Listy Ojców Kapadockich do kobiet
Jolanta Dybała
Uniwersytet Łódzki , PolskaAbstrakt
The letters of the Cappadocian Fathers serve as part of the evidence that in the early Church correspondence of its leaders played an essential role in ensuring its proper functioning. Among the addresses of the epistles of Basil the Great, Gregory of Nazianzus and Gregory of Nyssa we find a few women. They came from diverse backgrounds. Some of them devoted their lives to the service of God, others were lay people. This article seeks to present a part of the bishops’ correspondence and answer questions concerning its female audience. The letters were divided into three groups: 1) consolatory ones; 2) parenetic ones; 3) and the rest of them, that because of their thematic variety were grouped together.
Słowa kluczowe:
Ojcowie Kapadoccy, Grzegorz z Nazjanzu, Grzegorz z Nyssy, Bazyli Wielki, kobietaBibliografia
Basilius Caesariensis, Epistula
Beagon Ph.M., The Cappadocian Fathers, Women and Ec¬clesiastical Politics, VigCh 49 (1995)
Cloke G., This Female Man of God. Women and Spiritual Power in the Patristic Age, AD 350-450, London – New York 1995
Dam R. Van, Families and Friends in Late Roman Cappadocia, Philadelphia 2003
Daniélou J., Le mariage de Grégoire de Nysse et la chronologie de sa vie, REAug 2 (1956)
Deferrari R.J., Introduction, w: Saint Basil, The Letters, I, tłum. R.J. Deferrari, Cambridge – London 1950
Degórski B., Wdowy w starożytności chrze¬ścijańskiej i ich posługa w Kościele, VoxP 22 (2002) t. 42-43, 303-318
Dennis G.T., Gregory of Nazianzus and the Byzantine Letter, w: Diakonia. Studies in Honor of Robert T. Meyer, ed. Th.P. Halton – J.P. Williman, Washington 1986, 3-14
Doty W.G., Letters in Primitive Chri¬stianity, Philadelphia 1973
Dybała J., Ideał kobiety w pismach kapadockich Ojców Kościoła i Jana Chryzostoma, Łódź 2012
Dybała J., Makryna Młodsza, czyli kto? Postać świętej w pismach Grzegorza z Nyssy „Przegląd Nauk Historycznych” 10 (2011) nr 2, 27-51
Ebbeler J., Tradition, Innovation, and Epistolary Mores, w: A Companion to Late Antiquity, ed. Ph. Rousseau – J. Raithel, Chichester – Malden 2009, 270-284
Eidinow E. – Taylor C., Lead-Letter Days. Writing, Communication and Crisis in the Ancient Greek World, CQ 50 (2010) 30-62
Elm S., Virgins of God. The Making of Asceticism in Late Antiquity, Oxford – New York 1994
Ferrari G., Le diaconesse nella tradizione orien¬tale, „Oriente Cristiano” 14 (1974) 28-50
Flavius Arinthaeus, PLRE I 102-103
Forlin Patrucco M., Social Patronage and Political Mediation in the Activity of Basil of Caesarea, StPatr 17/3 (1982) 1102-1107
Goggin Th.A., The Times of Saint Gregory of Nyssa As Reflected in the Letters and the Contra Eunomium, Washington 1947
Gregorius Nazianzenus, Epistula, PG 37
Gribomont J., Notes biographiques sur s. Basile le Grand, w: Basil of Caesarea. Christian, Humanist, Ascetic. A Sixteen-Hundredth Anniversary Symposium, I, ed. P.J. Fedwick, Toronto 1981
Gruszka P., Grzegorz z Nazjanzos wobec palących problemów swojej epoki, w: 1500-le¬cie upadku cesarstwa zachodniorzymskiego, red. E. Konik, Wrocław 1979
