„Czyż i Afryka nie jest pełna ciał świętych męczenników?” (Augustyn, Ep. 78, 3). Męczeństwo jako rys duchowości Afryki Północnej.


Abstrakt

Z pewnością jednym z największych fenomenów chrześcijaństwa są rzesze męczenników, którzy oddawali i oddają swe życie za Chrystusa. W sposób szczególny duchowość męczeńska była charakterystyczna dla pierwszych wieków chrześcijaństwa, a regionem, który przodował w ilości męczenników, liczbie znanych opisów męczeństwa oraz zachęt do męczeństwa, była niewątpliwie Afryka Rzymska. W niniejszym artykule, na podstawie istniejących świadectw starożytnych z pism Tertuliana, Cypriana, akt męczenników, Augustyna, Arnobiusza i Laktancjusza, ukazane zostały przejawy męczeństwa jako jednej z głównych cech duchowości Afryki Północnej.


Słowa kluczowe

męczeństwo; męczennik; Afryka rzymska; Tertulian; Cyprian; Laktancjusz; Arnobiusz; duchowość

Acta martyrum Scilitanorum, w: The Acts of the Christian Martyrs, red. H. Musurillo, Oxford 1972, s. 86-89; tł. A. Bober: Akta męczenników scylitańskich, w: Męczennicy, red. E. Wipszycka – M. Starowieyski, OŻ IX, Kraków 1991, s. 240-243.
Arnobius, Adversus nationes, ed. A. Reifferscheid, CSEL 4, Vienna 1875.
Aurelius Augustinus, Epistulae, NBA 21-23, Roma 1969-1974, tł. W. Eborowicz: Św. Augustyn, Listy, Pelplin 1991 (listy 1-75, pozostałe: tłum. własne).
Aurelius Augustinus, Sermones, NBA 29-35, Roma 1979-2002.
Cyprianus, Epistularium, ed. G.F. Diercks, CCL III B-D, Turnholti 1994; tł. W. Szołdrski: Św. Cyprian, Listy, PSP I, Warszawa 1969.
Lactantius, De mortibus persecutorum, ed. J. Moreau, SCh 39, Paris 1958.
Passio Perpetuae et Felicitatis, w: The Acts of the Christian Martyrs, red. H. Musurillo, Oxford 1972, s. 106-131; tł. A. Malinowski: Męczeństwo św. Perpetuy i Felicyty, w: Męczennicy, red. E. Wipszycka – M. Starowieyski, OŻ IX, Kraków 1991, s. 247-268.
Passio Sanctorum Mariani et Jacobi, w: The Acts of the Christian Martyrs, red. H. Musurillo, Oxford 1972, s. 194-213.
Passio Sanctorum Montani et Lucii, w: The Acts of the Christian Martyrs, red. H. Musurillo, Oxford 1972, s. 214-239.
Tertullianus, Ad martyras, ed. E. Dekkers, CCL I, Turnholti 1954, s. 2-8; tł. E. Stanula: Do męczenników, w: Kwintus Septymiusz Florens Tertulian, Wybór pism, PSP V, Warszawa 1970, s. 31-39.
Tertullianus, Ad nationes, ed. J.G.P. Borleffs, CCL I, Turnholti 1954, s. 9-75; tł. E. Stanula, Do pogan, w: Tertulian, Wybór pism II, PSP XXIX, Warszawa 1983, s. 43-99.
Tertullianus, Ad Scapulam, ed. E. Dekkers, CCL II, Turnholti 1954, s. 1125-1132; tł. W. Myszor, Do Skapuli, w: Tertulian, Wybór pism II, PSP XXIX, Warszawa 1983, s. 109-116.
Tertullianus, Adversus Valentinianos, ed. A. Kroymann, CCL II, Turnholti 1954, s. 751-778.
Tertullianus, Apologeticum, ed. E. Dekkers, CCL I, Turnholti 1954, s. 78-171; tł. J. Sajdak: Tertulian, Apologetyk, POK XX, Poznań 1947.
Tertullianus, Scorpiace, ed. A. Reifferscheid, G. Wissowa, CCL II, Turnholti 1954, s. 1067-1097; tł. W. Myszor: Lekarstwo na ukłucie skorpiona, w: Tertulian, Wybór pism II, PSP XXIX, Warszawa 1983, s. 117-146.
Allard P., O męczeństwie, tłum. J. Piotrowski, Warszawa 1914.
Amat J., Songes et visions. L'au-delà dans la littérature latine tardive, Paris 1985.
Bähnk W., Von der Notwendigkeit des Leidens. Die Teologie des Martyriums bei Tertullian, Göttingen 2001.
Barnes T.D., Tertullian: a Historical and Literary Study, Oxford 2005.
Brent A., Cyprian and the Question of Ordinatio per Confessionem, “Studia Patristica” 36 (2001) s. 323-337.
Brown S., Late Carthaginian Child Sacrifice and Sacrificial Monuments in their Mediterranean Context, Sheffield 1991.
Campenhausen H. von, Die Idee des Martyriums in der Alten Kirche, Göttingen 1964.
Culdaut F., Les visions de l’au-delà dans la passion de Perpetue et Felicite, “Connaissance des Pères de l’Eglise” 47 (1992) s. 11-17.
Delehaye H., Les origines du culte des martyrs, Bruxelles 1933.
Eckmann A., Kult męczenników afrykańskich w pismach św. Augustyna, “Vox Patrum” 55 (2018) s. 183-188.
Fishwick D., The Imperial Cult in the Latin West: Studies in the Ruler Cult of the Western Provinces of the Roman Empire, t. 1-3, Boston-Leiden 1987-2002.
