg (katolickiego) na ziemiach zdobytych przez muzułmanów (634-1516), Kraków 2004.
Kościelniak K., Złe duchy w Biblii i Koranie. Wpływ demonologii biblijnej na koraniczne koncepcje Szatana w kontekście odziaływań religii starożytnych, Kraków 1999.
Lampe G. W. H., A Patristic Greek Lexicon, Oxford 1961.
Louth A., St. John Damascene, Tradition and orginality in Byzantine Theology, Oxford 2002.
M. Sadowski M., The Trinitarian Analogies and their Contribution to the Transmission of Terminology in Arab Christian Theology, Parole de l’Orient 42 (2016), s. 451-487.
Mcdonald M. C. A., On Saracens, the Rawwāfah inscription and the Roman army, w: Literacy and Identity in Pre-Islamic Arabia, Ashgate 2009, s. 1-26.
Meyendorff J., Byzantine Views of Islam, Dumbarton Oaks Papers 18 (1964), 113-132.
Perłowski M., Pierwszy krytyk "Proroka". Kontestacja prorockiego daru Mahometa w pismach św. Jana Damasceńskiego, w: W kręgu religii śródziemnomorskich. Wybrane zagadnienia z historii religii w starożytności, red. K. Kochańczyk-Bonińska, L. Misiarczyk, Warszawa 2014, SAH 19, s. 149-163.
Roggema B., Muslim as crypto-idolaters – a theme in the Christian portrayal of Islam in the Near East, w: D. Thomas, Chrystians at the heasrt of Islamic Rule, s. 1-18.
Rubin U., Al-ṣamad and the high God. And interpretation of sūra CXII, w: Der Islam 61/2 1984, 197-217.
Sahas D. J., John of Damascus on Islam, the “Heresy of the Ishmaelites”, Brill, Leiden 1972.
Schadler P., John of Damascus and Islam, Chrystian Heresiology and the Intellectual Bacground to Earliest Chrystian-Muslime Relation, Leiden-Boston, 2018.
Sesboüé B., J. Woliński, Historia Dogmatów, t. I, Bóg Zbawienia, przekł. P. Rak, Kraków 1999.
Simelidis CH., The Byzantine Understanding of Qur’an term al-ṣamad and the Greek Translation of the Qur’an, Speculum 86/4 2011, s. 887-913.
Smith J. P. (Mrs. Margoliouth), A Compendious Syriac Dictionary, t. 1, Oxford 1903.
Sophocles E. A., Greek Lexicon of the Roman and Byzantine Periods, from B. C. 146 to A. D. 1100, Nowy York 1900.
Wehr H., A dictionary of modern written Arabic, ed. 3, Nowy York, 1960.
Wolfson H. A., The philosophy of the kalam, Harvard 1976.
Wolińska T., Elity Chrześcijańskie wobec Islamu, Vox Patrum 35 (2015), T. 64, s. 529-567.
Wolińska T., Wizerunek pustyni i jej mieszkańców w świetle świadectw świętych Ojców z Synaju, Vox Patrum 38 (2018), t. 70, s. 559-600.
Wolińska T., Arabowie, Agareni, Izmaelici, Saraceni. Kilka uwag na temat nazewnictwa, w: Bizancjum i Arabowie, Spotkanie Cywilizacji (VI-VII w.), red. T. Wolińska – T. Filipczak, Warszawa 2015, s. 31-46.

Opublikowane : 2020-09-15


Karczewski, Łukasz. (2020). Islam w "De haeresibus" Jana z Damaszku. Analiza źródłoznawcza – wybrane zagadnienia. Vox Patrum, 75, 229-266. https://doi.org/10.31743/vp.4654

Łukasz Karczewski  karczewski-lukasz@wp.pl
UKSW  Polska
https://orcid.org/0000-0001-5654-040X




Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.