Obrona nicejskiej terminologii w De decretis nicaenae synodi Atanazego Aleksandryjskiego i możliwy wpływ Epistula ad caesarienses Euzebiusza z Cezarei



Abstrakt

Celem artykułu jest porównanie dwóch narracji teologicznych – zawartych w Epistula ad Caesarienses Euzebiusza z Cezarei i De decretis Nicaenae synodi Atanazego Aleksandryjskiego – prezentujących orzeczenia Soboru Nicejskiego i mających na celu doprowadzenie do uznania Credo nicejskiego. W niniejszym opracowaniu została dokonana przede wszystkim analiza rozdziałów 19. i 20. De decretis Nicaenae synodi, w których mogą być obecne sugestie polemiczne w sto­sunku do sformułowań z listu Euzebiusza. Obiektem badań jest także zawarta w De decretis Nicaenae synodi 24 dwustopniowa struktura definicji ÐmooÚsioj, która może mieć swoje źródła w liście Euzebiusza. Godny prześledzenia jest tak­że fragment 25. dzieła Atanazego zawierający ukryte aluzje do wzmianki o nicej­skich poprzednikach w piśmie Euzebiusza. Na podstawie analiz tych fragmentów wydaje się, że Atanazy dokładnie rozważył argumenty i słabe punkty wywodów Euzebiusza i stało się to podstawą do jego własnej narracji teologicznej broniącej nicejskiego wyznania wiary.


Słowa kluczowe

terminologia trynitarna; Sobór Nicejski; Atanazy Aleksandryjski; Euzebiusz z Cezarei

Abramowski L., Dionys von Rom und Dionys von Alexandrien in der arianischen Streitig¬keiten des 4. Jahrhunderts, ZKG 93 (1982) 240-272
Asterius of Cappadocia, Fragmenta, ed. M. Vinzent, Asterius von Kappadokien, Die theologischen Fragmente, Supplements to Vigiliae Christianae 20, Leiden 1993
Athanasius, De decretis Nicaenae synodi, in Athanasius Werke, ed. H.G. Opitz, Band II, Teil 1, Lieferung 3, Berlin – Leipzig 1935
Athanasius, Oratio contra Arianos
Ayres L., Athanasius’ Initial Defense of the Term homoousios: Rereading the De decretis Nicaenae synodi, JECS 12 (2004) 337-359
Ayres L., Nicaea and its Legacy: An Approach to Fourth-Century Trini¬tarian Theology, Oxford 2004
Del¬Cogliano M., Eusebian Theologies of the Son as the Image of God before 341, JECS 14 (2006) 459-484
Epiphanius, Panarion, ed. K. Holl – J. Dummer, GCS 37, Berlin 1985
Eusebius, De ecclesiastica theologia, ed. E. Klostermann – G.Ch. Hansen, GCS 14 (Eusebius Werke 4), Berlin 1991
Eusebius, Demonstratio evan¬gelica, ed. I.A. Heikel, GCS 23 (Eusebius Werke 6), Berlin 1913
Eusebius, Epistula ad Caesarienses
Gonnet D., La réception de Nicée I par Athanase: quels types de langage utilise-t-il pour parler du Verbe?, in: Christus bei den Vätern: Forscher aus dem Osten und Westen Europas an den Quellen des gemeinsamen Glaubens, ed. Y. de Andia – P. Leander Hofrichter, Innsbruck 2003
Hanson R.P.C., The Search for the Christian Doctrine of God: The Arian Controversy, 318-381, Edinburgh 1988
Lienhard J.T., Acacius of Caesareas’ Contra Marcellum: Its Place in Theology and Controversy, StPatr 19 (1989)
Louth A., The Use of the Term idios in Alexandrian Theology from Alexander to Cyril, StPatr 19 (1989)
McCarthy Spoerl K., Athanasius and the anti-Marcellan controversy, ZACh 10 (2006) 34-55
Stru¬twolf H., Die Trinitätstheologie und Christologie des Euseb von Caesarea: Eine dogmengeschichtliche Untersuchung seiner Platonismus-Rezeption und Wirkungsgeschichte, Göttingen 1999
Weinandy T.G., Athanasius. A Theological Introduction, Ashgate 2007

Opublikowane : 2018-12-16


Dudzik, P. (2018). Obrona nicejskiej terminologii w De decretis nicaenae synodi Atanazego Aleksandryjskiego i możliwy wpływ Epistula ad caesarienses Euzebiusza z Cezarei. Vox Patrum, 61, 123-135. Pobrano z https://czasopisma.kul.pl/vp/article/view/3613

Pavel Dudzik 
Palacký University Olomouc  Czechia



Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.