Eustathius of Antioch in modern research

Sophie Cartwright

University of Glasgow


Abstract

Eustacjuszowi z Antiochii († ok. 327), chociaż pełnił ważne funkcje w Kościele czasów Konstantyna Wielkiego i odegrał znaczną rolę na początku kontrowersji ariańskiej, nie poświęcano jednak należnej mu uwagi w badaniach naukowych. Najczęściej postrzegano go jako prekursora nestorianizmu i jako jednego z przedstawicieli egzegezy i teologii antiocheńskiej. Wynikało to w du­żej mierze z niedoboru i fragmentaryczności źródeł. Inspiracją do podjęcia no­wych badań nad Eustacjuszem stało się wydanie jego dzieł przez J.H. Declercka, a zwłaszcza zamieszczenie wśród nich Contra Ariomanitas et de anima (CCG 51, Turnhout 2002), streszczające jego poglądy teologiczne. W niniejszym artykule Autorka przedstawia pokrótce historię badań nad myślą Eustacjusza z Antiochii i dokonuje próby ich oceny. Wskazuje też równocześnie, w oparciu o najnowsze prace naukowe, na konieczność analizowania jego dzieł w odniesieniu do naucza­nia Orygenesa, jak również filozofii greckiej (platonizmu, arystotelizmu).

Keywords:

Eustathius of Antioch, state of research, Contra Ariomanitas

Abramowski L. – Goodman A., A Nestorian Collection of Christological Texts, Cam¬bridge 1972
Abramowski L. – Roey A. Van, Das Florileg mit den Gregor-Scholien aus Vatic. Borg. Syr. 82, „Orientalia Lovaniensia Periodica” 1 (1970) 131-180
Altaner B., Die Schrift peri tou Melchisedek des Eustathios von Antiocheia, ByzZ 40 (1940) 30-47
Ayres L., Nicaea and its Legacy, Oxford 2004
Barnes T.D., Emperor and Bishops, A.D. 324-344. Some Problems, „American Journal of Ancient History” 3 (1978) 53-75
Bibliotheca Graeca IX, Hamburg 1804
Brockmeier W., De Sancti Eustathii episcopi Antiocheni dicendi ratione. Accedit index vocabulorum libri contra Origenem scripti omnium, Borna – Leipzig 1933
Burgess R., Studies in Eusebian and post-Eusebian chronography, Stuttgart 1999
Burgess R., The Date and Deposition of Eustathius of Antioch, JTS 51 (2000) 150-160
Burn A., Saint Eustathius of Antioch, Nicene Lectures 1, London 1926
Cartwright S., So-called Platonism, the soul and the humanity of Christ in Eustathius of Antioch’s „Contra Ariomani¬tas et de anima”, StPatr 66 (2013) 237-246
Cartwright S., The human soul between death and resurrection in Eustathius of Antioch, StPatr 52 (2011) 139-147
Cartwright S., The image of God in Irenaeus, Marcellus and Eustathius, in: Irenaeus: life, scripture, legacy, ed. by P. Foster – S. Parvis, Augsburg 2012
Cavallera F., Le schisme d’Antioche, Paris 1905
Chad¬wick H., The Fall of Eustathius of Antioch, JTS 49 (1948) 27-35
Cross F.L., The Council of An¬tioch is 325 A.D., „Church Quarterly Review” 128 (1939) 49-76
Dechow J., Dogma and Mysticism in Early Christianity: Epiphanius of Cyprus and the Legacy of Origen, Macon 1988
Edwards M., Origen Against Plato, Aldershot 2002
Engastrimytho contra Origenem (Des h. Eustathius Erzbischofs von Antiochien Beurt¬heilung des Origenes betreffend die Auffassung der Wahrsagerin I. Kön. (Sam.) 28 und die bezüng¬liche Homilie des Origenes aus der Münchner Hds. 331 ergänzt und verbesset mit kritischen und exegetischen Anmerkungen, TU 2, Leipzig 1886
Esbroeck M. Van, L’homélie d’Eustathe d’Antioche en géorgien, OC 66 (1982) 189-214
Esbroeck M. van, Les plus anciens homéliares georgiens. Étude descriptive et historique, Louvain 1975
Eustathius Antiochenus, Contra Ariomanitas et de anima, ed. J.H. Declerck: Eustathii Antiocheni, patris Nicaeni, opera quae supersunt omnia, CCG 51, Turnhout 2002, Brepols, 63-130
Eustathius Antiochenus, Homilia in Lazarum, Mariam et Martham, ed. F. Cavallera: Saint Eustathii Episcopi Antiocheni in Lazarum, Mariam et Martham homilia christologica. Nunc primum e codice groviano edita cum commentario de fragmentis eustathianis; accesserunt fragmenta Fla¬viani I Antiocheni, Paris 1905
Fabricius J.A., Fragmente ex libris Eustathii Antiocheni deperditis in: Bibliotheca Graeca VIII, Hamburg 1717
Frye N., The great code: the Bible and literature, London 1983
Galland A., Fragmenta ex libris S. Eustathii episcope Antiocheni deperditis, in: Bibliotheca veterum Patrum IV, Venice 1768
Gerson L.P., Aristotle and Other Platonists, London 2005
Gregg R. – Groh D., Early Arianism: a view of salvation, Philadelphia 1981
Greer R. – Mitchell M., The Belly-Myther of Endor: interpretations of 1 Kingdoms 28 in the Early Church, Atlanta 2006
Grillmeier A., Christ in the Christian Tradition, transl. J. Bowden, vol. 1, London – Oxford 1975
Hall S., The Nicene Creed as a symbol of unity in Christology in: Je¬sus Christ today: studies of Christology in various contexts, ed. by S. Hall; Berlin 2009
Hanson R., The Fate of Eustathius of Antioch, ZKG 95 (1984) 171-179
Hanson R., The Search for the Christian doc¬trine of God: the Arian Controversy 318-381, Oxford 1988
Harnack A. von, Die angebliche Synode von Antiochia im Jahre 324-325, in: Sitzungs¬berichte der Königlich Preussichen Akademie der Wissenschaften, Berlin 1908, 477-491
Karamanolis G., Plato and Aristotle in agreement? Platonists on Aristotle from Antiochus to Porphyry, Oxford 2006
Klostermann E., Origenes, Eustathius von Antiochien und Gregor von Nyssa über die Hexe von Endor, Kleine Texte für Vorlesungen und Übungen 83, Bonn 1912
Lienhard J., Marcellus of Ancyra in Modern Research, ThS 43 (1982) 486-503
Loofs F., Die Trinitätslehre Marcell’s von Ancyra und ihr Verhältnis zur älteren Tradition, in: Sitzungsberichte der Königlich Preussischen Akademie der Wissenschaften. Phil-hist. Klasse, Berlin 1902, 764-781
Lorenz R., Die Eustathius von Antiochien zugeschriebene Schrift gegen Photin, ZNW 71 (1980) 109-128
