Droga na szczyt i droga w otchłań – kilka uwag o karierze Flawiusza Stilichona
Marek Wilczyński
Uniwersytetu Pedagogicznego im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie , PolskaAbstrakt
The most important factors responsible for development of an impressive career of Flavius Stilicho were: his family ties with Theodosians’ dynasty, the way he reorganized the Roman army, military victories, how he drummed up senate’s support for his political aims and the balanced policy of using and stopping the barbarian tribes. Protecting emperor Honorius, cooperating simultaneously with pagan and Christian fractions in the senate, achieving military success and defending borders of the Roman Empire against barbarians raids, Stilicho de facto was reigning the state in the name of his son-in-law, Honorius. Paradoxically, the same factors contributed to the downfall of the master-in-chief in 404-408 A.D. The conflict with his wife, Serena, and his son-in-law, Honorius, the mutiny in the army called-up by the reforms of Stilicho, some disagreements with the senate caused by the case of Melania the Younger and compensation for Alaric and, at last, the invasion of barbarian tribes on Gaul in 406 A.D. destroyed the carefully built career of Flavius Stilicho. He didn’t decide to keep his high rank by triggering off a civil war, what differed him clearly from his followers, Flavius Aetius and Flavius Ricimer.
Słowa kluczowe:
późny antyk, kryzys cesarstwa rzymskiego na Zachodzie, Stilichon, kariera, arystokracja późnorzymskaBibliografia
Additamenta ad Prosperum Havniensia, ed. Th. Mommsen, MGH Auctores Antiquissimi IX, Berolini 1892, 298-304.
Ambrosius, De obitu Theodosii, PL 16, 1385-1406.
Augustinus, De civitate Dei, rec. E. Hoffmann, vol. 1-2, CSEL 40/1-2, Pragae – Vindobonae – Lipsiae 1899-1900.
Cassiodorus Aurelius, Chronica, ed. Th. Mommsen, MGH Auctores Antiquissimi XI, Berolini 1894, 109-161.
Claudianus, De bello Pollentino sive Gothico, ed. T. Birt, MGH Auctores Antiquissimi X, Berolini 1892, 259-283.
Claudianus, De consulatu Stilichonis Libri I-III, ed. T. Birt, MGH Auctores Antiquissimi X, Berolini 1892, 189-233.
Claudianus, De III consulatu Honorii, ed. T. Birt, MGH Auctores Antiquissimi X, Berolini 1892, 140-149.
Claudianus, De VI consulatu Honorii, ed. T. Birt, MGH Auctores Antiquissimi X, Berolini 1892, 234-258.
Claudianus, In Rufinum libri I-II, ed. T. Birt, MGH Auctores AntiquissimI X, Berolini 1892, 17-53.
Claudianus, Laus Serenae, ed. T. Birt, MGH Auctores Antiquissimi X, Berolini 1892, 319-327.
Corpus Inscriptionum Latinarum, VI/1: Inscriptiones urbis Romae latinae, pars 1, coll. G. Henzen – I.B. de Rossi, ed. E. Bormann – G. Henzen, Berolini 1876.
Codex Theodosianus, w: Theodosiani libri XVI cvm Constitvtionibvs Sirmondianis et leges novellae ad Theodosianvm pertinentes, ed. Th. Mommsen – P.M. Meyer, vol. 1, pars 2: Textvs cvm apparatv, Berolini 1905, 27-906.
Eunapius Sardianus, Fragmenta historica, ed. i tłum. w: Eunapios z Sardes, Zapiski historyczne. ISTORIKA UPOMNEMATA, [wydanie bilingwiczne], przekład, wstęp i objaśnienia A. Pająkowska-Bouallegui, Christianitas Antiqua 5, Gdańsk 2013.
Excerpta Sangallensia, ed. Th. Mommsen, MGH Auctores Antiquissimi IX, Berolini 1982, 299-300 i 334-336.
[Gerontius], Vita sanctae Melaniae Iunioris, éd. D. Gorce, SCh 90, Paris 1962, tłum. K. Wojtalik: Żywot Melanii Młodszej, Warszawa 2016.
Ioannes Antiochenus, Fragmenta quae supersunt omnia, rec., Anglice vertit, indicibus instruxit S. Mariev, CFHB Series Berolinensis 47, Berolini 2008.
Jordanes, Getica (De originie actibusque Getarum), ed. Th. Mommsen, MGH Auctores Antiquissimi V/1, Berolini 1882, 53-138.
Jordanes, Romana (De summa temporum vel origine actibusque gentis Romanorum), ed. Th. Mommsen, MGH Auctores Antiquissimi V/1, Berolini 1882, 1-52.
