Chrystologia logos-sarx a monoenergizm VI wieku


Abstrakt

Artykuł omawia kwestię zależności między monoenergizmem jako poglądem głoszącym, że w Chrystusie działa tylko natura boska, a chrystologią typu Logos-sarx. Celem artykułu jest udowodnienie, że monoenergizm był zależny od chrysto­logii skoncentrowanej na Bóstwie wcielonego Chrystusa. Logos został uznany za zasadę działającą, nawet jeśli chodzi o ludzką naturę Chrystusa, tak że ludzka wola i działanie Chrystusa były umniejszane wobec Logosu. Ten model chrystologii był rozwijany szczególnie od II wieku w pismach Klemensa Aleksandryjskiego, Orygenesa, Atanazego Aleksandryjskiego i Apolinarego z Laodycei; następnie był kontynuowany przez Cyryla Aleksandryjskiego i Sewera z Antiochii; chrys­tologia tego typu miała wpływ na Leoncjusza z Bizancjum i Teodora z Faran. Monoenergizm w VI, a następnie w VII w. rozwijał się więc na gruncie chrystolo­gii typu Logos-sarx, chociaż uznawał chalcedoński diofyzytyzm.


Słowa kluczowe

Chrystus; Słowo; Logos-sarx; monoenergizm; bóstwo; człowieczeństwo; natura; umysł; wola; działanie