Harries J., Law and Empire in Late Antiquity, Cambridge 2004
Hauschild W.D., Einleitung, w: Basilius von Caesarea, Briefe, I, tłum. W.D. Hauschild, Stuttgart 1990, 1-31
Hooper F. – Schwartz M., Roman Letters. History from a Personal Point of View, Detroit 1991
Karayannopoulos I., St. Basil’s Social Activity. Principles and Praxis, w: Basil of Caesarea. Christian, Humanist, Ascetic. A Sixteen-Hundredth Anniversary Symposium, I, ed. P.J. Fedwick, Toronto 1981
Keenan M.E., The Letters of St. Gregory of Nyssa, „The Classical We¬ekly” 37 (1943-1944) nr 7
Kopecek Th.A., The Social Class of the Cappadocian Fathers, ChH 42 (1973) 453-466
Krzyżaniak W., Wstęp, w: Bazyli Wielki, Listy, tłum. W. Krzyżaniak, War¬szawa 1972
Limberis V.M., Architects of Piety. The Cappadocian Fathers and the Cult of the Martyrs, Oxford 2011
Malingrey A.M., „Philosophia”. Étude d’un groupe de mots dans la littérature grecque, des Présocratiques au IVe siècle après J.-C., Paris 1961
Małunowiczówna L., Co to jest konsolacja?, „Eos” 57 (1967/1968) 69-78
Małunowiczówna L., Grecka konsolacja chrześcijańska do VI w., „Sprawozdania Towarzystwa Naukowego KUL” 16 (1966-1967)
Małunowiczówna L., Konsolacyjne listy św. Bazylego Wielkiego, RH 24 (1976) z. 3
Małunowiczówna L., Konsolacyjny list grecki, „Eos” 54 (1964) 245-264
Małunowiczówna L., Les elements stoiciennes dans la consolation greque chretienne, StPatr 13/2 (1975)
Małunowiczówna L., Listy konsolacyjne i mowy żałobne Grzegorza z Nazjanzu, RT 25 (1978) z. 4
Małunowiczówna L., Literatura konsolacyjna w pierwszych wiekach chrze¬ścijaństwa, „Sprawozdania Towarzystwa Naukowego KUL” 16 (1966-1967)
Małunowiczówna L., Stare i nowe w greckiej konsolacji chrześcijańskiej, RH 19 (1971) z. 3
Małunowiczówna L., Wstęp ogólny, w: Antologia listu staro¬chrześcijańskiego, I: Listy z dziedziny kierownictwa duchowego, red. L. Małunowiczówna, Lublin 1978
Małunowiczównav, Z zagadnień epistolografii starochrześcijańskiej, RH 25 (1977) z. 3, 65-71
Maraval P., La lettre 3 de Grégoire de Nysse dans le débat christologique, RevSR 61 (1987) 74-89
Mateo-Seco L.F., The Brill Dictionary of Gre¬gory of Nyssa, ed. L.F. Mateo-Seco – G. Maspero, tłum. S. Cherney, Leiden – Boston 2010
Mayer W., Patronage, Pastoral Care and the Role of the Bishop at Antioch, VigCh 55 (2001) 58-70
McGuire M.M.P., Letters and Letter Carriers in Christian Antiquity, „The Classical World” 53 (1960)
Meredith A., Gregory of Nyssa, London 1999
Methuen Ch., Vidua – Presbytera – Episcopa. Women with Oversight in the Early Church, „Theology” 108 (2005) 166-171
Mitchell J.F., Consolatory Letters in Basil and Gregory of Nazianzen, „Hermes” 96 (1968) 299-318
Muir J., Life and Letters in the Ancient Greek World, London – New York 2009
Myszor W., Rola kobiet w chrześcijaństwie II i III wieku: wdowy, dziewice i diakonisy, w: Kobieta w starożytno¬ści chrześcijańskiej, SACh 14, Warszawa 1999
Natali M.L., Przyjaźnie w antyku chrześcijańskim: Hieronim i Paula, Jan Chryzostom i Olimpia, w: Historie wielkich duchowych przyjaźni, red. M. Chiaia – F. Incampo, tłum. A. Paleta, Kraków 2008, 23-51
