Ornamenta sunt ista non vincula – a paradoxical reevaluation of the instruments of torment in the early Christian martyrological literature

Jan M. Kozłowski

Uniwersytet Warszawski , Poland


Abstract

Zgodnie z teologią Nowego Testamentu śmierć chrześcijanina jest przejściem do życia wiecznego. Więcej, sam proces umierania, w myśl ewangelicznej dyna­miki obumierania ziarna, jest rodzeniem się do nowego życia. Autorzy wczesno­chrześcijańskiej literatury męczeńskiej mieli świadomość tego paradoksu. Już jej pobieżna lektura uzmysławia, jak wielką przykładali do niego wagę: nie tylko śmierć męczennika, ale także narzędzia kaźni, jakiej zostaje poddany, stają się już tu na ziemi objawieniem rzeczywistości zbawienia. Celem niniejszego artykułu jest wynotowanie i uporządkowanie tych miejsc z wczesnochrześcijańskiej litera­tury męczeńskiej, gdzie mamy do czynienia z owym paradoksalnym przewarto­ściowaniem (podział na: więzienie, venationes, spalenie na stosie) oraz zestawie­nie ich z odpowiadającymi im miejscami z Pisma Świętego.

Keywords:

martyrdom, tortures, acta martyrum, Christian paradox, eternal life

Achilles Tatius, Leucippe et Clitophon, transl. S. Gaselee: Achilles Tatius, The Adventures of Leucippe and Clitophon, ed. E. Capps – W.H.D. Rouse, London 1917

Artemidorus Daldianus, Onirocriticon, ed. R.A. Pack, Artemidori Daldani Onirocriticon libri V, Leipzig 1963

Atti e Passioni dei Martiri, Scrittori Greci e Latini, ed. A.A.R. Bastiaensen – A. Hilhorst – G.A.A. Kortekaas – A.P. Orbán – M.M. van Assendelft, Milano 1987

Baslez M.-F., Les persécutions dans l’Antiquité. Victimes, héros, martyrs, Paris 2007

Bastiaensen A.A.R., Commento alla Passio Perpetuae et Felicitatis, in: Atti e Passioni dei Martiri

Baumeister Th., Genèse et évolution de la théologie du martyre dans l’Église ancienne, Bern 1991

Benko S., Pagan Rome and the Early Christianity, Bloomington 1984

Brown J.P., Israel and Hellas, vol. 2: Sacred Institutions with Roman Counterparts, Beihefte zur Zeitschrift für die alttestamentliche Wissenschaft 276, Berlin 2000

Buschmann G., Das Martyrium des Polykarp übersetzt und erklärt, Kommentar zu den Apostolischen Vätern 6, Göttingen 1998

Cassius Dio, Historiae Romanae, ed. H.B. Foster, in: Dio’s Roman History, ed. T.E. Page et allii, vol. 8, Cambridge 1961

Clemens Alexandrinus, Paedagogus, ed. M. Marcovich: Clementis Alexandrini Paedagogus, Supplements to VigCh 61, Leiden – Boston 2002, 135, transl. A.C. Coxe, ANF 2, Grand Rapids 1983

Cyprianus, Liber de mortalitate, ed. M. Simonetti, CCL 3a, Turnhout 1976, 28-29, transl. A.C. Coxe, ANF 5, Grand Rapids 1981

Cyprianus Carthaginiensis, Epistula, ed. G.F. Diercks, CCL 3c, Turnhout 1996, 608- 610, transl. A.C. Coxe, ANF 5

Dehandschutter, Polycarpiana; F. Avemarie – J.-W. van Henten, Martyrdom and Noble Death. Selected Texts from Graeco-Roman, Jewish and Christian Antiquity, London – New York 2002

Delehaye H., Les passions des martyrs et les genres littéraires, Subsidia Hagiographica 13, Bruxelles 1966

Dessau H., Inscriptiones Latinae selectae, vol. 2/1, Berlin 1902

Dio Chrysostom, Orationes, ed. J.W. Cohoon, in: Dio Chrysostom, Discourses, ed. T.E. Page et allii, vol. 1, New York 1932

Edsman C.-M., Ignis Divinus. Le feu comme moyen de rajeunissement et d‘immortalité: Contes légendes mythes et rites, Lund 1949

Eusebius Caesarensis, HE, ed. T.E. Page et allii: Eusebius, The Ecclesiastical History, vol. 2, Cambridge 1964

Evangelium Thomae Copticum, ed. and transl. H.G. Bethge, in: Synopsis quattuor Evangeliorum: Locis parallelis evangeliorum apocryphorum et Patrum adhibitis, ed. K. Aland, Stuttgart 1996

Glare P.G.W., Oxford Latin Dictionary, Oxford 1968

Gunderson E., The Ideology of the Arena, “Classical Antiquity” 15 (1996)

Hartog P., Polycarp’s Epistle to the Philippians and the Martyrdom of Polycarp: Introduction, Text, and Commentary, Oxford 2013

Heffernan T.J. – Shelton J.E., Paradisus in carcere: The Vocabulary of Imprisonment and the Theology of Martyrdom in the “Passio Sanctarum Perpetuae et Felicitatis”, JECS 14 (2006) 217-223

Herodous, Historiae, ed. Ph.-E. Legrand: Hérodote, Histoires, Paris 1932

Ignatius Antiochenus, Ad Romanos, ed. P.T. Camelot, SCh 10, Paris 1969, 132, transl. W. Schoedel: Ignatius of Antioch: a Commentary on the Letters of Ignatius of Antioch, Philadelphia 1985

Josephus Flavius, Bellum Judaicum, ed. H.St.J. Thackeray, in: Josephus, The Jewish War, Books IV-VII, ed. T.E. Page et allii, Cambridge 1957

Justinus, Apologia, ed. C. Munier, SCh 507, Paris 2006, 356, transl. T.B. Falls: The Fathers of the Church: A New Translation (Patristic Series), vol. 6, Washington D.C. 2008

Karłowicz D., Arcyparadoks śmierci. Męczeństwo jako kategoria filozoficzna – pytanie o dowodową wartość męczeństwa, Warszawa 2007

Keresztes P., From the Great Persecution To the Peace of Galerius, VigCh 37 (1983)

Kozłowski J.M., ”And He Saw His Pillow Being Consumed by Fire” (Martyrium Polycarpi 5, 2). A Proposal of Interpretation, EThL 85 (2009)

Kozłowski J.M., Płonął ogniem, a nie spalał się. Analiza i interpretacja Martyrium Polycarpi 15, 2, Warszawa 2014

Kötting B., Wohlgeruch der Heiligkeit, in: Jenseitsvorstellungen in der Antike und Christentum. Gedenkschrift für A. Stuiber, JbAC Ergänzungsband 9, ed. Th. Klauser – E. Dassmann – K. Thraede, Münster 1982

Martyrium Lugdunensium, ed. and transl. H. Musurillo, in: The Acts of the Christian Martyrs

Martyrium Pionii, ed. and transl. H. Musurillo, in: The Acts of the Christian Martyrs, Oxford 1972

Martyrium Polycarpi, ed. B. Dehandschutter, Polycarpiana. Studies on Martyrdom and Persecution in Early Christianity. Collected Essays, ed. J. Leemans, Bibliotheca Ephemeridum Theologicarum Lovaniensium 205, Leuven 2007, 19, transl. P. Hartog: Polycarp’s Epistle to the Philippians and the Martyrdom of Polycarp: Introduction, Text, and Commentary, Oxford 2013

Minucius Felix, Octavius, ed. B. Kytzler, München 1965, 68, transl. R.E. Wallis, ANF 4, Buffalo 1885

Moss C.R., Ancient Christian Martyrdom: Diverse Practices, Theologies, and Traditions, New Haven 2012

Moss C.R., The Other Christs: Imitating Jesus in Ancient Christian Ideologies of Martyrdom, New York 2010

Novum Testamentum Graece et Latine, ed. E. Nestle – E. Nestle – B. Aland – K. Aland et alii, Stuttgart 2001

Orbán A.P., Comento al “Martyrium Polycarpi”, in: Atti e Passioni dei Martiri

Origenes, Exhortatio ad martyrium, ed. P. Koetschau, GCS 2 (OW 1), Leipzig 1899

Passio Perpetuae et Felicitatis, ed. and transl. H. Musurillo, in: The Acts of the Christian Martyrs

Polycarpus, Epistula ad Philippenses, ed. P.-Th. Camelot, SCh 10, Paris 1969, 176, transl. P.N. Harrison: Polycarp’s Two Epistles to the Philippians, Cambridge 1936

Saxer V., Bible et hagiographie. Textes et thèmes bibliques dans les Actes des martyrs authentiques des premiers siècles, Bern 1986

Schoedel W., Ignatius of Antioch: a Commentary on the Letters of Ignatius of Antioch, Philadelphia 1985

Spanoudakis K., Icarius Jesus Christ? Dionysiac Passion and Biblical Narrative in Nonnus’ Icarius Episode (Dion. 47, 1-264), “Wienner Studien” 120 (2007)

Tertullianus, Ad martyras, ed. E. Dekkers, CCL 1, Turnhout 1954, 4, transl. S. Thelwall, ANF 3, Grand Rapids 1980

Tertullianus, Apologeticum, ed. E. Dekkers, CCL 1, 169, transl. S. Thelwall, ANF 3

Tertullianus, De baptismo, ed. J.G.Ph. Borleffs, CCL 1, 290, transl. S. Thelwall, ANF 3

Tertullianus, De pudicitia, ed. E. Dekkers, CCL 2, Turnhout 1954

The Acts of the Chrisitan Martyrs, ed. H. Musurillo, Oxford 1972

Thompson L.L., The Martyrdom of Polycarp: Death in the Roman Games, “The Journal of Religion” 82 (2002)

Wipszycka E., Prześladowania w Państwie Rzymskim, in: Męczennicy, ed. E. Wipszycka – M. Starowieyski, OŻ 9, Kraków 1991, 77-78

Wysocki M., The beauty of martyrdom: the presence of God in the martyrs in the writings of Tertullian and Cyprian, in: The beauty of God's Presence in the Fathers. The Proceedings of the Eighth International Patristic Conference, Maynooth 2012, ed. J.E. Rutherford, Dublin 2014, 69-82

Wysocki M., Eschatologia okresu prześladowań na podstawie pism Tertuliana i Cypriana, Lublin 2010

Download

Published
2015-07-15


Kozłowski, J. M. (2015). Ornamenta sunt ista non vincula – a paradoxical reevaluation of the instruments of torment in the early Christian martyrological literature. Vox Patrum, 63, 227–242. https://doi.org/10.31743/vp.3561

Jan M. Kozłowski 
Uniwersytet Warszawski



License

Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.