Apollinaris von Laodicea und seine Schule. Texte und Untersuchungen, ed. H. Lietzmann, vol. 1, Tübingen 1904.
Aristoteles, De anima, ed. G. Biehl, Lipsiae 1896.
Aristoteles, Ethica nicomachea, ed. F. Susemihl – O. Apelt, Lipsiae 1903.
Athanasius Alexandrinus, De incarnatione contra Apollinarium, PG 26, 1093A - 1165B.
Athanasius Alexandrinus, De incarnatione Verbi, PG 25, 96D - 197A.
Athanasius Alexandrinus, Epistula IV ad Serapionem, PG 26, 637A - 676C.
Athanasius Alexandrinus, Orationes contra Arianos, PG 26, 12-525A.
Athanasius Alexandrinus, Tomus ad Antiochenos, PG 26, 796A - 809C.
Clemens Alexandrinus, Excerpta e Theodoto, ed. F.-M. Sagnard, SCh 23, Paris 1970.
Clemens Alexandrinus, Paedagogus, ed. C. Mondesert – Ch. Matray – H.I. Marrou, SCh 158, Paris 1970.
Clemens Alexandrinus, Protrepticus, ed. C. Mondesert, SCh 2, Paris 1949.
Clemens Alexandrinus, Stromata, ed. O. Stählin, GCS 15, Leipzig 1906.
Concilium Lateranense a. 649 celebratum, ed. R. Riedinger, ACO II/1, Berolini 1984.
Concilium Universale Constantinopolitanum Tertium (680-681), ed. R. Riedinger, ACO II/2,1: Actiones I-XVIII, Berolini 1990; ACO II/2, 2: Actiones XII-XVIII. Epistulae. Indices, Berolini 1992.
Cyrillus Alexandrinus, Ad reginas de recta fide oratio altera, PG 76, 1336C - 1420D.
Cyrillus Alexandrinus, Apologeticus contra Theodoretum, PG 76, 391B - 452C.
Cyrillus Alexandrinus, Commentarii in Joannem, PG 73 (libri I-VI); PG 74, 9A - 104C (fragmenta librorum VII et VIII); PG 74, 105A - 756C (libri IX-XII).
Cyrillus Alexandrinus, De incarnatione Unigeniti, PG 75, 1189B - 1253B.
Cyrillus Alexandrinus, De recta fide ad reginas, PG 76, 1201A - 1336B.
Cyrillus Alexandrinus, De Trinitate dialogi, PG 75, 660A - 1124C.
Cyrillus Alexandrinus, Epistulae, PG 77, 9A - 390D.
Cyrillus Alexandrinus, Fragmenta in Epistulam ad Hebraeos, PG 74, 953A - 1005C.
Cyrillus Alexandrinus, Quod unus sit Christus, PG 75, 1253C - 1361C.
Cyrillus Alexandrinus, Thesaurus, PG 75, 24A - 656D.
Decrees of the Ecumenical Council, ed. N.P. Tanner, vol. 1: Nicaea I to Lateran V, Washington 1990.
Doctrina Patrum de Incarnatione Verbi, ed. F. Diekamp, Münster 1907.
Eusebius Caesariensis, De ecclesiastica theologia, ed. E. Klostermann, GCS 14, Eusebius Werke 4, Leipzig 1906, 59-182.
Eusebius Caesariensis, Historia ecclesiastica, ed. G. Bardy, SCh 41, Paris 1955.
Eustathius Antiochensis, Fragmenta, PG 18, 673D - 698B.
Ignatius Antiochenus, Epistulae, ed. Th. Camelot, SCh 10, Paris 1951.
Irenaeus, Adversus haereses, ed. A. Rousseau – L. Doutreleau, III, SCh 211, Paris 1974; IV, SCh 100, Paris 1955; V, SCh 153, Paris 1969.
Iustinus, Apologiae pro Christianis, Dialogus cum Tryphone, ed. M. Marcovich, PTS 38, Berlin – New York 1994.
Leontius Byzantinus, Contra nestorianos et eutychianos lib. III, PG 86/1, 1268-1396.
Leontius Byzantinus, Solutio argumentorum a Severo obiectorum, PG 86/2, 1916C - 1945D.
Leontius Hierosolymitanus, Contra nestorianos, PG 86/1, 1400-1768.
Liberatus Diaconus, Breviarium causae Nestorianorum et Eutychianorum, PL 62, 969A - 1052B.
Nestorius, Fragmenta, ed. F. Loofs, in: Nestoriana: Die Fragmente Des Nestorius, Halle 1905.
Origenes, Contra Celsum, ed. M. Borret, I-II, SCh 132, Paris 1967, V-VI, SCh 147, Paris 1969.
Origenes, De principiis, ed. H. Crouzel – M. Simonetti, I-II, SCh 252, Paris 1978, III-IV, SCh 268, Paris 1980.
Pseudo-Didymus, De Trinitate, PG 39, 270A - 992C.
Pseudo-Dionysius Areopagita, Epistula IV ad Gaium, PG 3, 1072A-C.
Pseudo-Dionysius Areopagita, De divinis nominibus, PG 3, 585A - 996B.
Severus Antiochenus, Fragmenta (in English), in: Allen P. – Hayward C.T.R., Severus of Antioch, London – New York 2004, 59-173.
Tertullianus, Adversus Marcionem, ed. A. Kroymann, CSEL 47, Lipsiae 1906, 290-650.
Tertullianus, Adversus Praxean, ed. A. Kroymann, CSEL 47, Lipsiae 1906, 227-289.
Tertullianus, De carne Christi, ed. J.-P. Mahé, SCh 216, Paris 1975.
Theodorus Mopsuestenus, Fragmentum in Matthaeum, PG 66, 1004D.
Allen P. – Hayward C.T.R., Severus of Antioch, London – New York 2004.
Brock S., A Monothelete Florilegium in Syriac, in: S. Brock, Studies in Syriac Christianity: History, Literature and Theology, Hampshire 1992, 35-45.
Cattoi Th., An Evagrian ØpÒstasij? Leontios of Byzantium and the ‘Composite Subjectivity’ of the person of Christ, StPatr 68 (2011) 133-147.
Crouzel H., Orygenes, transl. into Polish J. Margański, Kraków 2004.
Daniélou J. – Marrou H.I., The Christian Centuries, vol. 1: The First Six Hundred Years, transl. into English V. Cronin, London 1964.
Dihle A., The Theory of Will in Classical Antiquity, Berkeley – Los Angeles – London 1982.
Frede M., A Free Will. Origins of the Notion in Ancient Thought, Berkeley – Los Angeles – London 2011.
Frend W.H.C., The Rise of the Monophysite Movement. Chapters in the History of the Church in the Fifth and Sixth Centuries, Cambridge 2008.
Gilbert N.W., The Concept of Will in Early Latin Philosophy, „Journal of the History of Philosophy” 1 (1963) fasc. 1, 17-35.
Gray P.T.R., Introduction, in: Leontius of Jerusalem. Against the Monophysites: Testimonies of the Saints and Aporiae, ed. and transl. P.T.R. Gray, Oxford 2006, 1-43.
Gray P., Neo-Chalcedonianism and The Tradition: From Patristic to Byzantine Theology, ByF 8 (1982) 61-70.
Greig J., The Dilemma of Deliberation: On the faculty and Mode of Willing in Aristotle and Maximus the Confessor, https://www.scribd.com/document/127364720/On-the-Faculty-and-Mode-of-Willing-in-Aristotle-and-Maximus-the-Confessor, 2-6 [08.04.2017].
Grillmeier A., Christ in Christian Tradition, vol. 1: From the Apostolic Age to Chalcedon (451), transl. into English J. Bowden, Atlanta 1975.
Grillmeier A. – Hainthaler T., Christ in Christian Tradition, vol. 2: From the Council of Chalcedon (451) to Gregory the Great (590-604), part 2: The Church of Constantinople in the Sixth Century, transl. into English P. Allen – J. Cawte, London 1995.
Harnack A., History of Dogma, transl. into English N. Buchanan, vol. 4, Boston 1898.
Höln H.-J., The Preacher, in: A. Grillmeier – T. Hainthaler, Christ in Christian Tradition, vol. 2: From the Council of Chalcedon (451) to Gregory the Great (590-604), part 2: The Church of Constantinople in the Sixth Century, transl. into English P. Allen – J. Cawte, London 1995, 129-147.
Hovorun C., Will, Action and Freedom: Christological Controversies in the Seventh Century, Leiden – Boston 2008.
Jankowiak M., The Invention of Dyotheletism, StPatr 63 (2013) 335-342.
Kelly J.N.D., Early Christian Doctrines, London 1968.
Lange Ch., Miaenergetism – A New Term for the History of Dogma?, StPatr 63 (2013) 327-333.
Naumowicz J., Leoncjusz z Bizancjum, EK X 794-795.
Rees S., Leontius of Byzantium and His Defence of the Council of Chalcedon, HTR 24 (1931) fasc. 2, 111-119.
Rorem P. – Lamoreaux J.C., John of Scythopolis on Apollinarian Christology and the Pseudo-Areopagite’s True Identity, ChH 62 (1993) fasc. 4, 469-482.
Sesboüé B., Treść tradycji: reguła wiary i symbole (II-V wiek), in: Historia dogmatów, vol. 1: Bóg zbawienia, ed. B. Sesboüé – J. Wolinski, transl. into Polish P. Rak, Kraków 1999, 63-120.
Szczur P., Leoncjusz z Jerozolimy, EK X 795-796.
Szram M., Ciało zmartwychwstałe w myśli patrystycznej przełomu II i III wieku, Lublin 2010.
Szram M., Neochalcedonizm, EK XIII 902-903.
Zinkovsky M. – Zinkovsky K., The Term enupostaton and its Theological meaning, StPatr 63 (2013) 313-325.

Opublikowane : 2018-12-16


Kashchuk, O. (2018). Chrystologia logos-sarx a monoenergizm VI wieku. Vox Patrum, 67, 197-223. https://doi.org/10.31743/vp.3397

Oleksandr Kashchuk 
Ukrainian Catholic University  Ukraina




Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

 

 


Inne teksty tego samego autora