Są dwie drogi odkrycia tego, czego poszukujemy… Argumenty Eunomiusza dotyczące zrodzenia Syna Bożego oparte na pojęciach substancji i działania


Abstrakt

Eunomiusz z Kyziku w swoich pismach broni neoariańskiego rozumienia po­chodzenia Syna Bożego twierdząc, że musi być ono postrzegane jako stworzenie nowej substancji. Syn Boży jako stworzenie nie może więc być równy Bogu Ojcu. Pośród argumentów, które przytacza centralne miejsce zajmuje rozróżnienie po­między substancją (oÙs…a) i działaniem (™nšrgeia). Proponuje on nawet swoją metodologię badań teologicznych twierdząc, że są dwie drogi, które prowadzą do właściwego rozumienia zrodzenia Syna. Pierwsza z niech prowadzi od poznania istoty Boga do ustalenia natury pochodzenia Syna, zaś punktem wyjścia drugiej jest samo zrodzenie Syna Bożego, które jest działaniem Ojca i ma doprowadzić do właściwego rozumienia boskiej istoty. Według Eunomiusza obydwie drogi prowadzą w sposób konieczny do konkluzji, że Ojciec i Syn nie mogą posiadać tej samej substancji oraz że te dwie substancje nie mogą być do siebie podobne. Celem niniejszego artykułu jest prześledzenie argumentów Eunomiusza w aspekcie ich spójności i proponowanej przez niego metodologii. Jako punkt odniesienia służy odpowiedź sformułowana przez jego dwóch wielkich przeciw­ników Bazylego Wielkiego i Grzegorza z Nyssy.


Słowa kluczowe

Eunomiusz; Bazyli Wielki; Grzegorz z Nyssy; substancja; energia; działanie

Aristoteles, De generatione animalium, ed. P. Louis: Aristote, De la Génération des Animaux, Paris 1961, transl. J. Barnes, in: Aristotle, The Complete Works of Aristotle, Princeton 1991, 1561-1691.
Basilius Caesariensis, Adversus Eunomium, ed. B. Sesboüé – G.M. du Durand – L. Dou¬treleau, vol. 1, SCh 299, Paris 1982, vol. 2, SCh 305, Paris 1983, transl. M. DelCogliano – A. Radde-Gallwitz: St. Basil of Caesarea, Against Eunomius, Washington D.C. 2011.
Eunomius, Liber Apologeticus, ed. and transl. R.P. Vaggione, in: Eunomius, The Extant Works, Oxford 1987, 34-74.
Eunomius, Liber Apologeticus, ed. B. Sesboüé – G.M. du Durand – L. Doutreleau, in: Basile de Césarée, Contre Eunome, Paris 1983, 234-298.
Gregorius Nyssenus, Contra Eunomium, GNO 1-2, ed. W. Jaeger, Leiden 1960, transl. S.G. Hall, A refutation of the first book of the two published by Eunomius after the decease of holy Basil, in: El “Contra Eunomium I” en la produccion literaria de Gre¬gorio de Nisa, ed. L.F. Mateo-Seco – J.L. Bastero, Pamplona 1988, 35-135.
Bradshaw D., Aristotle East and West. Metaphysics and the Division of Christendom, Cambridge 2004.
DelCogliano M., Basil of Caesarea’s Anti-Eunomian Teory of Names, Leiden – Boston 2010.
DelCogliano M. – Radde-Gallwitz A., Introduction, in: St. Basil of Caesarea, Against Eunomius, Washington D.C. 2011, 3-78.
Lloyd A.C., Anatomy of Neoplatonism, Oxford 1990.
Maspero G., Trinity and Man. Gregory of Nyssa “Ad Ablabium”, Leiden – Boston 2007.
Aggione R.P., Introduction, in: Eunomius, The Extant Works, Oxford 1987, XII-XVII.

Opublikowane : 2018-12-16


Stępień, T. (2018). Są dwie drogi odkrycia tego, czego poszukujemy… Argumenty Eunomiusza dotyczące zrodzenia Syna Bożego oparte na pojęciach substancji i działania. Vox Patrum, 68, 107-118. https://doi.org/10.31743/vp.3334

Tomasz Stępień 
Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego  Polska




Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.