Menas i Afrodyta. „Dewocjonalia” z sanktuarium świętego Menasa



Abstrakt

The article considers the ampullae and figurines produced in the Late Anti­quity in the sanctuary of St. Menas in Abu Mina. Their forms and iconography are analised in the context of the earlier traditions of greco-roman art in Egypt, in which they are clearly rooted. Both the ampullae and the figurines can be consi­dered as the manifestation of continuity of long established iconographical types in a new, Christian context.


Słowa kluczowe

Abu Mina; ampułki św. Menasa; koroplastyka egipska

Aubert M.F., Égypte romaine, l’autre Égypte, Marseille 1997.
Bayer-Niemeier E., Bildwerke der Sammlung Kaufmann, Band I: Griechisch-Römische Terrakotten, Melsungen 1988.
Bayer-Niemeier E., Griechisch-römische und koptische Frauenstatuetten im Liebieghaus zu Frankfurt. Ein Beitrag zu paganen Traditionen in der frühchristlichen Kunst Ägyptens, w: Studien zur frühchristlichen Kunst III, hrsg. Koch Guntram, Wiesbaden 1986, 1-27.
Bernhard M.L., Greckie malarstwo wazowe, Warszawa – Kraków 1966.
BrecciaE., Terrecotte figurate greche e greco-egizie del Museo di Alessandria, II, Bergamo 1934.
Cabała B., Ampułki św. Menasa w zbiorach polskich, „Archeologia” 20 (1969) 107-118.
Davis S., Pilgrimage and the Cult of Saint Thecla in Late Antique Egypt, w: Pilgrimage and Holy Space in Late Antique Egypt, ed. D. Frankfurter, Leiden 1998, 303-339.
Dunand F., Catalogue des terres cuites gréco-romaines d’Égypte, Musée du Louvre, Paris 1990.
Egloff M., Kellia: la poterie copte, Genève 1977.
EngemannJ., Das Kreuz auf spätantiken Kopfbedeckungen (Cuculla – Diadem – Maphorion), w: Theologia cruces – signum crucis. Festschrift für Erich Dinkler zum 70. Geburtstag, hrsg. C. Andresen – E. Dinkler – G. Klein, Tübingen 1979, 137-153.
Falck vonM., Ägypten. Schätze aus dem Wüstensand. Kunst und Kultur der Christen am Nil, Wiesbaden 1996.
Fischer J., Griechisch-römische Terrakotten aus Ägypten, Tübingen 1994.
FjeldhagenM., Graeco-Roman Terracottas from Egypt: Catalogue, Ny Carlsberg Glyptotek, Copenhagen 1992.
Grimm G., Die Zeugnisse ägyptischer Religionund Kunstelemente im römischen Deutschland, Leiden 1969.
Hayes W., Late Roman Pottery. A Catalogue of Roman Fine Wares, London 1972.
Jentel M.O., Aphrodite (in peripheria orientali), w: Lexicon Icono- graphicum Mythologiae Classicae, II/1, Zurich 1984, 154-166.
Kaminski-MenssenG., Bildwerke der Sammlung Kaufmann, Bd. III: Bildwerke aus Ton, Bein und Metall, Kassel 1996.
Kaminski-MenssenG., Zur Ikonographie und Ikonologie des Einhorns in Frühchristlicher Zeit, „Städel-Jahrbuch” 15 (1995) 19-34.
KaufmannC.M., Altchristliche Frauenvotivstatuetten der Menasstadt und ihre paganen Vorbilder, „Byzantinisch-neugriechischen Jahrbücher” 2 (1922) 303-310.
KaufmannC.M., Die heilige Stadt der Wüste, München 1924.
KaufmannC.M., Die Menastadt und das Nationalheiligtum der altchristlichen Ägypter in der westalexandrinischen Wüste, Leipzig 1910.
KaufmannC.M., Zur Ikonographie der Menas-Ampullen mit besonderer Berücksichtigung der Funde in der Menasstadt nebst einem einführenden Kapitel über die neuentdeckten nubischen und aethiopischen Menastexte, Cairo 1910.
Kiss Z., Ampoules coptes, w: The Coptic Encyclopedia, ed. A.S. Atiya, New York 1991, 116-117.
Kiss Z., Les ampoules de Saint Ménas découvertes à Kôm el-Dikka (1961-1981), Aleksandria V, Warsaw 1989.
KühnW. – Vollbach F., Frühchristliche Kunst aus Rom, Essen 1962.
Labib P., Fouilles du Musée Copte à Saint-Ménas (première campagne), „Bulletin de l’Institut d’Egypte” 34 (1951-1952) 133-138.
Martens M., Figurines en Terre-Cuite Coptes. Découvertes á Kôm El-Dikka (Alexandrie), „Bulletin de la Société Archéologique d’Alexandrie” 43 (1975) 53-77.
Metzger C., Les ampoules à eulogies du Musée du Louvre, Paris 1981.
PhilippH., Terrakotten aus Ägypten, Berlin 1972.
PortaP., Le ampolle inedite di S. Mena conservate al Museo Civico Archeologico di Bologna, „Carrobbio” 6 (1980) 301-310.
PortaP., Una piccola collezione inedita di ampolle di S. Mena conservata a Milano nel Museo di Castello Sforzesco, „Notizie del Chiostro del Monastero Maggiore” 15-18 (1975) 41-52.
Seif El-DinM., Die reliefierten hellenistisch-römischen Pilgerflaschen, Caire 2006.
Skupińska-Løvset I., The Ustinow Collection. Terracottas, Oslo 1978.
Weber W., Königliche Museen zu Berlin: Die ägyptisch-griechischen Terrakotten, Berlin 1914.
Witt J., Werke der Alltagskultur, Teil 1: Menasampullen, Wiesbaden 2000.
Pobierz

Opublikowane : 2018-12-16


Kiss, Z. (2018). Menas i Afrodyta. „Dewocjonalia” z sanktuarium świętego Menasa. Vox Patrum, 64, 231-248. Pobrano z https://czasopisma.kul.pl/vp/article/view/3714

Zsolt Kiss 
Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN w Warszawie  Polska



Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 3.0 PL