Novembri V., Due epistole, una consolatio. Basilio di Cesarea a Nettario e alla sua consorte (ep. 5 e 6), VetCh 40 (2003)
Paprocki H., Diakonisy (historia i współczesność), „Elpis” 4 (2002) 261-272
Paprocki H., Święcenia diakonisy w Kościele bizantyńskim, VoxP 4 (1984) t. 6-7, 272-280
Pfister J.E., A Biographical Note. The Brothers and Sisters of St. Gregory of Nyssa, VigCh 18 (1964)
Pouchet J.R., Basile de Cesarée, éducateur de la foi et promoteur de la charité d’après sa correspondance, RHE 102 (2007) nr 1
Pouchet J.R., Les 366 lettres de saint Basile. Son milieu et ses activités, StPatr. 27 (1993)
Przychocki G., Historia listów św. Grzegorza z Nazjanzu, Kraków 1946
Rapp C., Holy Bishops in Late Antiquity. The Na¬ture of Christian Leadership in an Age of Transition, Berkeley – London 2005
Rousseau Ph., Basil of Caesarea, Berkeley – Oxford 1994
Rousseau Ph., The Pious Household and the Virgin Chorus. Re¬flections on Gregory of Nyssa’s Life of Macrina, JECS 13 (2005) 165-186
Ruether R.R., Gregory of Nazianzus. Rhetor and Philosopher, repr., Lima 2003
Saint Basil, The Letters, t. I-IV, with an English Translation by R.J. Deferrari, Cambridge – London 1950-1961
Schnayder J., Wstęp, w: Antologia listu antycznego, oprac. J. Schnayder, Wrocław 1959
Silvas A.M., The Letters. A General Introduction, w: Gregory of Nyssa, The Letters, transl. A.M. Silvas, Leiden – Boston 2007, 59-72
Stahr J., Grzegorz z Nazjanzu jako pisarz listów (Wstęp), w: Św. Grzegorz z Nazjanzu, Listy, tłum. J. Stahr, POK 15, Poznań 1933
Sterk A., Renouncing the World Yet Leading the Church. The Monk-Bishop in Late Antiquity, Cambridge – London 2004
Stowers S.K., Letter Writing in Greco-Roman Antiquity, Philadelphia 1986
Stramara D.F., Double Monasticism in the Greek East Fourth through Eighth Century, JECS 6 (1998) 269-312
Szafrański A.L., Diakonisa, „Novum” 9 (1979) nr 4-5, 170-206
Szafrański A.L., Diakonise i ich rola w pierwszym Kościele, VoxP 9 (1989) t. 17, 737-755
Szczur P., Przyczyny wyboru i depozycji Jana Chryzostoma z urzędu biskupa Konstanty¬nopola. (Próba reinterpretacji przekazów historycznych), VoxP 26 (2006), t. 49
Treucker B., A Note on Basil’s Letters of Recommendation, w: Basil of Caesarea. Christian, Humanist, Ascetic. A Sixteen-Hundredth Anniversary Symposium, I, ed. P.J. Fedwick, Toronto 1981
Voicu S.J., Cesaria, Basilio (Ep. 93-94) e Severo, „Au¬gustinianum” 35 (1995) 697-703
Widok N., Postawa Grzegorza z Nazjanzu wobec świeckich w świetle jego listów protekcyjnych, VoxP 22 (2002) t. 42-43, 187-207
Winter B.W., Roman Wives, Roman Widows. The Appearance of New Women and the Pauline Communities, Grand Rapids 2003
Wipszycka E., Kościół w świecie późnego antyku, Warszawa 2006
Woods D., Dating Basil of Caesarea’s Correspondence with Arintheus and his Widow, StPatr 37 (2001)
Uniwersytet Łódzki
Licencja
Artykuły w czasopiśmie objęte są licencją Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0). Autorzy i użytkownicy mogą korzystać z utworów na licencji CC-BY-ND od roku 2018. Dla wcześniejszych publikacji prawa autorskie są udostępnione na prawach dozwolonego użytku zgodnie z zapisami Ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych.