God and Self in Confessiones IV and Beyond: Therapeia, Self-Presence, and Ontological Contingency in Augustine, Seneca, and Heidegger

Matthew William Knotts

Loyola Academy, Theology Department, Wilmette, Illinois, USA , United States

Abstract

This article investigates Augustine’s reflection on the death of his friend in Confessiones IV. A critical treatment of this passage discloses the three key themes which will form the main substance of the analysis: self-presence, the contingency of being, and divine absence. Integrating philosophical and theological methodologies with an historical-critical treatment of Augustine’s work, this article relates Augustine’s insights to his foregoing classical context and his reception in posterity, with particular attention to Lucius Annaeus Seneca (ca. 4 BCE-65 CE) and Martin Heidegger (1889-1976). This investigation shows that these three figures are connected by an appreciation of how self-presence and ontological instability are constant facets of human life, though easily neglected. Each advocates a curriculum of philosophical training, whereby one learns to pacify the mind by an awareness of the true nature of mundane reality. This research contributes to the renewed appreciation of how the therapeutic aspects of classical philosophy influenced early Christian authors; illuminates a key episode in Augustine’s life en route to his conversion to Christianity; and raises questions about the “apophatic” dimensions of Augustine’s theology and anthropology.

Keywords:

Augustine, Confessiones, Therapeia, Facticity, Death, Seneca, Heidegger

Augustinus, Confessiones, ed. J.J. O’Donnell, Oxford 1992, in: https://www.stoa.org/hippo/ (accessed: 15.03.2022), tr. F.J. Sheed, ed. M. Foley, Augustine, Confessiones, Indianapolis – Cambridge 2006.

Lucius Annaeus Seneca, Epistulae Morales ad Lucilium, ed. R. Gummere, London 1917-1925, tr. M. Graver – A.A. Long, Lucius Annaeus Seneca, Letters on Ethics to Lucilius, The Complete Works of Lucius Annaeus Seneca, Chicago – London 2015.

Lucius Annaeus Seneca, Naturales quaestiones, tr. M. Graver – A.A. Long, Lucius Annaeus Seneca, Natural Questions, The Complete Works of Lucius Annaeus Seneca, Chicago – London 2010.

Arrien S.-J., Penser sans Dieu, vivre avec Dieu: Heidegger lecteur d’Augustin, “Esprit” 1 (2013) p. 68-80.

Brachtendorf J., Cicero and Augustine on the Passions, “Revue des Études Augustiniennes” 43 (1997) p. 289-308.

Coyne R., Heidegger’s Confessions: The Remains of Being and Time in St. Augustine and Beyond, Chicago – London 2015.

Cushman R., Therapeia: Plato’s Conception of Philosophy, New Brunswick – London 2002.

Fischer N., Vom Beruhren der ewigen Wahrheit zu Augustins christlicher Umdeutung der neuplatonischen Mystik, “Acta Universitatis Carolinae Theologica” 3/1 (2013) p. 37-64.

Foley M., Cicero, Augustine, and the Philosophical Roots of the Cassiciacum Dialogues, “Revue des Études Augustiniennes” 43 (1999) p. 51-77.

Gill C., The Ancient Self: Issues and Approaches, in: Ancient Philosophy of the Self, ed. P. Remes – J. Sihvola, Springer 2008, p. 35-56.

Hannan S., To See Coming: Augustine and Heidegger on the Arising and Passing Away of Things, “Medieval Mystical Theology” 21/1 (2012) p. 75-91.

Heidegger M., Being and Time, tr. J. Macquarie – E. Robinson, Oxford – Cambridge 2001.

Huian G., The Mystery of the Human Being in Augustine: In Quest of the Foundations of an Apophatic Anthropology, in: New Europe College Ştefan Odobleja Program Yearbook 2015–2016, ed. A. Pleşu – V. Sandu-Dediu – A. Oroveanu – I. Vainovski-Mihai, Bucharest 2017, p. 53-78.

Kenyon E., Augustine and the Dialogue, Cambridge 2018.

Köckert C., Augustine and Nebridius (Augustine, epp. 3–14): Two Christian Intellectuals and Their Project of a Philosophical Life, “Revue d’études augustiniennes et patristiques” 62 (2016) p. 235-262.

Lagouanère J., Agustín lector de Séneca: el caso de la bona uoluntas, “Augustinus” 64/252-253 (2019) p. 193-202.

Löhr W., Christianity as Philosophy: Problems and Perspectives of an Ancient Intellectual Project, “Vigiliae Christianae” 64/2 (2010) p. 160-188.

Michel A., Dialogue philosophique et vie intérieure: Cicéron, Sénèque, Saint Augustin, “Helmantica” 28 (1977) p. 353-376.

Parsons W., Freud and Augustine in Dialogue: Psychoanalysis, Mysticism, and the Culture of Modern Spirituality, Charlottesville – London 2013.

Porter J.I., Time for Foucault? Reflections on the Roman Self from Seneca to Augustine, “Foucault Studies” 22 (2017) p. 113-133.

Praet D., Augustine of Hippo and Michel Foucault’s History of Sexuality, in: Nos sumus tempora: Studies on Augustine and his Reception Offered to Mathijs Lamberigts, ed. A. Dupont – W. François – J. Leemans, Bibliotheca Ephemeridum Theologicarum Lovaniensium 316, Leuven – Paris – Bristol 2020, p. 213-235.

Rist J., What is a Person? Realities, Constructs, Illusions, Cambridge 2019.

Star C., Seneca, Understanding Classics, London 2017.

Stock B., The Integrated Self: Augustine, the Bible, and Ancient Thought, Philadelphia 2017.

Stroumsa G., The New Self and Reading Practices in Late Antique Christianity, “Church History and Religious Culture” 95 (2015) p. 1-18.

Ticciati S., A New Apophaticism: Augustine and the Redemption of Signs, Studies in Systematic Theology 14, Leiden 2013.

Tornau C., Ratio in subiecto? The Sources of Augustine’s Proof for the Immortality of the Soul in the Soliloquia and its Defense in De immortalitate animae, “Phronesis” 62 (2017) p. 319-354.

Vannier M.-A., Aversion and Conversion, in: The Cambridge Companion to Augustine’s ‘Confessions’, ed. T. Toom, Cambridge 2020, p. 63-74.

Woollcott P., Some Considerations of Creativity and Religious Experience in St. Augustine of Hippo, “Journal for the Scientific Study of Religion” 5/2 (1966) p. 273-283.


Published
2022-06-15


Knotts, M. W. (2022). God and Self in Confessiones IV and Beyond: Therapeia, Self-Presence, and Ontological Contingency in Augustine, Seneca, and Heidegger. Vox Patrum, 82, 113–144. https://doi.org/10.31743/vp.12725

Matthew William Knotts  matthew.w.knotts@gmail.com
Loyola Academy, Theology Department, Wilmette, Illinois, USA https://orcid.org/0000-0003-2486-2652



License

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.

Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.