Sanctus - Definitions versus the Textual Meaning of the Word in the Writings of St Isidore of Seville

Anna Ledzińska

Instytut Języka Polskiego PAN , Poland

Abstract

St. Isidore of Seville, who lived at the turn of the 6th and 7th century in Visigothic Spain, on the one hand collected in his works the heritage of the ancient world, and on the other became one of the most important auctoritates of the Middle Ages. He lived at the time of historical, cultural and political upheaval, and change in the surrounding world usually generates linguistic change. The article tends to check how the views on sanctity expressed explicitly by Isidore, using lexeme 'sanctus', relate to those immanent in his language. Therefore, three definitions of 'sanctus' contained in Etymologies and the work On the Differences between Words were analyzed from the viewpoint of semantics and sources. Nextly, they were compared with textual occurrences of the word in the corpus of all works by Isidore of confirmed authenticity. The latter were studied using corpus-based methods, with the SketchEngine software. Additionally, lexicographical material contained in several dictionaries of classical and ecclesiastical Latin was used as a background for the analysis. The results indicate the ancient provenance of the meanings of the lexeme 'sanctus' declared in the definitions and a different, clearly medieval, ecclesiastical semantic profile of the word in the corpus of Isidorian texts. The study reveals the process of adaptation of the Latin language to changing circumstances, the transformation of concepts and the world of thought under the influence of Christianity at the threshold of the Middle Ages in the works of one of the most important authors of that period.

Keywords:

Isidore of Seville, lexeme sanctus, linguistic change, medieval and ecclesiastical Latin

Braulio Caesaraugustanus, Renotatio librorum divi Isidori, PL 82, 65-68.

Isidorus Hispalensis, Allegoriae, w: Isidori episcopi Hispaniarum doctoris opera omnia, t. 3-7, ed. F. Arévalo, Roma 1797, PL 82-83.

Isidorus Hispalensis, Allegoriae, PL 83, 97-129.

Isidorus Hispalensis, Chronicon, PL 83, 1017-1057.

Isidorus Hispalensis, De differentiis rerum, PL 83, 69-97.

Isidorus Hispalensis, De differentiis verborum, PL 83, 9-69; Isidorus Hispalensis, De differentiis verborum (De differentiis I), wyd. C. Codoñer, Les Belles Lettres, Paris 1992.

Isidorus Hispalensis, De ecclesiasticis officiis, PL 83, 737-825.

Isidorus Hispalensis, De fide catholica contra Iudeos, PL 83, 449-538.

Isidorus Hispalensis, De natura rerum, PL 83, 963-1017.

Isidorus Hispalensis, De origine Gothorum et regno Suevorum et etiam Wandalorum historia, PL 83, 1057-1081.

Isidorus Hispalensis, De ortu et obitu patrum, PL 83, 129-155.

Isidorus Hispalensis, De viris illustribus, PL 83, 1081-1107.

Isidorus Hispalensis, Epistulae, PL 83, 893-914.

Isidorus Hispalensis, Etymologiae, PL 82, 73-728; Isidorus Hispalensis, Etymologiae I-X (San Isidoro de Sevilla. Etimologías I-X), wyd. J. Oroz Reta – M.A. Marcos Casquero, Madrid 1982; Isidorus Hispalensis, Etymologiae XV, w: Isidore de Séville, Étymologies. Livre XV: Les constructions et les terres, ed. J.Y. Guillaumin, Paris 2004.

Isidorus Hispalensis, Liber numerorum, PL 83, 179-201.

Isidorus Hispalensis, Proemia, PL 83, 155-180.

Isidorus Hispalensis, Quaestiones in Vetus Testamentum, PL 83, 201-433.

Isidorus Hispalensis, Regula monastica, PL 83, 867-893.

Isidorus Hispalensis, Sententiae, PL, 83, 537-738.

Isidorus Hispalensis, Synonyma, PL, 83, 827-868.

Adams J.N., The Regional Diversification of Latin 200 BC – 600 AD, Cambridge 2007.

Amsler M.A., Etymology and Grammatical Discourse in Late Antiquity and the Early Middle Ages, Amsterdam – Philadelphia 1989.

Anspach A.E., Das Fortleben Isidors im VII. bis IX. Jahrhundert, w: Miscellanea Isidoriana. Homenaje a Eleuterio Elorduy con occasión de su 80 anniversario, red. F. Rodríguez – J. Iturriaga, Bilbao 1978, s. 323-356.

Benveniste E., Le vocabulaire des institutions indo-européennes, t. 2, Paris 1969.

Blaise A., Dictionnaire latin-francaise des auteurs chrétiens, Strasbourg 1954.

Bourgain P., Le latin médiéval, Turnhout 2005.

Brown S.F., Theology and Philosophy, w: Medieval Latin. An Introduction and Bibliographical Guide, ed. F.A.C. Mantello – A.G. Rigg, Washington 1996, s. 93-105.

Brugnoli G., Il liber de differentiis rerum di Isidoro di Siviglia, „Vetera Christianorum” 1 (1964) s. 65-82.

Campos J., La Regula monachorum de S. Isidoro y su lengua, „Helmantica” 12 (1961) s. 61-101.

Chevalier J.F., Remarques sur la réception des Étymologies d’Isidore de Séville au Trecento, „Cahiers de Recherches Médiévales et Humanistes” 16 (2008) s. 7-16.

Codoñer C., „Origines” o „Etymologiae”?, „Helmántica” 45 (1994) s. 511-527.

Codoñer C., Antecedentes del diccionario. El libro X de „Etymologiae”, w: Los Visigodos. Historia y civilización. Actas de la Semana Internacional de Estudios Visigóticos, Madrid–Toledo–Alcalá de Henares, 21–25 de octubre de 1985, red. A. González Blanco, Murcia 1986, s. 351-371.

Codoñer C., De glosarios, vocabularios, definiciones y etimologías, w: La compilación del saber en la Edad Media/La compilation du savoir au Moyen Âge/The Compilation of Knowledge in the Middle Ages, red. M. J. Muñoz – P. Cañizares – C. Martín, Porto 2013, s. 61-84.

Codoñer C., Differentia y etymologia, dos modos de aproximación a la realidad, w: De Tertullien aux Mozarabes: Mellanges offerts à Jacques Fontaine, t. 2, red. L. Holtz – J.C. Fredouille – J. Fontaine, Etudes Augustiniennes, Paris 1992, s. 19-30.

Codoñer C., El libro X de las Etymologiae, ¿léxico o diccionario?, „Voces” 21 (2010) s. 49-68.

Codoñer C., Historia del texto del libro I de las „Differentiae” de Isidoro de Sevilla, „Revue d’histoire des textes” 14-15 (1984-1985) s. 77-95.

Codoñer C., Introducción al libro X de las ETYMOLOGIAE. Su lugar dentro de esta obra. Su valor como diccionario, Logrono 2002.

Codoñer C., La lengua de Isidoro, „Antiquité Tardive” 23 (2015) s. 47-57.

Codoñer C., La ‘etymología’ en Isidoro de Sevilla, w: Symbola Ludovico Mitxelena septuagenario oblata, red. J.L. Melena, Vitoria 1985, s. 275-286.

Codoñer C., La conception de la „Differentiaˮ dans le recueil „Inter Aptumˮ d’Isidore de Seville, „Revue de Philologie” 60 (1986) s. 187-196.

De Souza M., La question de la tripartition des catégories du droit divin dans l’Antiquité romaine, Saint-Etienne 2004.

Denecker T., Ideas on Language in Early Latin Christianity. From Tertullian to Isidore of Seville, Leiden – Boston 2017.

De Vaan M., Etymological Dictionary of Latin and other Italic Languages, Leiden – Boston 2008.

Dumézil G., La religion romaine archaïque avec un appendice sur la religion des Etrusques, Paris 1974.

Elfassi J., La langue des Synonyma d’Isidore de Séville, „Archivum Latinitatis Medii Aevi” 62 (2004) s. 59-100.

Elfassi J., Le latin des Sententiae d’Isidore de Séville est-il „vulgaire”?, w: Latin vulgaire – Latin tardif IX. Actes du IXe colloque international sur le latin vulgaire et tardif, Lyon, 2-6 septembre 2009, red. F. Biville – M.-K. Lhommé – D. Vallat, Lyon 2012, s. 893-900.

Elorduy E., San Isidoro: unidad orgánica de su education reflejada en sus escritos. La gramática ciencia totalitaria, w: Miscellanea Isidoriana. Homenaje a S. Isidoro

de Sevilla en el XIII centenario de su muerte, red. P.J.A. de Aldama, Roma 1936, s. 293-323.

Engels J., La portée de l’étymologie isidorienne, „Studi Medievali” 3/3 (1962) s. 99-128.

Ernout A. – Meillet A., Dictionaire Étymologique de la Langue Latine. Histoire des Mots, Paris 1959.

Fontaine J., Cohérence et l’originalité de l’étymologie isidorienne, w: Homenaje a Eleuterio Elorduy con occasión de su 80 anniversario, red. F. Rodríguez – J. Iturriaga, Bilbao 1978, s. 113-144.

Fontaine J., Problèmes de méthode dans l’étude des sources isidoriennes, w: Isidoriana: Estudios sobre san Isidoro de Sevilla en el XIV centenario de su nacimiento , red. M.C. Díaz y Díaz, Leon 1961, s. 115-133.

Fugier H., Recherches sur l’expression du sacré dans la langue latine, Paris 1963.

Geeraerts D., Theories of Lexical Semantics, New York 2010.

Guillaumin J.-Y., La notice sur sanctum, religiosum, sacrum et profanum dans le commentum du Pseudo-Agennius, „Dialogues d’histoire ancienne” 39/1 (2013) s. 63-73.

Isidor ze Sevilly, Etymologiae X, tł. L. Pultrová, Praha 2010.

Jougan A., Słownik kościelny łacińsko-polski, wyd. 3, Poznań 1958.

Kilgarriff A. et al., The Sketch Engine: Ten Years on, „Lexicography” 1/1 (2014) s. 7-36.

Klinck R., Die lateinische Etymologie des Mittelalters, Münich 1970.

Krynicka T., Wprowadzenie, w: Izydor z Sewilli, Sentencje, tł. T. Krynicka, Kraków 2012, s. 5-28.

Latte K., Römische Religionsgeschichte, München 1960.

Ledzińska, A. Definicje świętości u Izydora z Sewilli: rekonesans, w: https://fil.ug.edu.pl/strona/76069/anna_ledzinska_-_definicje_swietosci_u_izydora_z_sewilli_rekonesans (dostęp: 25.02.2022).

Ledzińska A., Gramatyka wobec sztuk wyzwolonych w pismach Izydora z Sewilli. Origo et fundamentum liberalium litterarum, Kraków 2014.

Magallón García A.-I., La tradición gramátical de differentia y etymologia hasta Isidoro de Sevilla, Zaragoza 1996.

Malenica A., Res sanctae nel periodo pre-cristiano di Roma antica, „Diritto e storia. Rivista Internazionale di Scienze Giuridiche e Tradizione Romana” 13/12 nuova serie (2014) s. 5-18, w: https://www.dirittoestoria.it/12/pdf/Malenica-Res-sanctae-it.pdf (dostęp 21.03.2022).

Otto R., Świętość. Elementy racjonalne i irracjonalne w pojęciu bóstwa, tł. B. Kupis, Wrocław 1993.

Oxford Latin Dictionary, red. P.G.W. Glare et al., Oxford 1968.

Poerck G. de, Etymologia et origo à travers la tradition latine, w: Anamnesis. Gedenkboek Dr. E.A. Leemans, red. E.A. Leemans, Brugge 1970, s. 192-228.

Reydellet M., La diffusion des Origines d’Isidore de Séville au Haut Moyen Âge, „Mélanges d’Archéologie et d’Histoire” 78 (1966) s. 383-437.

Roux J.P., Krew: mity, symbole, rzeczywistość, tł. M. Chrobak, Kraków 2013.

Rychlý P., Manatee/Bonito-A Modular Corpus Manager, w: Recent Advances in Slavonic Natural Language Processing. RASLAN, red. P. Sojka – A. Horák, Brno 2007, s. 65-70.

Schilling R., Sacrum et profanum: Essai d’interprétation, „Latomus” 30/4 (1971) s. 953-969.

Schindler U., Zur frühen Überlieferungsgeschichte der Etymologiae Isidors von Sevilla, „Studi Medievali” 29 (1988) s. 587-605.

Schmid H., Probabilistic Part-of-Speech Tagging Using Decision Trees, w: Proceedings of International Conference on New Methods in Language Processing, Manchester 1994, s. 44-49.

Schweickard W., Etymologia est origo vocabulorum... Zum Verständnis der Etymologiedefinition Isidors von Sevilla, „Historiographia Linguistica” 12 (1985) s. 1-25.

Šedinová H., Isidor ze Sevilly a jeho hledání původu slov, w: Isidor ze Sevilly. Etymologiae X, Praha 2010, s. 9-129.

Sinclair J., Corpus, Concordance, Collocation, Oxford 1991.

Sinclair J., Reading Concordances: An Introduction, London – New York – Toronto – Sydney – Hong Kong – Cape Town – Madrid 2003.

Słownik języka polskiego, t. 2, red. W. Doroszewski, Warszawa 1960.

Słownik łacińsko-polski, red. J. Korpanty, Warszawa 2003.

Sobotka P., Etymologizowanie i etymologia. Od semantyki ontologicznej do etymologii hermeneutycznej, Warszawa 2015.

Stubbs M., Words and Phrases: Corpus Studies of Lexical Semantics, Oxford 2001.

Talamanca M., Istituzioni di diritto romano, Milano 1990.

Tassi Scandone E., Sacer e sanctus. Quali rapporti?, w: Autour de la notion de sacer, red. Th. Lafranchi, Roma 2017, s. 117-148.

Tassi Scandone E., Quodammodo diuini iuris. Per una storia giuridica delle ‘res sanctae’, Napoli 2013.

Thesaurus Linguae Latinae, t. 5, Lipsiae 1909-1934.

Van den Abeele B., La tradition manuscrite des Étymologies d’Isidore de Séville. Pour une reprise en main du dossier, „Cahiers de Recherches Médiévales et Humanistes” 16 (2008) s. 195-205.

Vauchez A., Duchowość średniowiecza, tł. H. Zaremska, Gdańsk 2004.

Vega A.C., Cuestiones criticas de las biografias isidorianas, w: Colección de estudios sobre Isidoro de Sevilla, publicados con ocasion del XIV Centenario de su nacimiento, red. M.C. Díaz y Díaz, León 1961, s. 78-87.

Zumthor P., Étymologie (essai d’histoire sémantique), w: Etymologica. Festschrift Walther von Wartburg zum 70. Geburtstag, ed. H.E. Keller, Tübingen 1958, s. 873-893.


Ledzińska, A. (2022). Sanctus - Definitions versus the Textual Meaning of the Word in the Writings of St Isidore of Seville. Vox Patrum, 83, 317–342. https://doi.org/10.31743/vp.13688

Anna Ledzińska  anna.ledzinska@ijp.pan.pl
Instytut Języka Polskiego PAN https://orcid.org/0000-0001-7865-0781



License

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.

Zgodnie z regulacjami prawnymi zawartymi w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., autor przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma "Vox Patrum". Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych: 1. W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową. 2. W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy. 3. W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Za zgodą Redakcji czasopisma artykuły i recenzje opublikowane w półroczniku "Vox Patrum" mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

Autor, w celach niekomercyjnych, może w dowolny sposób, bez zgody Redakcji, rozpowszechniać swój tekst w wersji elektronicznej.

Redakcja publikuje teksty on-line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.