Objaśnienia Ewangelii według Jana (Skeireins Aiwaggeljons þairh Iohannen)
Bartosz Leszkiewicz
Wyższe Seminarium Duchowne w Płocku , Polskahttps://orcid.org/0009-0000-6887-5290
Abstrakt
Zachowane fragmentarycznie Objaśnienia Ewangelii według Jana uważane są najczęściej za tłumaczenie niezachowanego dzieła Teodora, biskupa Heraklei Pontyjskiej z pierwszej połowy IV w. Jest to jeden z niewielu istniejących tekstów teologii ariańskiej. Stanowi też najważniejsze po niekompletnym tłumaczeniu Biblii świadectwo języka Gotów, którzy najechali Cesarstwo Rzymskie i założyli swoje państwa w Italii, Prowansji i na Półwyspie Iberyjskim. W dzisiejszej formie Objaśnienia składają się z ośmiu krótkich i niepowiązanych wzajemnie fragmentów, komentujących niektóre perykopy Ewangelii według św. Jana w duchu semiariańskim i antysabeliańskim.
Słowa kluczowe:
tłumaczenie, Objaśnienia Ewangelii według Jana, Skeireins Aiwaggeljons þairh IohannenBibliografia
Bennett W.H., The Gothic commentary on the Gospel of John: skeireins aiwaggeljons þairh iohannen. A Decipherment, Edition, and Translation, New York 1960.
Bernhardt E., Vulfila oder die gotische Bibel, Halle 1875.
Cromhout E.H.A., Skeireins aivaggeljons þairh Iohannen, Delft 1900.
Maßmann H.F., Skeireins aiwaggeljons þairh ïohannen. Auslegung des Evangelii Johannis in gothischer Sprache. Aus römischen und mayländischen Handschriften nebst lateinischer Übersetzung, belegenden Anmerkungen, geschichtlicher Untersuchung gothisch-lateinischem Wörterbuche und Schriftproben. Im Auftrage Seiner Königlichen Hoheit des Kronprinzen Maximilian von Bayern erlesen, erläutert und zum ersten Male herausgegeben, München 1834.
Snædal M.H., A Concordance to Biblical Gothic, t. 1, Reykjavík 1998.
Streitberg W., Die Gotische Bibel. Der gotische Text und seine griechische Vorlage, t. 1, Heidelberg 1908, 2000.
Bennett W.H., The Gothic commentary on the Gospel of John: skeireins aiwaggeljons þairh iohannen. A Decipherment, Edition, and Translation, New York 1960.
Bernhardt E., Vulfila Oder die gotische Bibel, Halle 1875.
Crawford M., The triumph of pro-Nicene theology over anti-Monarchian exegesis: Cyril of Alexandria and Theodore of Heraclea on John 14.10-11, „Journal of Early Christian Studies” 21/4 (2013) s. 537-567.
Del Pezzo R., Le citazioni bibliche nella Skeireins, „Annali dell’Istituto Orientale di Napoli (Filologia Germanica)” 16 (1973) s. 7-15.
Dietrich G.E., Die Bruchstücke der Skeireins, Straßburg 1903.
Falluomini C., Biblical Quotations in the Gothic Commentary on the Gospel of John (Skeireins), w: Commentaries, Catenae and Biblical Tradition, red. H.A.G. Houghton, Piscatway 2016, s. 277-293.
Falluomini C., Kodikologische Bemerkungen über die Handschriften der Goten, „Scriptorium” 60 (2006), s. 3-37.
Gary Miller D., The Oxford Gothic Grammar, Oxford 2019.
Lenk R., Der Syntax der Skeireins, „Beiträge zur Geschichte der deutschen Sprache und Literatur” 36 (1910) s. 237-306.
Marchand J.W., The Gothic Intellectual Community: The Theology of the Skeireins, w: The Making of Christian Communities in Late Antiquity and the Middle Ages, red. M.F. Williams, London 2005, s. 63-76.
Marold K., Die Schriftcitate der Skeireins und ihre Bedeutung für die Textgeschichte der gotischen Bibel, Königsberg 1890.
Maßmann H.F., Skeireins aiwaggeljons þairh ïohannen. Auslegung des Evangelii Johannis in gothischer Sprache, München 1834.
McKnight G.H., The Language of the Skeireins, „Modern Language Notes” 12/4 (1897) k. 206-209.
Schäferdiek K., Der gotische Arianismus, „Theologischen Literaturzeitung” 129/6 (2004) s. 587-594.
Schäferdiek K., Die Fragmente der „Skeireins” und der Johanneskommentar des Theodor von Herakleia, „Zeitschrift für Deutsches Altertum und Deutsche Literatur” 110/3 (1981) s. 175-193.
Snædal M.H., A Concordance to Biblical Gothic, t. 1-2, Reykjavík 1998.
Streitberg W., Die Gotische Bibel. Der gotische Text und seine griechische Vorlage, t. 1-2, Heidelberg 1908, 2000.
Wolfe B.N., The Skeireins: A Neglected Text, w: Studia Patristica. Papers presented at the Sixteenth International Conference on Patristic Studies held in Oxford 2011, t. 64/12: Ascetica; Liturgica; Orientalia; Critica et Philologica, red. M. Vinzent, Leuven 2013.
Wyższe Seminarium Duchowne w Płocku https://orcid.org/0009-0000-6887-5290
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Artykuły w czasopiśmie objęte są licencją Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0). Autorzy i użytkownicy mogą korzystać z utworów na licencji CC-BY-ND od roku 2018. Dla wcześniejszych publikacji prawa autorskie są udostępnione na prawach dozwolonego użytku zgodnie z zapisami Ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
