Godność ludzka jako wartość i sposoby jej uzasadniania w opinii młodzieży


Abstrakt

Uzasadnienie godności ludzkiej przebiega na płaszczyźnie przyrodzonej (filozoficznej) i nadprzyrodzonej (teologicznej) lub intuicyjnej. W artykule dokonano analizy i interpretacji wypowiedzi młodzieży szkolnej i akademickiej dotyczących uznawanych przez nią uzasadnień godności. Zostały ustalone następujące kategorie uzasadnień: a) godność ludzka jako gwarancja i przejaw życia moralnego (22,4% ogółu badanych osób); b) godność uzasadniana przez inne wartości (15,8%); c) godność jako człowieczeństwo (9,7%); d) godność jako coś danego, nieutracalnego (7,9%); e) godność jako wartość szczególnie ważna (7,9%); f) godność jako wartość teologiczna (7,9%); g) godność jako wartość wychowawcza (3,6%); h) godność jako coś, czego się nie przestrzega (3,0%); i) godność jako cecha odróżniająca człowieka od innych bytów (2,4%); inne wypowiedzi (2,4%). W całej zbiorowości młodzieży 13,9% ankietowanych zrezygnowało z udzielenia odpowiedzi, a 3,1% udzieliło odpowiedzi negatywnych. Większość ankietowanej młodzieży myśli o godności pozytywnie, choć dość często w niepogłębiony sposób, i wiąże z nią różnorodne treści. Uzasadnienia teologiczne pojawiają się dość sporadycznie.


Słowa kluczowe

Godność osobowa; godność jako wartość; uzasadnienia godności; młodzież szkolna i akademicka

Adamski F., Poza kryzysem tożsamości, w kierunku pedagogiki personalistycznej, w: Poza kryzysem tożsamości, w kierunku pedagogiki personalistycznej, red. F. Adamski, Kraków 1993, s. 9–15.
Biesaga T., Podstawy etyki i bioetyki, Kraków 2016.
Bronk A., Kategoria godności człowieka, „Annales Universitatis Curie-Skłodowska. Sectio I. Philosophia – Sociologia” 2010, nr 1(35), s. 77–96.
Chymuk M., Aksjologiczne preferencje studentów uczelni krakowskich, Kraków 2004.
Dylus A., Godność człowieka: fundament wartości europejskich, „Teologia i Człowiek” 2004, nr 3, s. 9–18.
Fel S., Jan Paweł II a prawa człowieka, w: De revolutionibus orbium populorum Joannis Pauli II. Papież wobec wykluczenia społecznego, red. K. Pilarczyk, G. Sokołowski, Warszawa 2015, s. 107–137.
Fel S., Społeczna gospodarka rynkowa w społecznej nauce Kościoła katolickiego, w: Socjologia ekonomiczna, red. W. Morawski, Warszawa 2018, s. 158–164.
Gajda J., Wartości w życiu i edukacji człowieka, Toruń 2013.
Granat W., Godność człowieka i jej współczesne uzasadnienia, w Aby poznać Boga i człowieka. Cz. 2 (O człowieku dziś), red. B. Bejze, Warszawa 1974, s. 223–256.
Hodgkiss P., A moral vision: human dignity in the eyes of the founders of sociology, „The Sociological Review” 2013, nr 3(61), s. 417–439.
Jan Paweł II, Pamięć i tożsamość. Rozmowy na przełomie tysiącleci, Kraków 2005.
Kanclerz B., Orientacje życiowe młodzieży akademickiej, Poznań 2015.
Lekka-Kowalik A., Godność podmiotów edukacji, w: Encyklopedia aksjologii pedagogicznej, red. K. Chałas, A. Maj, Radom 2016, s. 383–387.
Majka J., Etyka społeczna i polityczna, Warszawa 1993.
Mazurek F.J., Wartości akceptowane w Unii Europejskiej, ,, Summarium” 1999–2000, nr 28–29, s. 11–37.
Mazurek F.J., Katolicka nauka społeczna – status metodologiczny i główne obszary problemowe, w: Katolicka nauka społeczna. Podstawowe zagadnienia z życia społecznego i politycznego, red. S. Fel, J. Kupny, Katowice 2007, s. 11–30.
Ossowska M., O człowieku, moralności i nauce, Warszawa 1983. Piluś H., Godność osobowa jako podstawa i uzasadnienie niezbywalnych praw i wolności człowieka, w: Prawa i wolności człowieka w edukacji demokratycznego państwa. Materiały I Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej Siedlce–Chlewiska 7–8 grudnia 1999 r., red. R. Rosa, Siedlce 1999, s. 71–88. Piwowarski W., ABC katolickiej nauki społecznej. Część 1 (Wprowadzenie, podstawy, kierunki), Pelplin 1993.
Rynio A., Wychowanie do odpowiedzialności. Studium teorii i praktyki pedagogiki integralnej, Lublin 2019.
Wyszyński S., Kimże jest człowiek…, opr. Instytut Prymasowski Ślubów Narodu, Warszawa 1987.
Stępień K., Godność osobowa, w: Encyklopedia aksjologii pedagogicznej, red. K. Chałas, A. Maj, Radom 2016, s. 376–383.
Vidal M., Absolutna wartość osoby miejscem spotkania i zespolenia etyki świeckiej z moralnością religijną, tłum. L. Balter, w: Moralność chrześcijańska, red. L. Balter, K. Czulak, P. Góralczyk, S. Stancel, Poznań–Warszawa 1987, s. 125–147.
Wojtyła K., Kazanie na Areopagu. 13 katechez, red. M. Wolańczyk, Kraków 2018.
Pobierz

Opublikowane : 2020-06-16


Mariański, J. (2020). Godność ludzka jako wartość i sposoby jej uzasadniania w opinii młodzieży. Zeszyty Naukowe KUL, 62(4), 5-29. https://doi.org/10.31743/zn.2019.62.4.01

Janusz Mariański  januszm@kul.lublin.pl
https://orcid.org/0000-0002-0620-8000




Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Przesyłając artykuł do publikacji, autor oświadcza, że posiada pełnię autorskich praw majątkowych oraz osobistych do utworu, a jego opublikowanie nie naruszy praw osób trzecich.
Przesłanie przez autora artykułu do publikacji w czasopiśmie „Zeszyty Naukowe KUL” traktowane będzie jako udzielenie licencji do eksploatacji praw autorskich do przesłanego utworu na zasadach licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe (CC BY-NC-ND 4.0).