Obraz późnoantycznego Rzymu i papieży w "Kronice" Jerzego Mnicha
Abstrakt
Celem niniejszego artykułu jest analiza obrazu późnoantycznego Rzymu i papiestwa, jaki został zarysowany w IX wieku na kartach Kroniki Jerzego Mnicha. W przeprowadzonej analizy wynika, że zainteresowanie bizantyńskiego kronikarza Rzymem radykanie zmniejsza się w opisie wydarzeń toczących się po tym, jak cesarz Konstantyn zaczyna rezydować w Konstantynopolu. W opisie wydarzeń następujących po powrocie cesarza Teodozjusza I z Italii nad Bosfor Jerzy Mnich zwraca niewielką uwagę na wydarzenia na Zachodzie, jedynym wyjątkiem jest podkreślona wiodąca rola biskupa Rzymu w systemie pentarchii, zwłaszcza podczas kolejnych soborów. Dotyczy to jednak tylko wersji tzw. wulgaty, podczas gdy wersja znana z rękopisu Coislinianus 305 ignoruje niemal całkowicie rolę papieża w systemie kościelnym cesarstwa.
Słowa kluczowe:
Jerzy Mnich, Rzym, Papiestwo w IV i V wieku, manuskrypt Coislinianus 305 , chrzest cesarza KonstantynaInstytucje wspierające:
Narodowe Centrum NaukiBibliografia
Actus Silvestris, ed. B. Mombritius, Sanctuarium seu vitae sanctorum, v. 2, Paris 1910
= ed. F. Combefis, Illustrium Christi martyrum lecti triumphi vetustis Graecorum monumentis consignati, Paris 1600.
Iustinianus, Novellae, ed. R. Schoell – G. Kroll, Corpus Iuris Civilis, v. 3: Novellae, Berlin 1912, tr. D.J.D. Miller – P. Sarris, The Novels of Justinian. A Complete Annotated English Translation, v. 1-2, Cambridge 2018.
Georgius Monachus, Chronicon, Georgii Monachi Chronicon, ed. C. de Boor, Leipzig 1904 (Codex Coislinianus 305).
Gregorius Nazianenzus, Orationes, ed. J. Bernardi, Grégoire de Nazianze, Discours 4-5. Contre Julien, SCh 309, Paris 1983.
Isidorus Pelusiota, Epistulae, ed. P. Évieux, Isidore de Péluse, Lettres, v. 2: Lettres 1414-1700, SCh 454, Paris 2000.
Refutatio definitionis synodi Hieriae, ed. E. Lamberz, Acta Conciliorum Oecumenicorum II/3/3, Berlin – Boston 2016, p. 602, 8-793, 12, tr. R. Price, The Acts of the Second Council of Nicaea (787), Liverpool 2018.
Theodori Studitae Epistulae, v. 1-2, ed. G. Fatouros, Berlin 1992.
Theophanis Chronographia, v. 1, ed. C. de Boor, Leipzig 1883.
Vitae Chrysostomi, ed. F. Halkin, Douze récits byzantins sur Saint Jean Chrysostome, Bruxelles 1977.
Afinogenov D., K proishozhdeniju legendy o sv. Arsenii – vospitatele imperatorov Arkadija i Gonorija, “Vestnik drevnej istorii” 1 (2004) p. 49-60.
Afinogenov D., Le manuscrit grec Coislin. 305: la version primitive de la Chronique de Georges le Moine, “Revue des études byzantines” 62 (2004) p. 239-246.
Afinogenov D.E., Sotad v christianskom kontekcte, in: V Meždunarodnaja Konferencija po Ellinistike Pamjati I.I. Kovalevoj, Moscow 2019, p. 20-26.
Afinogenov D., The Date of Georgios Monachos Reconsidered, “Byzantinische Zeitschrift” 92 (1999) p. 437-447.
Аfinogenov D.E. – Turilov A.A. – Popov G.V., Georgij Amartol, in: Pravoslavnaja enciklopedija, v. 11: Georgij-Gomar, Moscow 2006, p. 48-56.
Brendel R., Monachos, Georgios, in: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon, v. 47, Nordhausen 2024, c. 1065-1109.
Chadwick H., East and West. The Making of a Rift in the Church. From Apostolic Times until the Council of Florence, Oxford 2003.
De Boor C., Praefatio, in: Georgii Monachi Chronicon, v. 1, ed. C. de Boor, Leipzig 1904, p. V-LXXXIII.
Devreesse R., Catalogue des manuscrits grecs, v. 2: Le fonds Coislin, Paris 1945.
Duchesne L., Introduction, in: Le Liber Pontificalis, v. 1, ed. L. Duchesne, Paris 1886, p. I-CCLXII.
Dvornik F., The Photian Schism: History and Legend, Cambridge 1948.
Gahbauer F.R., Siricius, in: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon, v. 10, Bautz 1995, c. 530-531.
Hunger H., Die Hochsprachliche profane Literatur der Byzantiner, v. 1: Philosophie, Rhetorik, Epistolographie, Geschchtsschreibung, Geographie, München 1978.
Kazhdan A., A History of Byzantine Literature (850-1000), v. 2, ed. Ch. Angelidi, Athens 2006.
Kosiński R., A Few Remarks on the Description of the Baptism of the Emperor Constantine in the Chronicle of George the Monk, Actus Silvestri, and the Byzantine Hagiographical Tradition, “Classica Cracoviensia” 27 (2024) p. 187-215.
Kosiński R., The chronicle by George the Monk and its relation to Theodore Lector’s work, “Res Gestae” 5 (2017) p. 46-72.
Monégier du Sorbier M.A., Recherches sur la tradition manuscrite de la Chronique de George le Moine: la tradition directe, Paris 1985.
Pohlkamp W., Kaiser Konstantin, der heidnische und der christliche Kult in den Actus Silvestri, “Frühmittelalterliche Studien” 18 (1984) p. 357-400.
Prosopographie chrétienne du Bas-Empire, v. 2, ed. Ch. Pietri – L. Pietri, Prosopographie de l’Italie chrétienne (313-604), p. 1-2, Roma 1999–2000.
The Prosopography of the Later Roman Empire, v. 1: A.D. 260-395, ed. A.H.M. Jones – J.R. Martindale – J. Morris, Cambridge 1971.
Sophocles E.A., Greek Lexicon of the Roman and Byzantine Periods (from B.C. 146 to A.D. 1100), Leipzig 1900.
Treadgold W., The Middle Byzantine Historians, Basingstoke 2013.
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Artykuły w czasopiśmie objęte są licencją Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0). Autorzy i użytkownicy mogą korzystać z utworów na licencji CC-BY-ND od roku 2018. Dla wcześniejszych publikacji prawa autorskie są udostępnione na prawach dozwolonego użytku zgodnie z zapisami Ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
