Virgo Mater in the Sermons for Christmas by St. Augustine

Sylwester Jaśkiewicz

Faculty of Theology, the John Paul II Catholic University of Lublin , Poland

Abstract

This article, meeting the lively interest in the issues of virginity and motherhood of Mary in contemporary Mariology, tries to show these two important truths in the teaching of St. Augustine based on his sermones for Christmas. The Marian title Virgo Mater was chosen as the most representative for the issues at hand and it is the guide in considerations which, apart from the introduction and conclusion, include the following issues: Sermones de Natali Domini, Nativitas Christi duplex, Maria Virgo Mater, Virginalis maternitas Mariae and Maria Mater et Virgo et Ecclesia mater et virgo. The basic method of work is the salvation history method, with a clear use of the tools of the hermeneutics of language, image and symbol, as well as the mystagogy characteristic of Mary. Careful reading of the Marian message of the great Father and Orator of Christian antiquity leads to the conclusion that so important in the mystery of the Incarnation - Mary's virginity and motherhood are not only "instruments of salvation", but also unique and individual elements of Mary's personality. As the Virgin Mother offered herself to the Divine Son in the first place, so now she offers herself to the Church, to all Christians (omnes Christiani) and to all humanity. The sermons for Christmas by Bishop Hippo in no way measure up to his memorable works, but it cannot be ignored that with their message expressed in a characteristic form and style, for centuries they nourished the piety of many generations of Christians, especially in late Christian antiquity and the early Middle Ages.

Keywords:

Virgin Mother, virginity, maternity, sermon, Christmas, Bishop of Hippo, St. Augustine

Bernardus Claraevallensis, In laudibus Virginis Matris, ed. J.-P. Migne, PL 183, Paris 1862, 55-88.

Ambrosius, Expositio Evangelii secundum Lucam, ed. J.-P. Migne, PL 15, Paris 1845, 1525-1850.

Augustinus, Contra Faustum Manichaeum, ed. J. Zycha, CSEL 25/1, Vienna 1892, 249-797, tł. J. Sulowski: Św. Augustyn, Przeciw Faustusowi. Księgi I-XXI, wstęp i opr. W. Myszor, PSP 55, Warszawa 1991.

Augustinus, De civitate Dei, ed. B. Dombart – A. Kalb, CCL 47-48, Turnhout 1955, tł. W. Kubicki: Święty Augustyn, Państwo Boże, wstęp J. Salij, Kęty 1998.

Augustinus, De haeresibus ad Quodvultdeum liber unus. Appendix, ed. R. Vander Plaetse, C. Beukers, CCL 46, Turnhout 1969, 265-358.

Augustinus, De sancta virginitate, ed. J.-P. Migne, PL 40, Paris 1865, 397-428.

Augustinus, Enarrationes in Psalmos (1-50), ed. A. Corticelli, R. Minuti, NBA 25, Roma 1967.

Augustinus, Sermones 140, 184-196, 369-370, ed. J.-P. Migne, PL 38, Paris 1841, 773-775.995-1021, PL 39, Paris 1845, 1655-1659, tł. M. Stróżyński: Augustyn z Hippony, Kazania na Boże Narodzenie i Objawienie Pańskie, Kęty 2019, s. 55-111.

Augustinus, Sermo 184, ed. D.C. Lambot, Sancti Aurelii Augustini, Sermones selecti duodeviginti quos ad fidem codicum recensuit prolegomenis notisque instruxit, „Stromata Patristica et Mediaevalia” 1 (1950), s. 74-76, tł. M. Stróżyński: Augustyn z Hippony, Kazania na Boże Narodzenie i Objawienie Pańskie, Kęty 2019, s. 55-58.

Augustinus, Sermo 189, ed. D.G. Morin, Sancti Augustini sermones post Maurinos reperti: probatae dumtaxat auctoritatis nunc primum disquisiti in unum collecti et codicum fide instaurati, „Miscellanea Agostiniana”, t. 1, Roma 1930, 209-211, tł. M. Stróżyński: Augustyn z Hippony, Kazania na Boże Narodzenie i Objawienie Pańskie, Kęty 2019, s. 72-75.

Augustinus, Sermo 196 A, ed. R. Étaix, Sermon inédit de saint Augustin sur la Circoncision dans un ancien manuscrit de Saragosse, „Recherches Augustiniennes et Patristiques” 26 (1980) s. 70-72, tł. M. Stróżyński: Augustyn z Hippony, Kazania na Boże Narodzenie i Objawienie Pańskie, Kęty 2019, s. 97-100.

Augustinus, Sermo 369, ed. C. Lambot, L'authenticité du sermon CCCLXIX de saint Augustin pour la fête de Noël, „Revue Benedictine” 79 (1969) s. 124-128, tł. M. Stróżyński: Augustyn z Hippony, Kazania na Boże Narodzenie i Objawienie Pańskie, Kęty 2019, s. 101-104. DOI: https://doi.org/10.1484/J.RB.4.00730

Augustinus von Hippo, Predigten zum Weihnachtsfest (Sermones 184-196). Einleitung, Text, Übersetzung und Anmerkungen von H.R. Drobner, Beiträge zum Studium der Kirchenväter 11, Frankfurt am Main 2003.

Sant’Agostino, Discorsi sul Natale e l’Epifania, ed. M. Colavita, introduzione di B. Forte, Todi 2010.

Sant’Agostino, Il Natale. Pagine scelte dai Discorsi, introduzione e scelta dei testi a cura di P. Bellini, wyd. 2, Roma 1996.

Sermons de saint Augustin pour le temps de Noël, ed. P. Raulx, Pères de l'Eglise, (EPUB 2014).

St. Augustine, Sermons for Christmas and Epiphany, transl. T.C. Lawer, Ancient Christian Writers 15, London 1952.

Agostino d’Ippona, La Vergine Maria. Introduzione e pagine scelte a cura di Michele Pellegrino, presentazione, fonti e bibliografia di E. Corsini, Milano 2015.

Bulanda E., Kult bogini-matki w religiach pogańskich a cześć Matki Bożej w chrześcijaństwie, „Ruch Biblijny i Liturgiczny” 7/3-6 (1954) s. 156–175. DOI: https://doi.org/10.21906/rbl.2534

Cantalamessa R., Maryja zwierciadłem dla Kościoła, tł. J. Królikowski, Warszawa 1994.

Doyle D.E., Maria, Madre di Dio, Agostino. Dizionario Enciclopedico, red. A.D. Fitzgerald – L. Alici – A. Pieretti, Roma 2007, 907-912.

Drobner H.R., Patrologia. Presentazione di A. Di Berardino, Casale Monferrato 1998.

Dunn G.D., The Functions of Mary in the Christmas Homilies of Augustine of Hippo, „Studia Patristica” 44 (2010) s. 433-446.

Fischer B., Verzeichnis der Sigel für Kirchenschriftsteller, Vetus Latina 1/1, Freiburg 1963.

Florkowski E., Matka Boża w nauce Ojców Kościoła, w: Gratia plena. Studia teologiczne o Bogurodzicy, red. B. Przybylski, Poznań-Warszawa-Lublin 1965, s. 59-77.

Gacka B., Dziewica Matka obrazem człowieka stworzonego dla Boga, „Salvatoris Mater” 4/1 (2002) s. 91-101.

Gila A., Mariologia patristica, Dizionario di Spiritualità Biblico-Patristica, XLI. Maria Madre del Signore nei Padri della Chiesa, Roma 2005, 16-229.

Gilski M., Kult maryjny według św. Augustyna, „Salvatoris Mater” 4/4 (2002) s. 156-171.

Gilski M., Mariologia kontekstualna św. Augustyna, Lublin 2006.

Gilski M., Maryja w De haeresibus św. Augustyna, „Salvatoris Mater” 6/1 (2004) s. 345-353.

Gilski M., Anton A., Świętego Augustyna rozumienie duchowego macierzyństwa, „Salvatoris Mater” 13/3-4 (2011) s. 35-44.

Grégoire R., Sermo, Dizionario Patristico e di Antichità Critiane, ed. A. di Berardino, II. G-Z, Casale Monferrato 1983, 3157-3163.

Grossi V., Leggere la Bibbia con S. Agostino, Brescia 1999.

Kanony II Soboru Konstantynopolitańskiego 553 r., w: Breviarium Fidei. Wybór doktrynalnych wypowiedzi Kościoła, red. I. Bokwa, Poznań 2007, s. 86-92.

Królikowski J., Mariologia Ojców a współczesna refleksja mariologiczna. Uwagi terminologiczne, „Vox Patrum” 48 (2005) s. 275-289. DOI: https://doi.org/10.31743/vp.8726

Kunzelmann A., Die Chronologie der Sermones des hl. Augustinus, Miscellanea Agostiniana, Romae 1931, s. 417-520.

Laurenceau J., Dziewictwo wiekuiste, Mały Słownik Maryjny, tł. K. Brodzik, Niepokalanów 1987, s. 16-17.

Maloney G.A., Maryja – łonem Boga, wstęp i tł. W. Łaszewski, Warszawa 1993.

Manelli G.M., Il parallelismo Eva-Maria in sant’Agostino. Analisi dei testi e delle fonti, Frigento 2016.

McHugh J., Maryja w Nowym Testamencie, tł. A. Czarnocki, Niepokalanów 1998.

Maritano M., Maria nei Padri della Chiesa, w: Letteratura patristica, ed. A. Di Berardino – G. Fedalto – M. Simonetti, Cinisello Balsamo 2007, s. 838-846.

Napiórkowski A.A., Koncepcje Kościoła i ich wpływ na stan mariologii i maryjności, w: Kościół i Maryja, red. A.A. Napiórkowski, Kraków 2020, s. 305-327.

Ozorowski E., Teologia dziewictwa Maryi w piśmiennictwie starochrześcijańskim, „Studia Teologiczne Białystok-Drohiczyn-Łomża” 7 (1989) s. 3-17.

Padovese L., Wprowadzenie do teologii patrystycznej, tł. A. Baron, Kraków 1994.

Panimolle S.A., Vergine madre, figlia del tuo figlio!, Dizionario di Spiritualità Biblico-Patristica, XLI. Maria Madre del Signore nei Padri della Chiesa, Roma 2005, 7-15.

Pannet R., Maryja w Kościele i świecie, tł. A. Liduchowska, Kraków 1995.

Pellegrino M., Maria santissima nel pensiero di sant’Agostino, w: Agostino d’Ippona, La Vergine Maria. Pagine scelte, introduzione e pagine scelte a cura di Michele Pellegrino, presentazione, fonti e bibliografia di Eugenio Corsini, Milano 2015, s. 15-40.

Pitre B., Jezus i Żydowskie korzenie Maryi, tł. M. Sobolewska, Kraków 2020.

Rahner H., Mariologia w patrystyce łacińskiej (wprowadzenie i opracowanie bibliograficzne ks. M. Starowieyski), „Częstochowskie Studia Teologiczne” 7 (1979) s. 131-187.

Sant’Agostino, Maria «Dignitas terrae», introduzione e note a cura di Agostino Trapè, revisione a cura di O. Campagna, wyd. 2, Roma 1995.

Söll G., Maria als Urbild und Mutter der Kirche, w: Maria im Glauben der Kirche, hrsg. M. Seybold, Eichstät-Wien, s. 86-111.

Starowieyski M., Maryja w Kościele starożytnym, w: Matka Jezusa pośród pielgrzymującego Kościoła, red. J.S. Gajek, K. Pek, Warszawa 1993, s. 93-94.

Tavola dei „Sermones”, Agostino. Dizionario enciclopedico, red. A.D. Fitzgerald – L. Alici – A. Pieretti, Roma 2007, 75-101.

Testi mariani del primo millennio, III. Padri e altri autori latini, a c. G. Gharib et alii, Roma 1990, s. 306-377.

Von Campenhausen H., Ojcowie Kościoła, tł. K. Wierszyłowski, Warszawa 1967.

Wojtczak A., O dziewiczym macierzyństwie Maryi raz jeszcze, „Salvatoris Mater” 9/1-2 (2007) s. 361-373.


Jaśkiewicz, S. (2021). Virgo Mater in the Sermons for Christmas by St. Augustine. Vox Patrum, 80, 139–160. https://doi.org/10.31743/vp.12886

Sylwester Jaśkiewicz  sylwej@wp.pl
Faculty of Theology, the John Paul II Catholic University of Lublin https://orcid.org/0000-0002-4941-3610



License

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.

Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.