Mitchell M., Rhetorical handbooks in Service of Biblical Exegesis: Eustathius of Anti¬och takes Origen back to school, in: The New Testament and Early Christian Literature in Greco- Roman Context, ed. by J. Fotopoulos, Supplements to Novum Testamentum 122, Leiden 2006
Navascués P. de, ‘Cuerpo’ en la tradición antioqena, „Augustinianum” 51 (2011) 21-45
Navascués P. de, El sustrato filosófico de la obra de Eustacio de Antioquia, TyV 48 (2007) 149-166
Osborn E., Irenaeus of Lyons, Cambridge 2001
Parvis P., Constantine’s Letter to Arius and Alexander?, StPatr 39 (2006) 89-95
Parvis S., Marcellus of Ancyra and the lost years of the Arian controversy, Oxford 2006
Patterson L.G., Methodius of Olympus: divine sovereignty, human freedom and life in Christ, Washington 1997
Paulin Martin J.P., Analecta sacra Patrum antenicaenorum ex codicibus orientalibus collegit, IV, Parisiis 1883
Paulus von Samosata. Eine Untersuchung zur altkirchlichen Literatur- und Dogmengeschichte, Leipzig 1924
Pitra J.B., Ana¬lecta Sacra Spicilegio Solemensi parata, II, Parisiis 1884
Radermacher L., Eustathios von Antiochien, Platon und Sophokles, „Rheinisches Muse¬um für Philologie N.F.” 73 (1924) 445-449
Rucker I., Florilegium Edessenum anonymum, Sitzungsberichte der Bayerischen Akade¬mie der Wissenschaften. Philosophisch-historische Abteilung 5, Münich 1933
Saltet L., Le schisme d’Antioch, BLE 8 (1906) 120-125
Scheidweiler F., Die Fragmente des Eustathios von Antiocheia, ByzZ 48 (1955) 73-85
Scheidweiler F., Ein Glaubensbekenntnis des Eustathius von Antiochen?, ZNW 44 (1952/1953) 237-249
Scheidweiler F., Wer ist der Verfasser des sog. Sermo Maior de Fide, ByzZ 47 (1954) 333-357
Schwartz E., Der s.g. Sermo major de fide des Athanasius, Münich 1924
Schwartz E., Zur Geschichte des Athanasius, VI: Die Dokumente des arianischen Streites bis 325, in: Nachrichten von der Königlichen Gesellschaft der Wissenschaften zu Göttingen. Philo-logisch-historische Klasse aus dem Jahre 1905, Göttingen 1905, 257-299
Schwartz E., Zur Geschichte des Athanasius, VII: Das antiochenische Syndodalschreiben von 325, Nachrichten von der Königlichen Gesellschaft der Wissenschaften zu Göttingen. Philolo-gisch-historische Klasse aus dem Jahre 1908, Göttingen 1908
Seeberg E., Die Synode von Antiochien im Jahre 324/325, Berlin 1913
Sellers R., Eustathius of Antioch and his place in the early history of Christian doctrine, Cambridge 1928
Sellers R., Two Ancient Christologies, London 1940
Simonetti M., Biblical interpretation in the early Church, transl. J.A. Hughes, Edinburgh 1994
Simonetti M., La Maga di Endor: Origene, Eustazio, Gregorio di Nissa, Biblioteca Patri¬stica 15 Firenze 1989
Smelik K.A.D., The Witch of Endor: 1 Samuel 28 in Rabbinic and Christian exegesis till 800 A.D., VigCh 33 (1979) 160-179
Spanneut M., Eustathe d’Antioche, DHGE XVI 13-23
Spanneut M., Eustathe d’Antioche exegete, StPatr 7 (1966) 549-559
Spanneut M., Hippolyte ou Eustathe? Autour de la Chaîne de Nicétas sur l’Évangile selon saint Luc, MSR 9 (1952) 215-220
Spanneut M., La Bible d’Eustathe d’Antioche, StPatr 4 (1961) 171-190
Spanneut M., La position theologique de Eustathe d’Antioch, JTS NS 5 (1954) 220-224
Spanneut M., Recherches sur les écrits d’Eustathe d’Antioche, Lille 1948
Spoerl K., Apollinarius and the First Nicene Generation, in: Tradition and the Rule of Faith in the Early Church: Es¬says in Honour of Joseph T. Lienhard, S.J., ed. by R. Rombs – A. Hwang, Washington 2010
Spoerl K., Eustathius of Antioch on Jesus’ digestion, StPatr (2013)
Spoerl K., Two early Nicenes: Eustathius of Antioch and Marcellus of Ancyra, in: In the Shadow of the Incarnation: essays in honour of Brian E. Daley S.J., ed. by P.W. Martens, Notre Dame, Indiana 2008
Trigg J., Eustathius of Antioch’s attack on Origen: what was at issue in an ancient contro-versy?, „The Journal of Religion” 75 (1995) 219-238
Uthemann K.H., Eustathios von Antiochien wider den seelenlosen Christus der Arianer. Zu neu entdeckten Fragmenten eines Traktats des Eustathios, ZACh 10 (2007) 472-521
Williams R., Arius Heresy and Tradition, Student Christian Movement, London 2001
Young F., Biblical Exegesis and the formation of Christian culture, Cambridge 1997
Zahn Th., Marcellus von Ancyra: ein Beitrag zur Geschichte der Theologie, Gotha 1867
Zoepfl F., Der Kommentar des Pseudo-Eustathios zum Hexaëmeron, Münich 1927
Zoepfl F., Die trinitarischen und christologischen Anschauungen des Bischofs Eustathius von Antiochien, ThQ 104 (1923) 170-201
Download

Published
2013-01-25


Cartwright, S. (2013). Eustathius of Antioch in modern research. Vox Patrum, 59, 465–486. https://doi.org/10.31743/vp.4054

Sophie Cartwright 
University of Glasgow



License

Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.