Postacie kobiece Starego Testamentu w alegorycznej egzegezie Orygenesa



Abstrakt

The article systematises the metaphors ascribed by Origen (185-253/254) to the well-known female characters of the Old Testament utilising the method of allegorical exegesis of the text of Scripture. Females appearing on the pages of the historical books of Bible are – according to the Alexandrian – allegories of hu­man virtues or defects. They embody the spiritual warfare between the spirit and the body, between the mind and the feelings. In the collective sense they symbo­lize the synagogue or the church chosen from the Gentiles, and in the individual sense – the human soul in its relation to God. Origen refers to the telling names of women, translating them and embedding into the spiritual context often giving the several different allegorical meanings to the same biblical person. Despite the often-quoted in his writings beliefs characteristic to the ancient world, procla­iming that the woman is a symbol of bodily feelings and the man – a symbol of the intellectual abilities, majority of allegorical interpretations relating to the Old Testament women indicates a personification of the virtues worthy of imitation. This phenomenon is conditioned with the meaning of the names of those persons and the role attributed to them by the biblical authors, but Origen’s interpretations are original and based on his own concept of spiritual life. They deny opinions of misogyny of Origen and the early Christian writers in general.


Słowa kluczowe

kobieta; Stary Testament; egzegeza alegoryczna; Orygenes

Origenes, Commentarii in Canticum canticorum, éd. L. Brésard – H. Crouzel – M. Borret, SCh 375-376, Paris 1991-1992, tłum. S. Kalinkowski: Orygenes, Komentarz do Pie¬śni nad pieśniami, w: Orygenes, Komentarz do Pieśni nad pieśniami. Homilie o Pie¬śni nad pieśniami, Kraków 1994, 7-189.
Origenes, Commentarii in Iohannem, éd. C. Blanc, XXVIII-XXXII, SCh 385, Paris 1992, tłum. S. Kalinkowski: Orygenes, Komentarz do Ewangelii według św. Jana, ŹMT 27, Kraków 2003.
Origenes, Homiliae in Exodum, éd. M. Borret, SCh 321, Paris 1985, tłum. S. Kalinkow¬ski: Orygenes, Homilie o Księdze Wyjścia, w: Orygenes, Homilie o Księdze Rodzaju. Homilie o Księdze Wyjścia, ŹMT 64, Kraków 2012, 169-301.
Origenes, Homiliae in Genesim, éd. H. de Lubac – L. Doutreleau, SCh 7bis, Paris 1985, tłum. S. Kalinkowski: Orygenes, Homilie o Księdze Rodzaju, w: Orygenes, Homilie o Księdze Rodzaju. Homilie o Księdze Wyjścia, ŹMT 64, Kraków 2012, 21-165.
Origenes, Homiliae in Ieremiam, éd. P. Husson – P. Nautin, SCh 232, 238, Paris 1976- 1977, tłum. S. Kalinkowski: Orygenes, Homilie o Księdze Jeremiasza, w: Orygenes, Homilie o Księdze Jeremiasza. Komentarz do Lamentacji Jeremiasza. Homilie o Księ¬gach Samuela i Księgach Królewskich, PSP 30, Warszawa 1983, 23-211.
Origenes, Homiliae in Iesu Nave, éd. A. Jaubert, SCh 71, Paris 1960, tłum. S. Kalinkow¬ski: Orygenes, Homilie o Księdze Jozuego, w: Orygenes, Homilie o Księdze Liczb, Jozuego, Sędziów, PSP 34/2, Warszawa 1986, 3-137.
Origenes, Homiliae in Leviticum, éd. M. Borret, SCh 286-287, Paris 1981, tłum. S. Kalin¬kowski: Orygenes, Homilie o Księdze Kapłańskiej, ŹMT 69, Kraków 2013.
Origenes, Homiliae in Librum Iudicum, éd. P. Messie – L. Neyrand – M. Borret, SCh 389, Paris 1993, tłum. S. Kalinkowski: Orygenes, Homilie o Księdze Sędziów, w: Oryge¬nes, Homilie o Księdze Liczb, Jozuego, Sędziów, PSP 34/2, Warszawa 1986, 139-185.
