Holocaust, Dekalog i Kieślowski

Marek Lis





Abstract

Among films on the Holocaust and indifference (or guilt) of Poles to the destiny of Jews, the Decalogue, eight (1988) by Krzysztof Kieślowski has a special place. Its main protagonists are Elżbieta, who as a Jewish girl during the World War II was refused to be saved by Zofia, now a professor of ethics, on the pretext of the Decalogue’s prohibition of lying. Their encounter after four decennia, allows us to know the truth about their past, and to offer and accept forgiveness. Kieślowski in his film introduces also a theological motive of God’s existence. Other film directors in numerous feature and documentary films also approached the matter of help offered to Jews, but also of indifference, or even responsibility of Poles for the Holocaust. A constant element is also the role of Christians who haven’t ever responded correctly to exigencies of their consciences and faith.

Keywords:

Krzysztof Kieślowski, Film, Holocaust, Church



aszw/jra, Polska Akademia Filmowa ogłasza Rok Kieślowskiego, http://www.pap.pl/aktualnosci/news,454364,polska-akademia-filmowa-oglasza-rok-kieslowskiego.html (dostęp 12.05.2016).

Błoński J., Biedni Polacy patrzą na getto, „Tygodnik Powszechny” 2 (1987), s. 1.

Gross J.T., Sąsiedzi, Sejny: Pogranicze 2000.

Gross J.T., Złote żniwa, Kraków: Znak 2001.

Jan Paweł II, List do artystów, Wrocław: TUM Wydawnictwo Wrocławskiej Księgarni Archidiecezjalnej 2005.

Kieślowski K., Autobiografia, opr. D. Stok, Kraków: Znak 2012.

Krall H., Jakiś czas, w: S. Zawiśliński (red.), O Kieślowskim... refleksje, wspomnienia, opinie, Warszawa: Skorpion 1998, s. 38–41.

Lebecka M., ...Wpisany w gwiazdę Dawida krzyż, w: M. Lis, A. Garbicz (red.), Światowa encyklopedia filmu religijnego, Kraków: Biały Kruk 2007, s. 586–587.

Lebecka M., Marsz żywych, w: M. Lis, A. Garbicz (red.), Światowa encyklopedia filmu religijnego, Kraków: Biały Kruk 2007, s. 304–305.

Lis M., Biblia w „Dekalogu” Krzysztofa Kieślowskiego i milczenie teologów, w: S. Szymik (red.), Biblia kodem kulturowym Europy, Lublin: Wydawnictwo KUL 2013, s. 239–247.

Lis M., Dekalog na nowo, „Magazyn Filmowy” 4 (2016), s. 88–89.

Lis M., Dekalog, osiem: Stary Testament spotyka Ewangelię, w: M. Lis, M. Legan (red.), Kieślowski czyta Dekalog, Opole: Wydawnictwo Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Opolskiego 2014, s. 83–91.

Lis M., Figury Chrystusa w „Dekalogu” Krzysztofa Kieślowskiego, Opole: Wydawnictwo Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Opolskiego 2013, wyd. 2 rozsz.

Luter A., Joanna, „Kino” 12 (2010), s. 72.
Luter A., Pokłosie, „Kino” 11 (2012), s. 66–67.

Majmurek J., Ida, „Kino” 10 (2013), s. 71.

Mąka-Malatyńska K., Widok z tej strony. Przedstawienia Holocaustu w polskim filmie, Poznań; Wydawnictwo UAM 2012.

McDonnell J., SIGNIS Prize for Best European Film 2014, „SIGNIS Media” 1 (2015), s. 18.

Morstin-Popławska A., Daleko od okna, w: M. Lis, A. Garbicz (red.), Światowa encyklopedia filmu religijnego, Kraków: Biały Kruk 2007, s. 99.

Preizner J., Kamienie na macewie. Obrazy Holokaustu w polskim kinie, Kraków-Budapeszt: Wydawnictwo Austeria 2012.

Reimer R.C., Historical Dictionary of Holocaust Cinema, Lanham: Scarecrow Press 2012.

Sobolewski T., Wszyscy tam byliśmy, w: S. Zawiśliński (red.), O Kieślowskim... refleksje, wspomnienia, opinie, Warszawa: Skorpion 1998, s. 14–16.

Trémois C.-M., 8. Tu ne mentiras point, „Télérama” [Le Décalogue de Krzysztof Kieslowski] (1990), s. 11.
Woodward S. (red.), After Kieslowski: The Legacy of Krzysztof Kieslowski, Detroit: Wayne State University Press 2009.

Filmografia

Daleko od okna, reż. Jan Jakub Kolski, 2000.

Dekalog, dwa, reż. Krzysztof Kieślowski, 1988.

Dekalog, jeden, reż. Krzysztof Kieślowski, 1988.

Dekalog, osiem, reż. Krzysztof Kieślowski, 1988.

Dekalog, reż. Krzysztof Kieślowski, 1988.

Dzieci Ireny Sendlerowej (The Courageous Heart of Irena Sendler), reż. John Kent Harrison, 2009.

Ida, reż. Paweł Pawlikowski, 2013.

Joanna, reż. Feliks Falk, 2010.

Korczaka, reż. Andrzej Wajda, 1990.

Letnie przesilenie, reż. Michał Rogalski, 2014.

Ludzi Boga (Des Hommes et des dieux), reż. Xavier Beauvois, 2010.

Marsz żywych, reż. Grzegorz Linkowski, 2003.

Miejsce urodzenia, reż. Paweł Łoziński, 1992.
Nasze matki, nasi ojcowie (Unsere Mütter, unsere Väter), reż. Philipp Kadelbach, 2013.

Pokłosie, reż. Władysław Pasikowski, 2012.

Sprawiedliwi, reż. Waldemar Krzystek, 2009.

Sprawiedliwy, reż. Michał Szczerbic, 2015.

Stella, reż. Maciej Pawlicki, 2015.

Świat Józefa, reż. Rafał Wieczyński, 2010.

W ciemności, reż. Agnieszka Holland, 2011.

...Wpisany w gwiazdę Dawida krzyż, reż. Grzegorz Linkowski, 1997.

Wszyscy, których kochałem (Au nom de tous les miens), reż. Robert Enrico, 1983.

Wyspa (Ostrow), reż. Paweł Łungin, 2006.

Published
2020-02-29


Lis, M. (2020). Holocaust, Dekalog i Kieślowski. Studia Nauk Teologicznych PAN, (11), 207–216. Retrieved from https://czasopisma.kul.pl/index.php/snt/article/view/6098

Marek Lis 

Ur. 1967, prezbiter diecezji opolskiej, doktor nauk komunikacji społecznej (Università Pontificia Salesiana, Rzym, 2000), doktor habilitowany teologii (Uniwersytet Opolski, 2007). Profesor UO, kierownik katedry Homiletyki, Mediów i Komunikacji WT UO. Autor artykułów i książek głównie z obszaru teologii filmu i mediów, m.in. Audiowizualny przekład Biblii (2002), 100 filmów biblijnych (2005), Figury Chrystusa w „Dekalogu” Krzysztofa Kieślowskiego (2007, 2013), Krzysztof Zanussi. Przewodnik teologiczny (2015), redaktor m.in.: Ukryta religijność kina (2002), Światowa encyklopedia filmu religijnego (2007, z A. Garbiczem), Cinematic Transformations of the Gospel (2013), Kieślowski czyta Dekalog (2014, z M. Leganem). Członek jury ekumenicznego na międzynarodowych festiwalach filmowych m.in. w Erywaniu, Warszawie, Fryburgu i Cannes. Adres do korespondencji: mlis@uni.opole.pl