Twierdzenie powszechnie przyjęte (to omologoumenon) jako punkt wyjścia dyskusji teologicznej – Eunomiusz i Grzegorz z Nyssy


Abstrakt

W debacie Eunomiusza z Grzegorzem z Nyssy obie strony konfliktu używały jako podstawowego i nieodpartego argumentu stwierdzenia, że głoszone przez nich tezy są powszechnie przyjęte. Obaj stosowali na określenie twierdzenia po­wszechnie przyjętego termin tÕ ÐmologoÚmenon, który w tradycji filozoficznej wywodzącej się od Arystotelesa oznaczał prawdziwą i pewną przesłankę prowa­dzącą do wiedzy absolutnej. W takim znaczeniu termin ten był szeroko stosowa­ny nie tylko w filozofii – zamiennie z wyrażeniem koinaˆ oennoiai – ale także w retoryce. Ta właśnie argumentacja używana zarówno przez Eunomiusza, jak i przez Grzegorza z Nyssy, dowodzi, że ich dyskusja nie była czymś, co dzisiaj nazwalibyśmy kwestią religijną, ale prawdziwą naukową/filozoficzną debatą, pro­wadzoną zgodnie z powszechnie przyjętymi (nomen omen!) zasadami.


Słowa kluczowe

Grzegorz z Nyssy; Eunomiusz; Arystoteles; Chryzyp; sylogizm; dowodzenie; twierdzenie powszechnie przyjęte; wspólne pojęcia

Alexander Aphrodisiensis, In Aristotelis topicorum libros octo commentaria, ed. M. Wallies, Berlin 1891, transl. J.M. van Ophuijsen, Alexander of Aphrodisias on Aristotle’s Topics, New York 2001.
Aristoteles, Analytica posteriora, ed. and transl. H. Tredennick, in: Aristotle, Posterior Analytics, Topica, LCL 391, London 1960, 24-264.
Aristoteles, Analytica priora, ed. and transl. H. Tredennick, in: Aristotle, The Categories, On Interpretation, Prior Analytics, LCL 325, London 1962, 198-532.
Aristoteles, Ethica Nicomachea, ed. I. Bywater, Oxonii 1890.
Aristoteles, Metaphysica, ed. W.D. Ross, vol. 1-2, Oxford 1924.
Aristoteles, Topica, ed. and transl. E.S. Forster, in: Aristotle, Posterior Analytics, Topica, LCL 391, London 1960, 272-740.
Athanasius Alexandrinus, De incarnatione Verbi, PG 25, 95-198.
Athanasius Alexandrinus, Orationes contra arianos, PG 26, 12-525.
Basilius Caesariensis, Adversus Eunomium, PG 29, 469-773.
Eunomius, Liber Apologeticus, ed. and transl. by R.P. Vaggione, in: Eunomius, The Extant Works, Oxford 1987.
Gregorius Nazianzenus, De moderatione in disputando (Oratio 32), PG 36, 173-212.
Gregorius Nyssenus, Contra Eunomium, ed. W. Jaeger, GNO 1-2, Leiden 1960, transl. S. Hall, A refutation of the first book of the two published by Eunomius after the decease of holy Basil, in: El “Contra Eunomium I” en la produccion literaria de Gregorio de Nisa: VI Coloquio Internacional sobre Gregorio de Nisa, ed. L.F. Mateo-Seco – J.L. Bastero, Pamplona 1988, 35-135.
Nemesius Emesenus, De natura hominis, PG 40, 483-846.
Plato, Cratylus, ed. J. Burnet, Oxford 1900.
Plato, Philebus, ed. J. Burnet, Oxford 1901.
Sextus, Adversus Mathematicos, ed. J. von Arnim, in: Stoicorum veterum fragmenta, II, Leipzig 1903, 1-82.
Aubenque P., Le problème de l’être chez Aristote, Paris 1966.
Barnes J. – Bonelli M., Method and Metaphysics: Essays in Ancient Philosophy, Oxford 2011.
Cassin M., L’écriture de la controverse chez Grégoire de Nysse. Polémique littéraire et exégèse dans le „Contre Eunome”, Paris 2012.
Dyson H., Prolepsis and Epinoia in the Early Stoa, Berlin – New York 2009.
Irwin T., Aristotle’s first principles, Oxford 1990.
Kwiatkowski T., Poznanie naukowe u Arystotelesa, Warszawa 1969.
Mignucci M., La teoria aristotelica della scienza, Firenze 1965.
ObbinkD., What All Men Believe – Must Be True: Common Conceptions and Consensio Omnium in Aristotle and Hellenistic Philosophy, “Oxford Studies in Ancient Philoso¬phy” 10 (1992) 189-231.
Sandbach F.H., Ennoia and Prolepsis in the Stoic Theory of Knowledge, CQ 24 (1930) 44-51.

Opublikowane : 2018-12-16


Przyszychowska, M. (2018). Twierdzenie powszechnie przyjęte (to omologoumenon) jako punkt wyjścia dyskusji teologicznej – Eunomiusz i Grzegorz z Nyssy. Vox Patrum, 68, 139-148. https://doi.org/10.31743/vp.3337

Marta Przyszychowska 
Uniwersytet Warszawski  Polska




Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

 

 


Inne teksty tego samego autora