Seeing God and Becoming Blessed: Μακαριότης, Purification, and the Hermeneutic Possibilities of "Scholium 136 in Proverbium" 14, 9 by Evagrius Ponticus
Henrique de Pina Almeida Prado
Universidade de São Paulo , Brazyliahttps://orcid.org/0000-0002-4982-4778
Abstrakt
In this article, it is argued that the different verbs designating vision, as attested in MS Patmiacus 270, MS Vaticanus Graecus 1802, codices Iviron 38, Iviron 379, Iviron 676, and Parisinus Graecus 153 are central to Evagrian hermeneutics. These choices have a great impact on Evagrius’ theology, concerning not only the vision of God but also another concept deeply rooted in this kind of vision: μακαριότης. While MS Patmiacus 270 attests the verb ὄψωνται as designating vision, codices Iviron 38, Iviron 379, Iviron 676, Parisinus Graecus 153, and MS Vaticanus Graecus 1802 attest ἴδωσι. One might think that both verbs could be used interchangeably. However, deeper research indicates that the different readings might entail different theological ideas. On the one hand, verbs with the stem ἰδ-—at least in Evagrius’ corpus—generally indicate the sort of natural vision shared even with demons, which is likely to rule out the vision of God. On the other hand, verbs with the stem ὀψ- are often used to indicate supernatural vision or even the vision of God. Furthermore, the reading ὄψωνται in the "Scholium 136 in Proverbium" 14, 9 may constitute a lectio difficilior to be considered in new editions.
Słowa kluczowe:
Evagrius Ponticus, μακαριότης, divine vision, manuscript variants, hermeneuticsBibliografia
Aeschylus, Prometheus vinctus, ed. G. Murray, Oxford 1955.
Apollonius Dyscolus, De constructione, ed. J. Lallot, De la construction, “Histoire des doctrines de l’Antiquité Classique” 19 (1997) p. 96-293.
Evagrius Ponticus, Corpus asceticum graecum, ed. R.E. Sinkewicz, Oxford – New York 2003, tr. R.E. Sinkewicz, Evagrius of Pontus: The Greek Ascetic Corpus, Oxford – New York 2003.
Evagrius Ponticus, De malignis cogitationibus, ed. J. Muyldermans, À travers la tradition manuscrite d’Evagre le Pontique, “Le Muséon. Revue d’Études Orientales” 3 (1932) p. 47-55; P. Géhin – C. Guillaumont – A. Guillaumont, Évagre le Pontique. Sur les pensées. Édition du texte grec, introduction, traduction, notes et index, SCh 438, Paris 1998.
Evagrius Ponticus, De octo spiritibus malitiae, ed. J. Muyldermans, Evagriana syriaca. Textes inédits du British Museum et de la Vaticane édités et traduits, “Bibliothèque du Muséon” 31 (1952) p. 55-59.
Evagrius Ponticus, De oratione, in: J. Muyldermans, Evagriana syriaca. Textes inédits du British Museum et de la Vaticane édités et traduits, “Bibliothèque du Muséon” 31 (1952); P. Géhin, Chapitres sur la prière. Édition du texte grec, introduction, traduction, notes et index, SCh 589, Paris, 2017.
Evagrius Ponticus, Epistula ad Melaniam, ed. W. Frankenberg, Euagrius Ponticus, Berlin 1912, 610-619; tr. M. Parmentier, Evagrius of Pontus’ Letter to Melania, “Bijdragen” 46 (1985) p. 2-38.
Evagrius Ponticus, Epistula Fidei, S. Basile, ed. Y. Courtonne, in: Lettres I, Paris 1957, p. 22-37; ed. R. Melcher, Der achte Brief des hl. Basilius, ein Werk des Euagrius Ponticus, Münsterische Beiträge zur Theologie 1, Münster 1923, tr. B. Jackson, St. Basil: Letters and Select Works, A Select Library of Nicene and PostNicene Fathers of the Christian Church, v. 1-8, New York 1895.
Evagrius Ponticus, Gnosticus, ed. A. Guillaumont – C. Guillaumont, Évagre le Pontique. Le Gnostique ou À celui qui est devenu digne de la science. Édition critique des fragments grecs. Traduction intégrale établie au moyen des versions syriaques et arménienne. Commentaire et tables, SCh 356, Paris 1989.
Evagrius Ponticus, Kephalaia Gnostica, ed. A. Guillaumont, Les Six Centuries des “Kephalaia gnostica” d’Évagre le Pontique, Édition critique de la version syriaque commune et édition d’une nouvelle version syriaque, intégrale, avec une double traduction française, Paris 1958, tr. I.L.E. Ramelli, Evagrius’s Kephalaia Gnostica: A New Translation of the Unreformed Text from the Syriac, Translated with an Introduction and Commentary, Atlanta 2015.
Evagrius Ponticus, Practicus (Epistula ad Anatolium et Liber practicus), PG 40, 1220-1236C; 1244B-1252C; 1272A-1276B; ed. A. Guillaumont – C. Guillaumont, Évagre le Pontique. Traité pratique ou le moine, v. 1-2, SCh 170-171, Paris 1971, tr. R.E. Sinkewicz, Evagrius of Pontus. The Greek Ascetic Corpus, Oxford 2003, p. 95-114.
Evagrius Ponticus, Rerum monachalium rationes, PG 40, 1252-1264 = Cotelier 1686; ed. J. Muyldermans, À travers la tradition manuscrite d’Évagre le Pontique, Bibliothèque du Muséon 3, Louvain 1932, tr. J. Muyldermans, Evagriana de la Vaticane, “Le Muséon” 54 (1941) p. 1-15.
Evagrius Ponticus, Scholia in Proverbia, ed. C. Tischendorf, in: Notitia editionis codicis bibliorum Sinaitici, Leipzig 1860, p. 76-122; ed. P. Géhin, Évagre le Pontique. Scholies aux Proverbes. Introduction, texte critique, traduction, notes, appendices et index, SCh 340, Paris 1987.
Evagrius Ponticus, Scholia in Psalmos, ed. M.J. Rondeau – P. Géhin – M. Cassin, Évagre le Pontique, Scholies aux Psaumes, SCh 614-615, Paris 2021.
Evagrius Ponticus, Sententiae ad monachos, ed. H. Gressmann, Nonnenspiegel und Mönchsspiegel des Euagrios Pontikos, TU 39/4, Leipzig 1913, p. 152-165.
Evagrius Ponticus, Sententiae ad Virginem, ed. H. Gressmann, Nonnenspiegel und Mönchsspiegel des Euagrios Pontikos, TU 39/4, Leipzig 1913, p. 146-151.
Evagrius Ponticus, Tractatus ad Eulogium, PG 79, 1093-1140 = Suarès 1673; ed. C.A. Fogielman, Évagre le Pontique, À Euloge: Les vices opposés aux vertus. Introduction, texte critique, traduction et notes, SCh 591, Paris 2017; ed. J. Muyldermans, À travers la tradition manuscrite d’Évagre le Pontique, Bibliothèque du Muséon 3, Louvain 1932, p. 62-65, 89-90, tr. J. Muyldermans, Euagriana de la Vaticane, “Le Muséon” 54 (1941) p. 1-15.
Gregorius Nazianzenus, ed. J.C. Haelewyck, Sancti Gregorii Nazianzeni opera, Orationes XXVIII, XXIX, XXX et XXXI Versio syriaca, Turnhout 2007.
Homerus, Ilias, ed. T.W. Allen, Homeri Ilias, v. 2-3, Oxford 1931.
Iohannes Chrysostomus, In epistulam I ad Timotheum argumentum et homiliae 1-18, ed. F. Field, Ioannis Chrysostomi interpretatio omnium epistularum Paulinarum, v. 6, Oxford 1845-1862.
Iohannes Chrysostomus, Homilia habita postquam presbyter Gothus, PG 63, 499-510.
Isaias Gazaeus, Sermo pro iis qui saeculo renuntiarunt, PG 28, 1409-1420.
