The Qur’ān in Medieval Slavic Writings. Fragmentary Translations and Transmission Traces

Zofia A. Brzozowska

Uniwersytet Łódzki , Poland

Mirosław J. Leszka

University of Łódź , Poland

Abstract

The Qur’ān was never translated into Church Slavic in its entirety; still, in the writings of some mediaeval Christian authors (Byzantine and Latin) quite extensive quotations and borrowings from it can be found. Many of these texts were transmitted in the Slavia Orthodoxa area. The aim of this article is to present the Church Slavic literary sources which contain quotations from the Qur’ān. The analysis covers Slavic transla­tions of Byzantine and Latin authors as well as original texts of Slavic provenance. The main conclusion of the research is that only ca. 2% of the text of the Qur’ān has been preserved in the Church Slavic material. 

Keywords:

Qur’ān, Church Slavic, religious polemic, translations, Medieval Slavic literatures

Nicolai Papae Responsa ad consulta Bulgaroroum: Nicolai Papae Responsa ad consulta Bulgaroroum, in: Monumenta Germaniae historica. Epistolarum, v. 6: Epistolae Karolini aevi IV, ed. E. Perels, Berolini 1925, p. 568-600.

Coranus: The Qur’ān with a Phrase-by-Phrase English Translation, tr. ‘Alī Qulī Qarā’ī, London 2005.

Laudatio SS. Cyrilli et Methodii: Pochval’noe slovo Kirillu i Mefodiju, in: Žitija Kirilla i Mefodija, ed. P.N. Dinekov – D.S. Likhachev – I.S. Dujchev – B.N. Florja, Moskva 1986, p. 230-246.

Sarajevo Rudder Zakonopravilo of St. Sava from the 14th Century, ed. J. Gardović, Dobrun 2013.

Syntagma XIV titulorum sine scholiis secundum versionem Palaeo-Slovenicam, adjecto textu Graeco e vetustissimis codicibus manuscriptis exarato, v. 1, ed. V.N. Beneshevich, Saint Petersburg 1906.

Syntagma XIV titulorum sine scholiis secundum versionem Palaeo-Slovenicam, adjecto textu Graeco e vetustissimis codicibus manuscriptis exarato, v. 2, ed. V.N. Beneshevich – J.N. Shchapov, Serdica 1987.

Zakonopravilo or the Nomocanon of Saint Sava. The Ilovica Manuscript from 1262; Photoprint reproduction, ed. M.M. Petrović, Gornji Milanovac 1991.

Argyriou A., Perception de l’Islam et traductions du Coran dans le monde Byzantin Grec, “Byzantion” 75 (2005) p. 25-69.

Brzozowska Z.A., Koran w piśmiennictwie cerkiewnosłowiańskim? Fragmenty tłumaczeń i ślady recepcji (uwagi wstępne), in: Contributions to the 22nd Annual Scientific Conference of the Association of Slavists (Polyslav), ed. E. Gutiérrez Rubio – D. Kruk – I. Pálosi – T. Speed – Z. Týrová – D. Vashchenko – A. Wysocka, Wiesbaden 2020, p. 46-56.

Brzozowska Z.A., A Translation of a Translation: the Byzantine Greek Version of the Quran in Church Slavic Writings (a Ritual of Renunciation of Islam and the Panoplia dogmatica by Euthymios Zigabenos), in: New Trends in Slavic Studies 2, ed. S.J. Suárez Cuadros – E.J. Vercher García – B. Barros García – P. Marynenko – E.F. Quero Gervilla, Moskva 2021, p. 874-879.

Brzozowska Z.A. – Leszka M.J. – Wolińska T., Muhammad and the Origin of Islam in the Byzantine-Slavic Literary Context. A Bibliographical History, Łódź – Kraków 2020.

Bushkovitch P., Orthodoxy and Islam in Russia 988–1725, in: Religion und Integration im Moskauer Russland. Konzepte und Praktiken, Potentiale und Grenzen 14.–17.

Jahrhundert, ed. L. Steindorff, Wiesbaden 2010, p. 117-143.

Christian-Muslim Relations. A Bibliographical History, v. 1: 600–900, ed. D. Thomas – B. Roggema, Leiden – Boston 2009.

Cibranska-Kostova M., Belezhki v”rchu slavjanskija prevod na Panoplia Dogmatica v BAR Ms. Slav. 296 i negovija prevodach, “Palaeobulgarica” 41/4 (2017) p. 3-26.

Dechev D., Otgovorite na papa Nikolaj po dopitvanijata na b”lgarite, Sofija 1922.

Dujchev I., Eshche o slavjano-bolgarskich drevnostjach IX v., “Byzantinoslavica” 12 (1951) p. 75-93.

Dziekan M.M., Pisarze muzułmańscy. VII–XX w., Warszawa 2003.

Eichner W., Die Nachrichten über den Islam bei den Byzantinern, “Der Islam. Journal of the History and Culture of the Middle East” 23/3 (1936) p. 133-162.

Förstel K., Schriften zum Islam von Arethas und Euthymios Zigabenos und Fragmente der griechischen Koranübersetzung, Wiesbaden 2009.

Gjuzelev V., Pokr”stvane i christijanizacija na b”lgarite. Izvorovedchesko izsledvane s prilozhenie, Sofija 2006.