Frend W.H.C., Martyrdom and Persecutions in the Early Church. A Study of a Conflict from the Maccabees to Donatus, New York 1967.
Hoppenbrouwers H.A.M., Recherches sur la terminologie du martyre de Tertullien à Lactance, Nijmegen-Utrecht 1961.
Hummel E.L., The Concept of Martyrdom according to St. Cyprian of Carthage, Washington 1946.
Hurst H., Child Sacrifice at Carthage, “Journal of Religion in Africa” 7 (1994) s. 325-328.
Janif M.M., Les sacrifices d’enfants à Carthage: l’hypothèse de L.W. Stage reconsiderée, „Reppal” 12 (2002) s. 73-78.
Kubiś A., La théologie du martyre au vingtième siècle, Roma 1968.
Kubiś A., Tytuł „męczennik”, „Ruch Biblijny i Liturgiczny” 29 (1976) s. 294-299.
Leglay M., Saturne africain. Histoire, Paris 1966.
Lods M., Confesseurs et martyrs, successeurs des prophètes dans l’Eglise des trois premiers siècles, Neuchâtel-Paris 1958.
Quasten J., Vetus superstitio et nova religio. The problem of the Refrigerium in the ancient Church of North Africa, “Harvard Theological Review” 33 (1940) s. 254-255.
Rabczyński P., Męczeństwo szczytem chrześcijańskiego świadectwa, w: Święty Brunon. Patron lokalny czy symbol jedności Europy i powszechności Kościoła, red. A. Kopiczko, Olsztyn 2009, s. 95-106.
Rousselle R., The Dreams of Vibia Perpetua: Analysis of a Female Christian Martyr, “Journal of Psychohistory” 14 (1987) s. 193-206.
Słomka J., Nowe proroctwo. Historia i doktryna montanizmu, Katowice 2007.
Steinhauser K.B., Augustine’s Reading of the „Passio sanctarum Perpetuae et Felicitas”, “Studia Patristica” 33 (1997) s. 244-249
Śrutwa J., Najstarszy łaciński dokument kościelny – analiza treści, „Roczniki Teologiczne” 46 (1999) z. 4, s. 281-290.
Wypustek A., The Problem of Human Sacrifices in Roman North Africa, „Eos” 81 (1993) 263-280.
Wysocki M., Eschatologia okresu prześladowań na podstawie pism Tertuliana i Cypriana, Lublin 2010.
Wysocki M., Eschatologiczna nagroda w pismach Tertuliana, „Vox Patrum” 52/2 (2008) s. 1269-1279.
Wysocki M., Męczennicy, Encyklopedia Katolicka, t. 12, Lublin 2008, k. 682-683.
Wysocki M., Męczennik jako świadek na podstawie akt męczenników, „Verbum Vitae” 28 (2015) s. 341-370.
Wysocki M., Męczeństwo granicą świętości? – Męczeństwo i męczennicy w Afryce Prokonsularnej w II i III wieku, w: Sympozja Kazimierskie poświęcone kulturze świata późnego antyku i wczesnego chrześcijaństwa, t. VIII, Granice świętości w świecie późnego antyku, red. A. Głowa – B. Iwaszkiewicz-Wronikowska, Lublin 2013, s. 267-287.
Wysocki M., Męczeństwo, Encyklopedia Katolicka, t. 12, Lublin 2008, k. 699-701.
Wysocki M., Model doskonałego chrześcijanina w pismach św. Cypriana z Kartaginy, “Vox Patrum” 55 (2010) s. 699-720.
Wysocki M., Numquid non et Africa sanctorum martyrum corporibus plena est?’ (Augustine, Ep. 78,3). Martyrs and Martyrdom in Africa before Augustine – a Preparation for Donatism?, w: The Uniquely African Controversy: Studies on Donatist Christianity, red. A. Dupont – M.A. Gaumer – M. Lamberigts, Late Antique History and Religion 9, Leuven-Paris-Bristol 2015, s. 3-27.
Wysocki M., The beauty of martyrdom: the presence of God in the martyrs in the writings of Tertullian and Cyprian, w: The beauty of Gods’ Presence in the Fathers. The Proceedings of the Eighth International Patristic Conference, Maynooth 2012, red. J.E. Rutherford, Dublin 2014, s. 69-82.
Wysocki M., Wiara męczenników – świadectwo opisów męczeństwa, w: Scripturae Lumen. Biblia i jej oddziaływanie, red. A. Paciorek i in., t. 6. Wierzę w jednego Boga, Tarnów 2013, s. 353-369.
Pobierz

Opublikowane : 2019-12-15


Wysocki, M. (2019). „Czyż i Afryka nie jest pełna ciał świętych męczenników?” (Augustyn, Ep. 78, 3). Męczeństwo jako rys duchowości Afryki Północnej. Vox Patrum, 72, 203-218. https://doi.org/10.31743/vp.4942

Marcin Wysocki  mwysocki@kul.pl
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II  Polska
https://orcid.org/0000-0001-5448-5566




Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

 

 


Inne teksty tego samego autora

<< < 1 2 3 4 > >>