St. Basil The Great as Successor and Continuator of Greek Philosophical Tradition in Homily "On Envy"

Joanna Sowa

Uniwersytet Łódzki , Poland

Abstract

The aim of this article is to present the role played by the Greek moral philosophy in Basil of Cesarea’s homily On envy. The homily, which has been classified as one of the moral treatises, deals with the problem of the nature and the cure of envy, recognized by Greco-Roman and early Christian thinkers alike as a particularly dangerous and destructive emotion both for the soul of the individual human being and the society as a whole. Episcopal writers appropriated much of the traditional language and conceptualization of invidious emotions but also adjusted them to their own purposes and added their own insights to longstanding interpretive traditions. Although Basil himself never named in the homily other sources than the Bible, a careful analysis of the text shows the strong influence of the Greek philosophical writers of the past, especially Plato, Aristotle, Stoics, and Plutarch of Chaeronea.

 

Keywords:

Basil of Cesarea, envy, Greek moral philosophy, ancient predication, moral teaching

Aristoteles, De arte rhetorica, w: Aristotelis Opera, t. 2, ed. O. Gigon, Berlin 1960, s. 1354-1419, tł. H. Podbielski, Arystoteles, Retoryka, w: Arystoteles, Dzieła wszystkie, t. 6, Warszawa 2001, s. 302-478.

Aristoteles, Ethica Nicomachea, w: Aristotelis Opera, t. 2, ed. O. Gigon, Berlin 1960, s. 1094-1180, tł. D. Gromska, Arystoteles, Etyka nikomachejska, w: Arystoteles, Dzieła wszystkie, t. 5, Warszawa 1996, s. 77-300.

Aulus Gellius, Noctes Atticae, w: Gellius, Attic Nights, t. 1, tł. J.C. Rolfe, Loeb Classical Library 195, Cambridge 1927.

Basilius Caesariensis, Homilia de invidia, PG 31, 372-385, tł. T. Sinko, Św. Bazyli Wielki, Homilia o zazdrości, w: Św. Bazyli Wielki, Wybór homilij i kazań, Kraków 1947, s. 120-129.

Epictetus, Enchiridion, w: Epictetus, Encheiridion, ed. G.J. Boter, Berlin 1927.

Epictetus, Dissertationes, w: Epicteti dissertationes ab Arriano digestae, ed. H. Schenkl, Leipzig 1916.

Plato, Gorgias, w: Plato, t. 3: Lysis. Symposium. Gorgias, tł. W.R.M. Lamb, Loeb Classical Library 166, Cambridge 1927, s. 258-533.

Plato, Leges, w: Plato, t. 10-11: Laws, tł. R.G. Bury, Loeb Classical Library 187, 192, Cambridge 1926.

Plato, Philebus, w: Plato, t. 8: Statesman. Philebus. Ion, tł. H.N. Fowler – W.R.M. Lamb, Loeb Classical Library 164, Cambridge 1925, s. 197-399.

Plato, Respublica, w: Plato, t. 5-6: Republic, tł. Ch. Emlyn-Jones, Loeb Classical Library 237, 276, Cambridge 2013.

Plato, Sophista, w: Plato, t. 7: Theaetetus. Sophist, tł. H.N. Fowler, Loeb Classical Library 123, Cambridge 1921, s. 259-459.

Plato, Timaeus, w: Plato, t. 9: Timaeus. Critias. Cleitophon. Menexenus. Epistles, tł. R.G. Bury, Loeb Classical Library 234, Cambridge 1929, s. 1-253.

Plutarchus Chaeronensis, De capienda ex inimicis utiltate, w: Plutarch, Moralia, t. 2, tł. F.C. Babbitt, Loeb Classical Library 222, Cambridge 1928, s. 4-40, tł. Plutarch, Jaki pożytek mogą nam przynieść wrogowie, „Meander” 30 (1997) s. 247-257.

Plutarchus Chaeronensis, De cohibenda ira, w: Plutarchi Moralia, t. 3, ed. M. Pohlenz, Leipzig 1929, s. 157-186, tł. Z. Abramowiczówna, Plutarch, O powściąganiu gniewu, w: Plutarch z Cheronei, Moralia. Wybór pism filozoficznych i moralnych, Wrocław 2005, s. 270-303.

Plutarchus Chaeronensis, De curiositate, w: Plutarchi Moralia, t. 3, ed. M. Pohlenz, Leipzig 1929, s. 311-332, tł. Z. Abramowiczówna, Plutarch, O wścibstwie, w: Plutarch, Moralia (Wybór), Warszawa 1977, s. 191-212.

Plutarchus Chaeronensis, De fraterno amore, w: Plutarchi Moralia, t. 3, ed. M. Pohlenz, Leipzig 1929, s. 221-254, tł. Z. Abramowiczówna, Plutarch, O miłości braterskiej, w: Plutarch, Moralia (Wybór), Warszawa 1977, s. 249-287.

Plutarchus Chaeronensis, De invidia et odio, w: Plutarchi Moralia, t. 3, ed. M. Pohlenz, Leipzig 1929, s. 365-371, tł. Z. Abramowiczówna, Plutarch, O zawiści i nienawiści, w: Plutarch, Moralia (Wybór), Warszawa 1977, s. 151-158.

Plutarchus Chaeronensis, De laude ipsius, w: Plutarchi Moralia, t. 3, ed. M. Pohlenz, Leipzig 1929, s. 371-393, tł. Z. Abramowiczówna, Plutarch, Jak można chwalić siebie samego nie budząc niechęci, w: Plutarch, Moralia (Wybór), Warszawa 1977, s. 68-91.

Plutarchus Chaeronensis, De recta ratione audiendi, w: Plutarch, Moralia, t. 1, tł. F.C. Babbitt, Loeb Classical Library 197, Cambridge 1927, s. 204-258.

Plutarchus Chaeronensis, De vitioso pudore, w: Plutarchi Moralia, t. 3, ed. M. Pohlenz, Leipzig 1929, s. 346-365, tł. Z. Abramowiczówna, Plutarch, O fałszywym wstydzie, w: Plutarch, Moralia (Wybór), Warszawa 1977, s. 129-150.

Plutarchus Chaeronensis, Quaestiones convivales, w: Plutarchi Moralia, t. 4, ed. C. Hubert, Leipzig 1938.

Plutarchus Chaeronensis, Quomodo quis suos in virtute sentiat profectus, w: Plutarch, Moralia, t. 1, tł. F.C. Babbitt, Loeb Classical Library 197, Cambridge 1927,

s. 400-456, tł. Z. Abramowiczówna, Plutarch, Jak można stwierdzić własny postęp w cnocie, w: Plutarch, Moralia (Wybór), Warszawa 1977, s. 41-67.

Avdokhin A., Plutarch and Early Christian Theologians, w: Brill’s Companion to the Reception of Plutarch, red. S. Xenophontos – K. Oikonomopoulou, Leiden 2019, s. 103-118.

Ben-Ze’ev A., Aristotle on Emotions toward the Fortune of Others, w: Envy, Spite and Jealousy, red. D. Konstan – N.K. Rutter, Edinburgh 2003, s. 99-121.

Ben-Ze’ev A., Envy and Inequality, „The Journal of Philosophy” 89 (1992) s. 551-581.

Beneker J., Plutarch and Saint Basil as Readers of Greek Literature, „Syllecta Classica” 22 (2011) s. 95-111.

Blowers P.M., Envy’s Narrative Scripts: Cyprian, Basil and the Monastic Sages on the Anatomy and Cure of the Invidious Emotions, „Modern Theology” 25 (2009) s. 21-43.

Brisson L., The notion of phthonos in Plato, w: Emotions in Plato, red. L. Candiotto – O. Renaut, Leiden 2020, s. 201-219.

Burns A., Diatribe and Plutarch’s practical ethics, Iowa City 2015, w: http://ir.uiowa.edu/etd/1832 (dostęp: 31.05.2022).

Dillon J., Plutarch and Platonism, w: A Companion to Plutarch, red. M. Beck, Chichester 2014, s. 61-72.

Foster G.M., The Anatomy of Envy: A Study of Symbolic Behavior, „Current Anthropology” 13 (1972) s. 165-202.

Fussi A., Schadenfreude, envy and jealousy in Plato’s Philebus and Phaedrus, „Philosophical Inquiries” 5 (2017) s. 73-89.

Gill Ch., Is Rivalry a Virtue or a Vice?, w: Envy, Spite and Jealousy, red. D. Konstan – N.K. Rutter, Edinburgh 2003, s. 29-52.

Hoof L. van, Plutarch’s Practical Ethics: The Social Dynamis of Philosophy, Oxford 2010.

Hoof L. van, Practical Ethics, w: A Companion to Plutarch, red. M. Beck, Chichester 2014, s. 135-148.

Konstan D., The Emotions of the Ancient Greeks: Studies in Aristotle and Classical Literature, Toronto 2006.


Sowa, J. (2022). St. Basil The Great as Successor and Continuator of Greek Philosophical Tradition in Homily "On Envy". Vox Patrum, 83, 179–204. https://doi.org/10.31743/vp.13659



License

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.

Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.