What did the late medieval kitchen look like?

Anna Marciniak-Kajzer

Uniwersytet Łódzki


Abstract

The Polish word „kuchnia” (kitchen, cooker, cuisine, cooking in English) has at least a few colloquial meanings. Most frequently it is associated with a collec­tion of recipes. Another meaning of the word is a device for cooking, e.g. a gas or an electric cooker or until recently a coal-burning stove. It is also a room, where food is prepared. The word sounds similar in most of the European languages. It might have originated from the German etymon „küch” which means cooking. In many languages the room for food preparation and device for cooking have the same source word. Therefore it is worth considering why there are so few expressions with reference to this important sphere of our life. Historical sources containing information that would render it possible to reconstruct kitchens are scarce and relatively late. It may be suspected that for contemporary people an issue of such a self-evident nature was not worth noting. The paper treats both on written and iconographic sources. On their basis it can be assumed that kitchen as a room functioned only in large castles and monasteries, where meals were prepared for a large number of people. In other residences or even at knights’ manor houses or wealthy bourgeois houses, food was cooked in living (day) rooms, whereas initial preparation might have taken place in front of the building. The development of constructions used for cooking is another issue discussed in this paper. Iconographic sources reveal that meals were most often cooked in open hearths that were initially built on the ground level and subsequently they were placed higher. Another essential concern was smoke removal from above the hearth. Based on iconography it can be claimed that most frequently there was a hood protruding from a wall, the purpose of which was mainly protection against sparks. Not always do we know whether this hood was connected with chimney ducts. Today such a construction is called a fire place and it is used mainly for heating. It seems that placing a hearth in the so-called „wide chimney” was an essential stage in the development of a kitchen as a separate room. As a consequence the entire room „in the chimney” became a kitchen and this may give an answer to the question why there is a lack of extensive vocabulary with reference to the kitchen. Another problem mentioned in the paper are difficulties that archeologists face when they attempt to reconstruct equipment used for cooking on the basis of archeological records obtained during excavations.

Keywords:

medieval house, kitchen, stove, hearth

Ariès P., Historia dzieciństwa. Dziecko i rodzina w dawnych czasach, tłum. M. Ochab, Gdańsk 1995
Buśko C., Archeolog w kuchni, w: Civitas et villa. Miasto i wieś w średniowiecznej Europie Środkowej, Wrocław – Praha 2002
Chorowska M., Średniowieczna kamienica mieszczań¬ska, Wrocław 1994
Dąbrowska M., Kominek – luksus czy koniecz¬ność?, w: Nędza czy dostatek na ziemiach polskich od średniowiecza po wiek XX, red. J. Sztetyłło, Warszawa 1992, s. 177-181
Dąbrowska M., Oświetlenie i ogrzewanie średniowiecznych wnętrz zamkowych, w: Materiały z VII sesji naukowej Uniwersyteckiego Centrum Archeologii Średniowiecza i Nowo¬żytności „Wyposażenie wnętrz w średniowieczu”, Toruń, 21-22 listopada 2002 roku, Archaeologia Historica Polona 14, red. J. Olczak, Toruń 2004, 173-188
Dymek K., Ze studiów nad ogrzewaniem średniowiecznej kamienicy mieszczańskiej na Śląsku, w: Kultura średniowiecznego Śląska i Czech. Miasto, red. K. Wachowski, Wrocław 1995, 61-70
Historia życia prywatnego, t. 2: Od Europy feudalnej do renesansu, red. G. Duby, tłum. W. Bieńkowska – W. Gilewski – K. Skawina, Wrocław 1998
Inwentarze dóbr ziemskich województwa krakowskiego 1576-1700. Wybór z ksiąg relacyj grodu krakowskiego, oprac. A. Kamiński – A. Kiełbicka – S. Pańków, Warszawa 1956
Jaworski K., Późnośredniowieczne budownictwo drewniane we Wrocławiu, Mediaevalia Ar-chaeologica 1, red. M. Ježek – J. Klápštĕ, Praha 1999, 57-87
Kwaśniewski K., Paleniska i piece w polskim budownictwie ludowym. Studium na podstawie materiałów etnograficznych z drugiej połowy XIX oraz XX wieku, Biblioteka Etnografii Polskiej 7, Wrocław 1963
Parczewski M., Najstarsza faza kultury wczesnosłowiańskiej w Polsce, Kraków 1998
Piekalski J., Budownictwo z drewna w późnośredniowiecznym Wrocławiu, Materiały z I sesji naukowej Uniwersyteckiego Centrum Ar¬cheologii Średniowiecza i Nowożytności, Toruń, 21-22 listopada 1992 roku, Archaeologia Historica Polona 1, red. J. Olczak, Toruń 1995, 107-125
Piekalski J., Wczesne domy mieszczan w Europie Środkowej. Geneza – funkcja – forma, Wrocław 2004
Pośpiech A., Pułapka oczywistości. Pośmiertne spisy ruchomości szlachty wielkopolskiej z XVII wieku, Studia i Materiały z Historii Kultury Materialnej, LXIV, Warszawa 1992
Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, cz. I, z. 2, red. J. Wiśniewski, oprac. J. Laberschek – Z. Leszczyńska-Skrętowa – F. Sikora – J. Wiśniewski, Wrocław 1985
Słownik języka polskiego, I, red. H. Szkiłądź – S. Bik – C. Szkiłądź, Warszawa 1978
Wysocki J., Zróżnicowanie regionalne budownictwa wiejskiego Warmii i Mazur, Olsztyn 2010

Published
2013-01-25


Marciniak-Kajzer, A. (2013). What did the late medieval kitchen look like?. Vox Patrum, 59, 449–461. https://doi.org/10.31743/vp.4053

Anna Marciniak-Kajzer 
Uniwersytet Łódzki



License

Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.