„Uporządkujcie we mnie miłość” (Pnp 2, 4, LXX) w egzegezie wybranych autorów wschodu i zachodu


Abstrakt

“You set charity in order in me” (Song 2:4, LXX) is one of the most funda­mental biblical texts for the concept of the ordo caritatis. The Author seeks to examine how this text was read in the East and West, analysing the commen­tary of three Greek authors (Origen, Gregory of Nyssa and Theodoret of Cyrus), and three Latin authors (Augustine of Hippo, John Cassian and Apponius). There commentaries, he notes, agree with one another for the most part, and refer more or less to Origen’s exegesis of this verse. However, some differences can be noted. The Eastern Fathers, for example, hold that, in the order of charity, the criterion of merit is more important than the criterion of blood relationship; that is to say, the greater love is to be shown to those who have been born in Christ (cf. 1Cor 4:15) over those born of the flesh. Only the Eastern Fathers explore what the ordo caritatis means also in relation to one’s enemies. The Western Fathers, for their part, tend to underline the moral aspect of the ordo caritatis, insofar as upholding that order is virtue, while infringing it is sin. In this regard, a casuistic approach can occur in their commentary more frequently than in those of the Eastern Fathers. The novelty of the commentaries of the Western Fathers is also found in their reflection on the ordo caritatis within the Holy Tri­nity, as well as the manner in which they expand the embrace of this order to other categories of people: friends, fellow citizens, strangers. Some of the Western Fathers (Apponius) apply the ordo caritatis not only to people but also to works of mercy, while others (Augustine) bring out the aesthetic element in the ordo caritatis, noting that the effect of order of any kind, including the order of charity, is beauty.


Słowa kluczowe

Pieśń nad Pieśniami; porządek miłości (ordo caritatis); Orygenes; Grzegorz z Nyssy; Teodoret z Cyru; Augustyn; Jan Kasjan; Apponiusz

Aelredus Rievallensis, De spiritali amicitia, ed. A. Hoste, CCCM 1, Turnhout 1971, 287- 350, tłum. M. Wylęgała: Elred z Rievaulx, Przyjaźń duchowa, Kęty 2004.
Apponius, In Canticum Canticorum Expositio, éd. B. de Vregille – L. Neyrand, SCh 420, 421, 430, Paris 1997-1998.
Augustinus, De civitate Dei libri XXII, ed. A. Trapè – R. Russell – S. Cotta – D. Gentili, NBA 5/1, Roma 1978, ed. D. Gentili – A. Trapè, NBA 5/2, Roma 1988, tłum. W. Kor¬natowski: Święty Augustyn, O państwie Bożym. Przeciw poganom ksiąg XXII, t. 1-2, Warszawa 1977.
Augustinus, In epistulam Ioannis ad Parthos tractatus, ed. G. Madurini – L. Muscolino – F. Monteverde, NBA 24/2, Roma 19852.
Augustinus, Sermones, NBA 29-35, Roma 1979-2001.
Gregorius Nyssenus, Homiliae in Canticum canticorum, ed. H. Langerbeck, GNO 6, Leiden 1960, tłum. M. Przyszychowska: Grzegorz z Nyssy, Homilie do Pieśni nad Pieśniami, ŹMT 43, Kraków 2007.
Joannes Cassianus, Collationes Patrum XXIV, éd. E. Pichery, SCh 42, 54, 64, Paris 1955- 1959, tłum. L. Wrzoł: Jan Kasjan, Rozmów dwadzieścia cztery, POK 6-7, Poznań 1928-1929; A. Nocoń: Jan Kasjan, Rozmowy z Ojcami, t. 1: Rozmowy I-X, ŹM 28, Kraków 2002; t. 2: Rozmowy XI-XVII, ŹM 70, Kraków 2015.
Joannes Cassianus, De incarnatione Domini contra Nestorium libri VII, PL 50, 9-270.
Origenes, Commentarium in Canticum canticorum, éd. L. Brésard – H. Crouzel – M. Bor¬ret, SCh 375-376, Paris 1991-1992, tłum. S. Kalinkowski, w: Orygenes, Komentarz do „Pieśni nad Pieśniami”. Homilie o „Pieśni nad Pieśniami”, Kraków 1994, 7-189.
Origenes, Homiliae in Canticum canticorum, éd. O. Rousseau, SCh 37bis, Paris 20072, tłum. S. Kalinkowski, w: Orygenes, Komentarz do „Pieśni nad Pieśniami”. Homilie o „Pieśni nad Pieśniami”, Kraków 1994, 193-227.
Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Poznań – Warszawa 1988.
Septuaginta czyli Biblia Starego Testamentu wraz z księgami deuterokanonicznymi i apo¬kryfami, tłum. R. Popowski, Warszawa 2013.
Theodoretus Cyrensis, Commentarium in Canticum canticorum, PG 81, 27-214.
Bardski K., „Napoję cię winem korzennym, moszczem z granatów” (Pnp 8, 2b). Pragnie¬nie Oblubieńca w świetle starożytnych i średniowiecznych komentarzy do Pieśni nad Pieśniami, VV 5 (2004) 145-169.
Bardski K., Duchowa interpretacja Pieśni nad Pieśniami w tradycji żydowskiej i chrześ¬cijańskiej, CT 78 (2008) nr 4, 105-111.
Bartoszek A., Porządek w miłości, „Gość Niedzielny” 93 (2016) nr 27, 28-29.
Drączkowski F., Patrologia, Pelplin – Lublin 1998.
Frank K.S., Geordnete Liebe. Cant 2, 4b in der patristischen Auslegung, „Wissenschaft und Weisheit” 49 (1986) 15-30.
Lach-Bartlik L., Terminologia trynitarna w „Expositio in Canticum Canticorum” Ap¬poniusza (Księgi I-III), VoxP 32 (2012) t. 57, 379-397.
Neuhausen K.A., Zu Cassians Traktat „De amicitia” (Coll. 16), w: Studien zur Literatur der Spätantike, hrsg. Ch. Gnilka – W. Schetter, Antiquitas, 1. Reihe, Band 23), Bonn 1975, 181-218.
Pétré H., Ordinata caritas. Un enseignement d’Origène sur la charité, RSR 42 (1954) 40-57.
Pietras H., L’amore in Origene, SEA 28, Roma 1988.
Przyszychowska M., Wstęp, w: Grzegorz z Nyssy, Homilie do Pieśni nad Pieśniami, ŹMT 43, Kraków 2007, 5-11.
Starowieyski M., Tradycje biblijne, Kraków 2011.
Strękowski S., „Pieśń nad Pieśniami” w interpretacji Aponiusza, VoxP 32 (2012) t. 57, 601-612.
Vregille B. de – Neyrand L., Introduction, w: SCh 420, Paris 1997, 15-122.
Pobierz

Opublikowane : 2018-12-16


Nocoń, A. (2018). „Uporządkujcie we mnie miłość” (Pnp 2, 4, LXX) w egzegezie wybranych autorów wschodu i zachodu. Vox Patrum, 67, 477-497. https://doi.org/10.31743/vp.3410

Arkadiusz Nocoń 
Pontificia Università Gregoriana a Roma  Włochy




Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

 

 


Inne teksty tego samego autora