Pseudo-Clementina, Epitome de gestis S. Petri praemetaphrastica, dicta “altera”, in: Clemens Romanus et Clementina Theologica. Pseudo-Clementina (epitome altera auctore Symeone Metaphrasta), ed. A.R.M. Dressel, Leipzig 1873.
Pseudo-Epiphanius Constantiensis, Homilia in assumptionem Christi, PG 43, 477-485.
Romanus Melodus, Cantica, ed. J. Grosdidier de Matons, Romanos le Mélode, Hymnes. Introduction, texte critique, traduction et notes, t. 1, SCh 99, Paris 1964; t. 2, SCh 110, Paris 1965; t. 3, SCh 114, Paris 1965; t. 4, SCh 128, Paris 1967; t. 5, SCh 283, Paris 1981.
Altendorf H.D., Review of F. Paschke, Die beiden griechischen Klementinen-Epitomen und ihre Anhänge. Überlieferungsgeschichtliche Vorarbeiten zu einer Neuausgabe der Texte, “Gnomon” 40/3 (1968) p. 308-310.
Bady G. – Tchernetska N., Un nouveau témoin direct des Scholies aux Proverbes d’Évagre le Pontique (Cambridge, Trinity Coll. O.1.55), “Revue d’Histoire des Textes” 32 (2002) p. 63-72.
Balthasar H. Urs von, Die hiera des Evagrius, “Zeitschrift für katholische Theologie” 63 (1939) p. 86-106, 181-206.
Corrigan K., Evagrius and Gregory, Mind, Soul and Body in the 4th Century, Burlington 2009.
Danezan M., Le chaînon manquant. La source de l’épitomé de procope (type ii) dans la chaîne du Vatican, “Byzantion” 89 (2019) p. 123-152.
Driscoll J., Evagrius Ponticus: Ad Monachos, New York, 2003.
Guillaumont A., Un Philosophe au désert, Évagre le Pontique, Textes et Traditions 8, Paris 2004.
Harmless W., Desert Christians, An Introduction to the Literature of Early Monasticism, Oxford – New York 2004.
Harmless W. – Fitzgerald R.R., The Sapphire Light of the Mind: The Skemmata of Evagrius Ponticus, “Theological Studies” 62 (2001) p. 493-529.
Kirchmeyer J., A propos d’un texte du Pseudo-Athanase, “Revue d’Ascétique et de Mystique” 40 (1964) p. 311-313.
Konstantinovsky K., Evagrius Ponticus, The Making of a Gnostic, Burlington 2009.
Linge D.E., Leading the Life of Angels: Ascetic Practice and Reflection in the Writings of Evagrius of Pontus, “Journal of the American Academy of Religion” 68/3 (2000) p. 537-568.
Michelson D.A., Cloak, Tunic, Book, Cell: Reading Evagrius in Syriac with Babai the Great, in: The Library of Paradise: A History of Contemplative Reading in the Monasteries of the Church of the East, ed. G. Clark – A. Louth, Oxford 2022, p. 134-186.
Nicholas N., The passive future subjunctive in Byzantine texts, “Byzantinische Zeitschrift” 101/1 (2008) p. 89-131.
Parmentier M., Evagrius of Pontus’ ‘Letter to Melania’, “Bijdragen” 46 (1985) p. 2-38.
Stewart C., Imageless prayer and the theological vision of Evagrius Ponticus, “Journal of Early Christian Studies” 9/2 (2001) p. 173-204.
Verhelst S., L’homélie in diuini corporis sepulturam du Pseudo-Épiphane (CPG 3568) à la lumière de la vieille version géorgienne, “Bollettino della Badia Greca di Grottaferrata” 20 (2023) p. 201-235.
Universidade de São Paulo https://orcid.org/0000-0002-4982-4778
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Artykuły w czasopiśmie objęte są licencją Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0). Autorzy i użytkownicy mogą korzystać z utworów na licencji CC-BY-ND od roku 2018. Dla wcześniejszych publikacji prawa autorskie są udostępnione na prawach dozwolonego użytku zgodnie z zapisami Ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych.