Origenes, Homiliae in Librum primum Regnorum (Samueli I), éd. P. – M.-T. Nautin, SCh 328, Paris 1986; tłum. S. Kalinkowski: Orygenes, Homilie o Księgach Samuela i Księgach Królewskich, w: Orygenes, Homilie o Księdze Jeremiasza. Komentarz do Lamentacji Jeremiasza. Homilie o Księgach Samuela i Księgach Królewskich, PSP 30, Warszawa 1983, 287-319.
Origenes, Homiliae in Numeros, éd. L. Doutreleau, t. 1, SCh 415, Paris 1996; t. 2, SCh 442, Paris 1999; t. 3, SCh 461, Paris 2001; tłum. S. Kalinkowski: Orygenes, Homilie o Księdze Liczb, ŹMT 76, Kraków 2016.
Crouzel H., Origène et la „connaissance mystique”, Paris – Bruges 1961.
Crouzel H., Origène et le sens litteral dans ses „Homélies sur l’Hexateuque”, BLE 70 (1969) 241-263.
Crouzel H., Orygenes, tłum. J. Margański, Bydgoszcz 1996.
Daniélou J., Origène, Paris 1948.
Gemmiti D., La donna in Origene, Napoli – Roma 1996.
Hanson R.P.C., Allegory and Event: A Study of the Sources and Significance of Origen’s Interpretation of Scripture, London 1959.
Harl M., Origène et les interprétations patristiques grecques de l’„obscurité” biblique, VigCh 36 (1982) 334-371.
Lange N.R.M. de, Origen and the Jews Bible Exegesis, „Journal of Jewish Studies” 22 (1971) 31-52.
LubacH. de, Histoire et esprit. L’intelligence de l’Écriture d’après Origène, Paris 1950.
LubacH. de, „Typologie” et „allégorisme”, RechSR 34 (1947) 180-226.
Papanikolau A.D., The allegorical exegetical method of Origen, „Theologia” 45 (1974) 347-359.
Prinzivalli E., Origene, w: Donna e matrimonio alle origini della Chiesa, a cura di E. dal Covolo, Biblioteca di Scienze Religiose 122, Roma 1996, 63-82.
Radice R., Il femminile come „concetto allegorico” in Filone di Alessandria, „Ricerche Storico-Bibliche” 1-2 (1994) 167-177.
Sfameni GasparroG., La donna nell’esegesi patristica di Gen 1-3, w: La donna nel pen¬siero cristiano antico, a cura di U. Mattioli, Genova 1992, 17-50.
Simonetti M., Między dosłownością a alegorią. Przyczynek do historii egzegezy patrys¬tycznej, tłum. T. Skibiński, Kraków 2000.
Stanula E., Teologiczne zasady interpretacji Pisma świętego, w: Orygenes, O zasadach, tłum. S. Kalinkowski, PSP 23, Warszawa 1979, 34-56.
Stanula E., Życie duchowe w ujęciu Orygenesa, w: E. Stanula, Eseje patrystyczne, War¬szawa 2014.
Szram M., Duchowy sens liczb w alegorycznej egzegezie aleksandryjskiej (II-V w.), Lublin 2001.
Szram M., Chrystus jako uosobienie cnót według Orygenesa, w: Droga doskonalenia chrześcijańskiego w epoce patrystycznej. Zagadnienia wybrane, red. F. Drączkowski – J. Pałucki – M. Szram, Lublin 1997, 57-75.
Szram M., Cnota pokory w nauczaniu greckich Ojców Kościoła IV wieku, Lublin 2014.
Zieliński J., Alegoreza jako metoda filozoficzno-egzegetyczna w ujęciu Orygenesa, „Acta Universitatis Wratislaviensis” 36 (1999) 295-320.
Zöllig A., Die Inspirationslehre des
Pobierz

Opublikowane : 2018-12-16


Szram, M. (2018). Postacie kobiece Starego Testamentu w alegorycznej egzegezie Orygenesa. Vox Patrum, 66, 39-56. Pobrano z https://czasopisma.kul.pl/vp/article/view/3449

Mariusz Szram 
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II  Polska



Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 3.0 PL

 

 


Inne teksty tego samego autora

1 2 3 4 > >>