Grjaznevich P.A., Koran v Rossii (izuchenie, perevody i izdanija), in: Islam. Religija, obshchestvo, gosudarstvo, ed. P.A. Grjaznevich – S.M. Prozorov, Moskva 1984, p. 76-82.

Hoyland R.G., Seeing Islam as Others Saw It. A Survey and Evaluation of Christian, Jewish and Zoroastrian Writings on Early Islam, Princeton 1997.

Høgel Ch., An early anonymous Greek translation of the Qur’ān. The fragments from Niketas Byzantios’ Refutatio and the anonymous Abjuratio, “Collectanea Christiana Orientalia” 7 (2010) p. 65-119.

Hunger H., Die hochsprachliche profane Literatur der Byzantiner, v. 1: Philosophie, Rhetorik, Epistolographie, Geschichtsschreibung, Geographie, München 1978.

Khoury A.-T., Les Theologiens byzantins et l’Islam. Textes et auteurs (VIIIe–XIIIe s.), Louvain – Paris 1969.

Lauzi E., Bizantini versus Saraceni: un’accusa d’idolatria, “Aevum” 88/2 (2014) p. 283-309.

Maksimov J.V., Vizantijjskie sochinenija ob islame, Moskva 2012.

Maksimov J.V., Vizantijjcy i Koran 2011, in: http://halkidon2006.orthodoxy.ru/do/bogoslovie_1/962_ Vizantiytzy_i_Koran.htm (accessed: 15.03.2022).

Maksimovich K., Byzantine Law in Old Slavonic Translations and the Nomocanon of Methodius, “Byzantinoslavica” 65 (2007) p. 9-18.

Maxwell M.J., Afanasii Nikitin: An Orthodox Russian’s Spiritual Voyage in the Dar al-Islam, 1468–1475, “Journal of World History” 17/3 (2006) p. 243-266.

Meyendorff J., Byzantine Views of Islam, “Dumbarton Oaks Papers” 18 (1964) p. 113-132.

Miklas H., Zur kirchenslavischen Ü berlieferung der Häresiengeschichte des Johannes von Damaskus, in: Festschrift für Linda Sadnik zum 70. Geburtstag, ed. E. Weiher, Freiburg 1981, p. 338-343.

Morris A.S., The Journey beyond Three Seas, “The Geographical Journal” 133/4 (1967) p. 502-508.

Petrović M.M., Saint Sava’s Zakonopravilo on the Teachings of Muhammed, Beograd 1997.

Prodić S., Knjiga ‘O jeresima’ prepodobnog Jovana Damaskina kao 61. poglavlje sarajevskog rukopisa ‘Zakonopravila’ svetog Save Srpskog, Šibenik 2016.

Riasanovsky A.V., A Fifteenth Century Russian Traveller in India: Comments in Connection with a New Edition of Afanasii Nikitin’s Journal, “Journal of the American Oriental Society” 81/2 (1961) p. 126-130.

Simelidis Ch., The Byzantine Understanding of the Qur’anic Term ‘al-Șamad’ and the Greek Translation of the Qur’an, “Speculum” 86 (2011) p. 887-913.

Todt K.P., Kaiser Johannes VI. Kantakuzenos und der Islam: politische Realität und theologische Polemik im palaiologenzeitlichen Byzanz, Würzburg – Altenberge 1991.

Trapp E., Gab es eine byzantinische Koranübersetzung?, “Diptycha” 2 (1980/1981) p. 7-17.

Turner J.G., A Slavonic Version of John Cantacuzenus’s Against Islam, “Slavonic and East European Review” 51 (1973) p. 113-117.

Ulbricht M., The Byzantine Translation of the Qurʾān from the 8th/9th century CE and Its Role in the Polemic of Nicetas of Byzantium, “Comparative Oriental Manuscript Studies Newsletter” 8 (2014) p. 5-6.

Versteegh K., Greek Translations of the Qur’ān in Christian Polemics (9th century A.D.), “Zeitschrift der deutschen Morgenländischen Gesellschaft” 141 (1991) p. 52-68.

Wolińska T., The Arabs and Islam in the Eyes of the Byzantines, in: Byzantium and the Arabs: the Encounter of Civilizations from Sixth to Mid-Eighth Century, ed. T. Wolińska – P. Filipczak, Łódź 2015, p. 418-438.

Ziaka A., Le regard que port la recherche grecque conte, „Le Courrier du GERI. Recherches d’islamologie et de théologie musulmane” 5/6 (2002/2003) p. 119-142.

Zlatarski V.N., Istorija na b”lgarskata d”rzhava prez srednite vekove, v. 1/2, Sofija 1927.


Published
2022-09-15


Brzozowska, Z. A. ., & Leszka, M. J. (2022). The Qur’ān in Medieval Slavic Writings. Fragmentary Translations and Transmission Traces. Vox Patrum, 83, 367–412. https://doi.org/10.31743/vp.13592

Zofia A. Brzozowska 
Uniwersytet Łódzki
Mirosław J. Leszka  miroslaw.leszka@uni.lodz.pl
University of Łódź https://orcid.org/0000-0003-2643-4520



License

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.

Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.