„Amicitia quae desinere potest vera nunquam fuit” . Przyjaźń w Listach św. Hieronima ze Strydonu


Abstrakt

Artykuł podejmuje tematykę przyjaźni na podstawie Listów św. Hieronima ze Strydonu. W literaturze epistolograficznej tego Ojca Kościoła nie znajdujemy systematycznego nauczania na temat przyjaźni. Natomiast korespondencja Hieronima ukazuje portret człowieka, który utrzymywał żywe relacje z wieloma osobami i podejmował w swoich listach różnorodną tematykę. Artykuł składa się z trzech części. W pierwszej przedstawiono zagadnienie wymiany i pisania listów, które są formą okazywania i pielęgnowania przyjaźni. Dzięki listom nieobecni stają się obecnymi, a korespondencja jest duchową rozmową. W drugiej części ukazano  postacie, które Hieronim określa w swoich listach jako przyjaciół. Należeli do nich przede wszystkim osoby związane ze środowiskiem monastycznym (Rufin z Akwilei, Chromacjusz, Bonozus, Heliodor, Pammachiusz, Paulin, Ocean, Jowin, Euzebiusz). W trzeciej części przedstawiono dzieje przyjaźni Rufina z Akwilei z Hieronimem, którzy w młodości byli wielkimi przyjaciółmi, natomiast wskutek sporu o Orygenesa poróżnili się i stali się nieprzyjaciółmi. Dla Hieronima prawdziwa przyjaźń, to przyjaźń w Chrystusie, przyjaźń wypróbowana  i wierna, to więź między ludźmi, która się nigdy nie urywa. 


Słowa kluczowe

Hieronim ze Strydonu; listy; przyjaźń; Rufin z Akwilei; amicitia; patrystyka

Augustinus, Epistula 110, ŹMT 61, oprac. H. Pietras – M. Ożóg, tł. J. Czuj, Kraków 2011.
Hieronymus, Apologia adversus libros Rufini, ed. P. Lardet, SCh 303, Paris 1983, tł. S. Ryznar, Św. Hieronim, Apologia przeciw Rufinowi, PSP 51, Warszawa 1989.
Hieronymus, Epistulae, ŹMT 54, 55, 61, 63 i 68, oprac. H. Pietras – M. Ożóg, tł. J. Czuj, Kraków 2010-2013.
Pammachius Oceanus, Epistula, oprac. H. Pietras – M. Ożóg, tł. J. Czuj, Kraków 2011.
Rufinus, Apologia contra Hieronymum, tł. A. Smaroń, Św. Rufin z Akwilei, Obrona przed zarzutami Hieronima, ŹMT 29, Kraków 2004, s. 45-150.
Bastit-Kalinowska A., Aquileienses clerici quasi chorus beatorum habentur (Hieronim, Kronika, rok 374). Przykład życia religijnego duchownych pod koniec IV wieku, "Vox Patrum" 70 (2018) s. 205-215.
Conring B.B., Hieronymus als Briefschreiber. Ein Beitrag zur spätantiken Epistolographie, Tübingen 2001.
Czuj J., Święty Hieronim. Żywot ‒ dzieła, charakterystyka, Warszawa 1954.
Chauffin Y., Święty Hieronim, tł. B. Durbajło, Warszawa 1977.
Degórski D., Wstęp, w: Św. Hieronim, Żywoty mnichów Pawła, Hilariona, Malchusa, ŹM 10, Tyniec ‒ Kraków 1995, s. 11-21.
Fürst A., Hieronymus. Askese und Wissenschaft in der Spätantike, Freiburg 2003.
Gburek A., Wykroczenia na tle seksualnym w Listach św. Hieronima, "Vox Patrum" 53-54 (2009) s. 564-578.
Hamman A., Portrety Ojców Kościoła, Warszawa 1978.
Józwiak M., „Non intelligis stultitiam tuam impudentiae copulatam”. Św. Hieronim contra Pelagiusz, "Vox Patrum" 68 (2017) s. 399-407.
Kelly J.N.D., Hieronim, Życie, pisma, spory, tł. R. Wiśniewski, Warszawa 2003.
Kołosowski T., Święty Hieronim jako duszpasterz, „Seminare. Poszukiwania naukowe” 20 (2014) s. 453-464.
LösslJ., Jerome of Stridon. His life, writings and legacy, Farnham 2019.
Ożóg M., Starość w Listach św. Hieronima, "Vox Patrum" 65 (2011) s. 327-339.
Ożóg M., Podróże mnichów i duchownych w świetle pism św. Hieronima, "Vox Patrum" 57 (2012) s. 453-468.
Stanula E., Hieronim, EK VI 851-853.
Rebenich S., Jerome, The Early Fathers of the Church, London 2002.
Schlange-Schöningen H., Hieronymus. Eine historische Biographie, Darmstadt 2018.
Starowieyski M. – Szymusiak J.M., Nowy słownik wczesnochrześcijańskiego piśmiennictwa, Poznań 2017.
Swoboda A., Wychowanie potomstwa na przykładzie Kobierców Klemensa Aleksandryjskiego i Listów św. Hieronima ze Strydonu, "Vox Patrum" 57 (2012) s. 613-640.

Opublikowane : 2020-09-15


Kieling, M. (2020). „Amicitia quae desinere potest vera nunquam fuit” . Przyjaźń w Listach św. Hieronima ze Strydonu. Vox Patrum, 75, 267-284. https://doi.org/10.31743/vp.6390

Michał Kieling  kieling@wp.pl
https://orcid.org/0000-0003-2635-7246




Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.