Filozoficzna apologia monofizytyzmu w "Rozjemcy" Jana Gramatyka


Abstrakt

Celem niniejszego opracowania jest próba przedstawienia filozoficznej argumentacji wykorzystanej przez starożytnego filozofa, Filopona, do uzasadnienia potępionej na soborze chalcedońskim doktryny monofizyckiej. Osiągnięcie celu pracy jest możliwe dzięki przebadaniu użytych przez Jana Gramatyka argumentów w sześciu rozdziałach traktatu Rozjemca. Opracowanie składa się z trzech części. Najpierw ma miejsce krótka charakterystyka analizowanego utworu. Następnie w objętościowo największej części pracy zostaje przeanalizowany systematyczny wykład filozofa pod kątem postawionego problemu badawczego. Wreszcie w części trzeciej wskazano najważniejsze cechy argumentacji Jana Gramatyka. W świetle przeprowadzonych zestawień można zauważyć wyraźną tendencję Filopona do zamiennego stosowania takich pojęć, jak natura i substancja. Co więcej, autor traktatu chętnie sięga po różne przykłady mające wykazać zasadność jego rozumowania oraz wyraźnie buduje kolejne argumenty na podstawie uprzednio wyciągniętych wniosków.


Słowa kluczowe

Filopon; Rozjemca; monofizytyzm; spory doktrynalne; natura; filozofia starożytna

Bralewski S., Sobór w Chalcedonie w polityce wewnętrznej cesarza Marcjana, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica” 44 (1992) s. 53-74.
Cumin P., Christ at the Crux: The Mediation of God and Creation in Christological Perspective, Eugene 2014.
Ebied R.Y. – Roey A. van – Wickham L.R., Peter of Callinicum: Anti-Tritheist Dossier, Leuven 1981.
Grillmeier A. – Hainthaler T., Christ in Christian Tradition, t. 2, Oxford 2013.
John Philoponus, Arbiter, w: John Philoponus and the Controversies over Chalcedon in the Sixth Century: A Study and Translation of the Arbiter, U.M. Lang, Leuven 2001, s. 173-217.
Kosiński R., Dzieje Nestoriusza,biskupa konstantynopola w latach 428–431, w: „U schyłku starożytności. Studia Źródłoznawcze” 7 (2008) s. 30-63.
Lang U.M., John Philoponus and the Controversies over Chalcedon in the Sixth Century: A Study and Translation of the Arbiter, Leuven 2001.
Lang U.M., Nicetas Chroniates, a Neglected Witness to the Greek Text of John Philoponus’ Arbiter, JOTS 48/2 (1997) s. 540-548.
McKenna J.E., The Setting in Life for The Arbiter of John Philoponos, Sixth Century Alexandrian Scientist, Eugene 1997.
Merry B., Encyclopedia of Modern Greek Literature, London 2004.
Nicetae Choniatae ex libro IX thesauri orthodoxae fidei, PG 140, 37-68.
Philoponus, On Aristotle Physics 2, New Delhi 1993.
Philoponus, On Aristotle Physics 3, New Delhi 1994.
Plott J.C., Global History of Philosophy, t. 3, Delhi 1980.
Rigolio A., Christians in Conversation: A Guide to Late Antique Dialogues in Greek and Syriac, Oxford 2019.
Shayegan Y., The transmission of Greek philosophy to the Islamic world, w: History of Islamic Philosophy, red. S.H. Nasr, O. Leaman, London 1996, s. 89-104.
Sielużycki P., Chrystologia Nestoriusza w rozwoju badań ubiegłego wieku, „Salvatoris Mater” 3/4 (2001) s. 151-158.
Sorabji R., Philoponus John, w: The Oxford Classical Dictionary, red. S. Hornblower – A. Spawforth, Oxford 2012, s. 1135.
Watts E.J., City and School in Late Antique Athens and Alexandria, Berkeley 2006.
Wildberg Ch., Philoponus, w: Routledge Encyclopedia of Philosophy, red. E. Craig, London 1998, s. 371¬–378.

Opublikowane : 2020-03-15


Mielnik, D. (2020). Filozoficzna apologia monofizytyzmu w "Rozjemcy" Jana Gramatyka. Vox Patrum, 73, 49-62. https://doi.org/10.31743/vp.4798

Dawid Mielnik  mielnikdawid@gmail.com
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II  Polska




Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 3.0 PL