“Visibilis in homine et contrectabilis Deus” (De Trinitate IV 42). An Analysis of the Presence of Christ in the Old Testament in the Works of Hilary of Poitiers in the Light of 4th-Century Anti-Arian Polemic

Almudena Alba López

Universidad Nacional de Educación a Distancia, Madrid, Spain , Spain

Abstract

The analysis of Old Testament theophanies was particularly important to Hilary of Poitiers, both in what regards the doctrinal development of his soteriological and Christological thought and in what concerns his struggle against those who denied the equality of the Father and the Son. Throughout this paper I will analyse the Gallic bishop’s cross-sectional analysis of the main theophanies witnessed by the prophets and patriarchs in the light of their future orientation in his works, mainly in De Trinitate and the Tractatus super psalmos. Hilary believed that the reason behind divine manifestations was none other than the annunciation of the new economy which was inaugurated with the Incarnation and to arouse the faith and hope required to await this moment and to be able to identify the Son in the carnal habitus he assumed in his coming within mankind. In order to differentiate theophanies from the incarnation, Hilary of Poitiers establishes a fundamental difference between the species creatae assumed by the Word in the theophanies and the assumption of the flesh in the Incarnation which is essential to understand the mysteries the purpose of the Son's mission, namely, the salvation of humankind.

Keywords:

Hilary of Poitiers, Soteriology, Christology, Theophanies, Anti-Arian Polemics

Hilarius Pictauiensis, Commentarium in Matthaeum, t. 1, ed. J. Doignon, SCh 254, Paris 1978.

Hilarius Pictauiensis, Commentarium in Matthaeum, t. 2, ed. J. Doignon, SCh 258, Paris 1979.

Hilarius Pictauiensis, De Trinitate, praefatio, libri I-VII, ed. P. Smulders, CCL 62, Brepols, 1979, trad. L.F. Ladaria, San Hilario de Poitiers, La Trinidad, BAC 481, Madrid 1986.

Hilarius Pictauiensis, De Trinitate, libri VIII-XII, indices, ed. P. Smulders, CCL 62A, Brepols, 1980, trad. L.F. Ladaria, San Hilario de Poitiers, La Trinidad, BAC 481, Madrid 1986.

Hilarius Pictauiensis, Tractatus super Psalmos. Instructio Psalmorum, In Psalmos I-XCI, ed. J. Doignon, CCL 61, Brepols, 1997, trad. A. López Kindler, Hilario de Poitiers, Tratado sobre los salmos (1-100), BP 112, Madrid 2019.

Hilarius Pictauiensis, Tractatus super Psalmos. In Psalmum CXVIII, ed. J. Doignon – R. Demeulenaere, CCL 61A, Brepols, 2002, trad. A. López Kindler, Hilario de Poitiers, Tratado sobre los salmos (118), BP 113, Madrid 2019.

Hilarius Pictauiensis, Tractatus super Psalmos. In Psalmos CXIX-CL, ed. J. Doignon – R. Demeulenaere, CCL 61B, Brepols, 2009, trad. A. López Kindler, Hilario de Poitiers, Tratado sobre los salmos (1-100) y Tratado sobre los salmos (119-150), BP 112 y 114, Madrid 2019 y 2020.

Hilarius Pictauiensis, Tractatus mysteriorum, ed. J.-P. Brisson, SCh 19 bis, Paris, 1967, trad. J.J. Ayán, Hilario de Poitiers, Tratado de los misterios, BP 20, Madrid 1993.

Armstrong G.T., The Genesis Theophanies of Hilary of Poitiers, “Studia Patristica” 10 (1970) p. 203-207.

Aróztegui Esnaola M., La amistad del Verbo con Abraham según san Ireneo de Lyon, Roma 2005.

Aróztegui Esnaola M., La presencia de Jesús en el Antiguo Testamento, “Isidorianum” 4 (2006) p. 55-75.

Barnes M.R., The Visible Christ and the Invisible Trinity: Mt 5:8 in Augustine’s Trinitarian Theology of 400, “Modern Theology” 19 (2003) p. 329-355.

Behr J., The Way to Nicaea, Crestwood 2001.

Behr J., Irenaeus of Lyon: Identifying Christianity, Oxford 2013.

Bucur B.G., Theophanies and Vision of God in Augustine’s De Trinitate: An Eastern Orthodox Perspective, “Saint Vladimir Theological Quarterly” 52 (2008) p. 67-93.

Bucur B.G., Justin Martyr’s Exegesis of Biblical Theophanies and the Parting of the Ways between Christianity and Judaism, “Theological Studies” 75/1 (2014) p. 34-51.

Bucur B.G., I Saw the Lord: Observations on the Reception History of Isaiah 6, “Pro Ecclesia” 23/3 (2014) p. 309-330.

Bucur B.G., The Early Christian Reception of Genesis 18: From Theophany to Trinitarian Symbolism, “Journal of Early Christian Studies” 23 (2015) p. 245-272.

Bucur B.G., Christophanic Exegesis and the Problem of Symbolization: Daniel 3 (the Fiery Furnace) as a Test Case, “Journal of Theological Interpretation” 10 (2016) p. 227-244.

Bucur B.G., A Blind Spot in the Study of Fourth-Century Christian Theology: The Christological Exegesis of Theophanies, “The Journal of Theological Studies” NS 69/2 (2018) p. 588-610.

Bucur B.G., Scholarly Frameworks for Reading Irenaeus: The Question of Theophanies, “Vigiliae Christianae” 72 (2018) p. 255-282.

Galtier P., Saint Hilaire de Poitiers: le premier docteur de l’Église latine, Paris 1960.

Grzywaczewski J., Syn reprezentujący Ojca w De Trinitate św. Hilarego z Poitiers, “Vox Patrum” 75 (2020) p. 185-200.

Hanson A., Theophanies in the Old Testament and the Second Person of the Trinity. A Piece of Early Christian Speculation, “Hermathena” 65 (1945) p. 67-73.

Hurtado L.W., Lord Jesus Christ: Devotion to Jesus in Earliest Christianity, Grand Rapids 2006.

Kloos K., Christ, Creation, and the Vision of God: Augustine’s Transformation of Early Christian Theophany Interpretation, Leiden 2011.

Kominiak B., The Theophanies of the Old Testament in the Writings of St. Justin, Washington 1948.

Ladaria L.F., “Dispensatio” en S. Hilario de Poitiers, “Gregorianum” 66 (1985) p. 429-455.

Ladaria L.F., La cristología de Hilario de Poitiers, Roma 1989.

Lebreton J., Saint Augustin, théologien de la Trinité: Son exégèse des théophanies, “Miscellanea Agostiniana” 2 (1931) p. 821-836.

Lincoln A.T., Paradise Now and Not Yet. Studies in the Role of the Heavenly Dimension in Paul’s Thought with special reference to his Eschatology, Cambridge 1981.

Savran G.W., Encountering the Divine. Theophany in Biblical Narrative, London – New York 2005.

Scully E., Physicalist Soteriology in Hilary of Poitiers, Leiden 2015.

Simonetti M., La crisi ariana nel IV secolo, Roma 1975.

Skarsaune O., Proof from Prophecy: A Study in Justin Martyr’s Proof-Text Tradition: Text-Type, Provenance, Theological Profile, Leiden 1987.

Smulders P., La doctrine trinitaire de S. Hilaire de Poitiers: étude précedée d’une esquisse du mouvement dogmatique depuis le Concile de Nicée jusqu’au règne de Julien (325-362), Roma 1944.

Studer B., Zur Theophanie-Exegese Augustins: Untersuchung zu einem Ambrosius-Zitat in der Schrift De Videndo Deo, Roma 1971.

Trakatellis D.C., The Pre-existence of Christ in the Writings of Justin Martyr. An Exegetical Study with Reference to the Humiliation and Exaltation Christology, Missoula 1976.

Weedman M., The Trinitarian Theology of Hilary of Poitiers, Leiden 2007.


Alba López, A. (2022). “Visibilis in homine et contrectabilis Deus” (De Trinitate IV 42). An Analysis of the Presence of Christ in the Old Testament in the Works of Hilary of Poitiers in the Light of 4th-Century Anti-Arian Polemic. Vox Patrum, 81, 7–30. https://doi.org/10.31743/vp.12890

Almudena Alba López  almudena.alba@geo.uned.es
Universidad Nacional de Educación a Distancia, Madrid, Spain https://orcid.org/0000-0002-6406-1262



License

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.

Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.