„Il mondo è governato dalla ragione”. Il concetto di provvidenza divina in "De ira Dei" di Lattanzio

Grzegorz Ostrowski

Papieski Wydział Teologiczny w Warszawie


Abstract

Lattanzio è uno dei più grandi scrittori africani del III-IV secolo. In termini di stile, linguaggio e di qualità letterarie ha superato di gran lunga i suoi contemporanei, ma è rimasto un teologo mediocre. Nei suoi scritti si riferiva più volentieri alla filosofia che alla fede. Breve e poco significativa, l’opera De ira Dei, il cui tema centrale è l’ira di Dio, contiene numerosi contenuti e indicazioni su ciò che costituisce l’idea principale delle opere di Lattanzio, che è la verità della Provvidenza divina. l’Autore inserisce questo tema in un più ampio contesto filosofico. Lo scrittore fa riferimento agli antichi pensatori greci che confermavano filosoficamente che il mondo è stato creato in modo saggio e così è governato, ma fa riferimento anche a quelli che affermavano che la Provvidenza non esiste. Lattanzio conferma che il mondo era costituito secondo un piano specifico. La Provvidenza, di un solo Dio, regola il mondo; governa tutta la creazione. La Provvidenza divina non solo ha dato l’esistenza alla creazione, ma ne consente la continuazione. L’Autore del De ira Dei sottolinea qualcosa che i filosofi antichi non hanno visto affatto, richiama l’attenzione sull’amore che Dio riversa sulla creazione, e in particolare sulla razza umana. Lattanzio spiega che il male esistente nel mondo non compromette la verità della Provvidenza di Dio e della sollecitudine di Dio verso il mondo. Il male resta nel mondo perché possa rivelare meglio il bene. Invece, il rifiuto della Provvidenza di Dio dovrebbe essere collegato con la negazione della verità dell’esistenza di Dio.

Keywords:

Lattanzio, De ira dei, provvidenza

Atanazy Wielki, Oratio contra gentes, PG 25
Atenagoras z Aten, Supplicatio pro Christianis, SCh 379, tłum. S. Kalinkowski, Atenagoras z Aten, Prośba za chrześcijanami. O Zmartwychwstaniu, Warszawa 1985
Campenhausen H. von, Ojcowie Kościoła, tłum. K. Wierszyłowski, Warszawa 1967
Cicero, Tusculanae disputationes
Hieronymus, De viris illustribus, PL 23
Hieronymus, Epistula, ed. I. Hilberg, CSEL 54/1, Wien 1996, 707, tłum. J. Czuj: Św. Hieronim, Listy, II, Warszawa 1953
Justyn, Apologia, PG 6
Laktancjusz, De ave Phoenice
Laktancjusz, De ira Dei
Laktancjusz, De mortibus persecutorum
Laktancjusz, De opificio Dei
Laktancjusz, Divinae Institutiones
Laktancjusz, Epitome
Schwarte K.H., Laktanz, w: Lexicon der antiken christlichen Literatur, hrsg. S. Döpp – W. Geerlings, Freiburg – Wien 1998
Teofil z Antiochii, Ad Autolycum, PG 6

Published
2010-07-15


Ostrowski, G. (2010). „Il mondo è governato dalla ragione”. Il concetto di provvidenza divina in "De ira Dei" di Lattanzio. Vox Patrum, 55, 499–509. https://doi.org/10.31743/vp.4352

Grzegorz Ostrowski 
Papieski Wydział Teologiczny w Warszawie



License

Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

 

 


Most read articles by the same author(s)