Marcellinus Comes, Chronica, ed. Th. Mommsen, MGH Auctores Antiquissimi XI, Berolini 1894, 37-108.
Olympiodor, Historiarum librorum XXII fragmenta, ed. R.C. Blockley, w: The Fragmentary Classicising Historians of the Later Roman Empire. Eumapius, Olympiodorus, Priscus and Malchus, vol. 2: Text, Translation and Historiographical Notes, ARCA Classical and Medieval Texts, Papers and Monographs 10, Liverpool 1983, 151-211.
Orosius, Historiae adversum paganos, ed. C. Zangemeister: Orosius, Historiae adversum paganos. Liber apologeticus, CSEL 5, Wien 1882 [reprint: Hildesheim 1967], 1-564.
Paulus Diaconus, Historia Romana, rec. H. Droysen, MGH Auctores Antiquissimi II, Berolini 1879, 4-224.
Philostorgios, Historia ecclesiastica, ed. J. Bidez, GCS 21, Berlin 1972.
Prosper Tiro, Chronica, w: Prosper Tiro, Chronik. [Anonymus], Laterculus regum Vandalorum et Alanorum, ediert, übersetzt und kommentiert von M. Becker – J.-M. Kötter, Kleine und Fragmentarische Historiker der Spätantike II/G 5-6, Paderborn 2016, 64-141.
Sozomenus, Historia ecclesiastica, ed. J. Bidez, GCS 50, Berlin 1960.
Zosimus, Historia Nova, ed. L. Mendelssohn, Lipsiae 1887, łum. H. Cichocka: Zosimos, Nowa historia, Warszawa 2012.
Brown P.R.L., Aspects of the Christianization of the Roman Aristocracy, JRS 51 (1961) 1-11. (Crossref)
Cameron A., Claudian. Poetry and Propaganda at the Court of Honorius, Oxford 1970.
Castritius H., Die Vandalen. Etappen einer Spurensuche, Stuttgart 2007.
Chastagnol A., La préfecture urbaine à Rome sous le Bas-Empire, Publications de la Faculté des Lettres et Sciences Humaines d’Alger, Paris 1960.
Demandt A., Die Spätantike. Römische Geschichte von Diocletian bis Justinian 284-565 n. Chr., München – Nördlingen 1989.
Demougeot E., De l’unité à la division de l’empire romain: 395-410, Paris 1951.
Delaplace Ch., La fin del’Empire romain d’Occident. Rome et les Wisigoths de 382 à 531, Collection „Histoire”, Rennes 2015. (Crossref)
Drinkwater J.F., Constantine III (407-411) and Jovinus (411-413), „Britania” 29 (1998) 269-298. (Crossref)
Fiebiger O. – Schmidt L., Inschriftensammlung zur Geschichte der Ostgermanen, Denkschriften der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften in Wien. Philosophisch-hi¬storische Klasse 60/3, Wien 1917. (Crossref)
Halsall G., Barbarian Migrations and the Roman West, Cambridge 2007. (Crossref)
Hanson R.P.C., The Reaction of the Church to the Collapse of the Western Roman Empire in the Fifth Century, VigCh 26 (1972) nr 4, 272-287. (Crossref)
Heather P., Upadek Cesarstwa Rzymskiego, tłum. J. Szczepański, Poznań 2006.
Heather P., Why Did the Barbarian Cross the Rhine?, „Journal of Late Antiquity” 2 (2009) 3-29. (Crossref)
Hughes I., Stilicho: The Vandal Who Saved Rome, Barnsley 2010.
Janssen T., Das weströmische Reich vom Tode des Theodosius bis zur Ermordung Stilichos (395-408), Marburg 2004.
Jones A.H.M., The Prosopography of the Later Roman Empire: 260-395, Cambridge 1971. (Crossref)
Kampers G., Geschichte der Westgoten, Padeborn – München – Wien – Zürich 2008. (Crossref)
Kelly C., Neither Conquest nor Settlement: Attila’s Empire and ist Impact, w: The Age of Attila, ed. M. Maas, Cambridge 2015, 193-208. (Crossref)
Kulikowski M., Barbarians in Gaul, Usurpers in Britain, „Britania” 31 (2000) 325-345. (Crossref)
Kulikowski M., Wojny Rzymu z Gotami od III wieku do Alaryka, Oświęcim 2015.
Maenchen-Helfen O.J., Die Welt der Hunnen. Eine Analyse ihrer historischen Dimension, deutschsprachige Ausgabe besorgt von R. Göbl, Wien 1978. (Crossref)
Matthews J.F., Olympiodorus of Thebes and the History of the West (A.D. 407-425), JRS 60 (1970) 79-97. (Crossref)
Mazzarino S., Stilicone. La crisi imperiale dopo Teodosio, Studi pubblicati dal Reale Istituto Italiano per la Storia Antica 3, Roma 1942.
McEvoy M.A., Child Emperor Rule in the Late Roman West AD 367-455, Oxford 2013. (Crossref)
Merrills A. – Miles R., The Vandals, Chichester 2010. (Crossref)
Mitchell S., A History of the Later Roman Empire (AD 284-641), Malden 2007.
Modéran Y., Les Vandales et l’Empire Romain, Éditions Errance, Arles 2014.
Nischer-Falkenhof E., Stilicho, Wien 1947.
O’Flynn J.M., Generalissimos of the Western Empire, Edmonton 1983.
Ożóg M., Kościół starożytny wobec świątyń oraz posągów bóstw, Kraków 2009.
Pawlak M., Konflikty Rzymian z barbarzyńcami nad Renem w latach 365-425, w: Barbarzyńcy u bram imperium, red. S. Turlej, Kraków 2010, 51-100.
Pawlak M., Rzymski zachód w latach 395-493, w: Świat rzymski w V wieku, red. R. Kosiński – K. Twardowska, Kraków 2010, 21-77.
Pfeilschifter R., Die Spätantike. Der eine Gott und die vielen Herrscher, München 2014. (Crossref)
Schmidt L., Die Ostgermanen, München 1941.
Schwarcz A., Reichsangehörige Personen gotischer Herkunft. Prosopographische Studien, Wien 1984 (maszynopis).
Seeck O. Flavius Stilicho, RE III A/2 (2. Reihe) 2523-2524.
Steinacher R., Die Vandalen. Aufstieg und Fall eines Barbarenreichs, Stuttgart 2016.
Stickler T., Die Hunnen, München 2007.
Straub J., Parens principum. Stilichos Reichspolitik und das Testament des Kaisers Theodosius, „La nouvelle Clio” 4 (1952) 94-115.
Strzelczyk J., Goci. Rzeczywistość i legenda, Warszawa 1984.
Strzelczyk J., Wandalowie i ich afrykańskie państwo, Warszawa 2005.
Szczur P., Melania Młodsza, EK XII 488.
Thompson E.A., Hunowie, opr. P. Heather, tłum. B. Malarecka, Warszawa 2015.
Várady L., Das letzte Jahrhundert Pannoniens. 376-476, Amsterdam 1969.
Vössing K., Das Königreich der Vandalen. Geiserichs Herrschaft und das Imperium Romanum, Darmstadt 2014.
Wijnendaele J.W.P., Stilicho, Radagaissus, and the So-Called „Battie of Faesulae” (406 CE), „Journal of Late Antiquity” 9 (2016) 267-284. (Crossref)
Wilczyński M. Germanie w służbie zachodniorzymskiej w V w. n.e. Studium historyczno-prosopograficzne, Kraków 2001.
Wilczyński M., Gejzeryk i „czwarta wojna punicka”, Oświęcim 2016.
Wilczyński M., Wizygoci w rejonie Bałkanów w teorii i praktyce politycznej dworów późnego cesarstwa rzymskiego, "Vox Patrum" 66 (2016), 301-325. (Crossref)
Wilczyński M., Zagraniczna i wewnętrzna polityka afrykańskiego państwa Wandalów, Kraków 1994.
Witos B., Osoba św. Melanii Młodszej w świetle „Vita Sanctae Melaniae Senatricis Romae” autorstwa Geroncjusza, PS 19 (2015) nr 3(40), 5-29. (Crossref)
Wolfram H., Das Reich und die Germanen. Zwischen Antike und Mittelalter, Berlin 1990.
Wolfram H., Die Goten. Von den Anfängen bis zur Mitte des sechsten Jahrhunderts. Entwurf einer historischen Ethnographie, München – Wien 1990.
Wood I.N., The Barbarian Invasions and First Settlements, w: The Cambridge Ancient History, vol. 13: The Late Empire, AD 337-425, ed. A. Cameron – P. Garnsey, Cambridge 1998, 516-537. (Crossref)
Zakrzewski K., Rządy i opozycja za cesarza Arkadiusza, Polska Akademia Umiejętności. Rozprawy Wydziału Historyczno-Filozoficznego II/40-2, Kraków 1927.
Zakrzewski K., U schyłku świata antycznego, Warszawa 1964.
Uniwersytetu Pedagogicznego im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
Licencja
Artykuły w czasopiśmie objęte są licencją Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0). Autorzy i użytkownicy mogą korzystać z utworów na licencji CC-BY-ND od roku 2018. Dla wcześniejszych publikacji prawa autorskie są udostępnione na prawach dozwolonego użytku zgodnie z zapisami Ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych.