Jan Chryzostom a duszpasterstwo osób nie mówiących po grecku
Piotr Szczur
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II , PolskaAbstrakt
This study offers some examples of John Chrysostom’s pastoral care for non- Greek- speaking peasants who lived around Antioch and spoke Syrian, and also the Goths present in Constantinople who spoke Gothic. The analysis of written sources allowed us to distinguish two main points in teaching the non- Greek- speaking congregation. The first one was based on directing the Word to foreigners in Greek but with a help from interpreters who simultaneously interpreted a homily or catechesis. The second one was based on delegating the teaching to priests or catechists of foreign origin so they could directly address a particular community in their own language. The study also brings to attention the cultural accommodation used by Chrysostom in his homily to Goths. From John Chrysostom’s pastoral experience it can be concluded that, apart from missionary fervour and communication context, not just anyone who was willing could be a keryx. He should show not only a religious zeal, know the Church teachings and the language of people, who he wants to evangelize, but also he should be familiar with mentality, culture and existential reality of recipients of the Word preached.
Słowa kluczowe:
Jan Chryzostom, duszpasterstwo osóbBibliografia
Baur Ch., Der heilige Johannes Chrysostomus und seine Zeit, Bd. 1: Antiochien, München 1929
Baur Ch., Der heilige Johannes Chrysostomus und seine Zeit, Bd. 2: Constantinopel, München 1930
Brottier L., Introduction, w: Jean Chrysostome, Sermons sur La Genèse, SCh 433, Paris 1998
Canivet P., Le monachisme syrien selon Théodoret de Cyr, ThH 42, Paris 1977
Ceran W., Teodozjusz Wielki, Kraków 2003
Codex Theodosianus
Coquin R.G., Le «bîma» des églises syriennes, „L’Orient Syrien” 10 (1965) 443-474
Dagron G., Naissance d’une capitale. Constantinople et ses institutions de 330 à 451, Paris 1974
Dauvillier J., L’ambon ou bêma dans les textes de l’Église chaldéenne et de l’Église syrienne au Moyen Âge, „Cahiers Archéologiques” 6 (1952) 11-30
Dekkers E., L’Église devant la Bible en langue vernaculaire. Ouverture de principe difficultés concrétes, w: The Bible and Medieval Culture, red. W. Lourdaux – D. Verhelst, Louvain 1977
Desprez V., Początki monastycyzmu, t. 2: Dzieje monastycyzmu chrześcijańskiego do Soboru Efeskiego (431), tłum. J. Dembska, przedmowa P. Miquel, red. nauk. M. Starowieyski, ŹM 22, Kraków 1999
Duensing H., Aus den Katechesen des Cyrill von Jerusalem, w: Christlich palästinisch-aramäische Texte und Fragmente nebst einer Abhandlung über den Wert der palästinischen Septuaginta, hrsg. H. Duensing, Göttingen 1906
Duensing H., Nachlese christlich-palästinisch-aramäischer Fragmente, w: Nachrichten der Akademie der Wissenschaften in Göttingen aus dem Jahre 1955. Philologisch-Historische Klasse, Göttingen 1955
Dumortier J., Saint Jean Chrysostome et les missions, „Les Missions Catholiques” NS 5 (1955) 358-366
Ecclesia orans. Mélanges patristiques de A.G.H. Hamman, ed. V. Saxer = „Augustianum” 20 (1980)
Egeria, Itinerarium, ed. P. Maraval, SCh 296, Paris 1982
Haddad G., Aspects of social life in Antioch in the Hellenistic-Roman period, Chicago 1949
Heather P.J., Goths and Romans 332-489, Oxford 1991
Hendriks O., Les premiers monastères internationaux syriens, „L’Orient Syrien” 3 (1958) 165-184
Hill R.C., Chrysostom’s Commentary on the Psalms: Homilies or tracts?, w: Prayer and Spirituality in the Early Church, red. P. Allen – R. Canning – L. Cross – B.J. Caiger, t. 1, Brisbane 1998
Imperatores Gratianus Valentinianus et Theodosius, Edictum ad populum Urbis Constantinopolitanae, ed. T. Mommsen, SCh 497, Paris 2005
Ilski K., Idea jedności politycznej, społecznej i religijnej w świetle pism Ambrożego z Mediolanu, Poznań 2001
Iwaszkiewicz P., Niestrudzona wędrowniczka (wprowadzenie), w: Do Ziemi Świętej. Najstarsze opisy pielgrzymek do Ziemi Świętej (IV-VIII w.), wybór, wstęp, wprowadzenia i opracowanie P. Iwaszkiewicz, przedmowa M. Starowieyski, OŻ 13, Kraków 1996
Iwaszkiewicz-Wronikowska B., Martyrion, EK XI 1476-1477
Joannes Chrysostomus, Ad populum Antiochenum hom., PG 49, tłum. T. Sinko, Św. Jan Złotousty, Dwadzieścia homilij i mów, Kraków 1947
Joannes Chrysostomus, Catechesis ad illuminandos, ed. A. Wenger, SCh 50bis, Paris 1970, tłum. W. Kania: Św. Jan Chryzostom, Katechezy chrzcielne, U źródeł katechumenatu 1, Lublin 1993
Joannes Chrysostomus, De sanctis martyribus, PG 50
Joannes Chrysostomus, Epistula, PG 52
Joannes Chrysostomus, Expositiones in Psalmos, PG 55
Joannes Chrysostomus, Homilia habita postquam presbyter Gothus, PG 63
Joannes Chrysostomus, In illud: Pater meus usque modo operatur, PG 63
Kelly J.N.D., Złote usta. Jan Chryzostom – asceta, kaznodzieja, biskup, tłum. K. Krakowczyk, Bydgoszcz 2001
Khouri-Sarkis G., Réception d’un évêque syrien au VIe siècle, „L’Orient Syrien” 2 (1957) 137-184
Lampe G.W.H.,, A Patristic Greek Lexicon, Oxford 1961
Liddell H.G. – Scott R., Greek-English Lexicon, Oxford 1958
Liebeschuetz J.H.W.G., Barbarians and bishops. Army, Church, and State in the age of Arcadius and Chrysostom, Oxford 1990
Materski E., Katecheta, EK VIII 1014-1015
Mayer W., The Homilies of St John Chrysostom, provenance: reshaping the foundations, OCA 273, Roma 2005
Onasch K., Liturgie und Kunst der Ostkirche in Stichworten unter Berücksichtigung der Alten Kirche, Leipzig 1981
Origenes, Expositiones in Psalmos, PG 55
Palladius, Dialogus de vita Joannis Chrysostomi, ed. A.M. Malingrey – P. Leclercq, SCh 341, Paris 1988
Pasquato O., Gli spettacoli in S. Giovanni Crisostomo Paganesimo e Cristianesimo ad Antiochia e Costantinopoli nel IV secolo, OCA 201, Roma 1976
Plinius, Naturalis Historia, ed. T.E. Page – E. Capps – L.A. Post – E.H. Warmington: Pliny, Natural History, t. 2: Libri III-VII, Cambridge 1947
Rahmani I., Vetusta Documenta Liturgica, Studia Syriaca 3, Charfet 1908
Rompay L. van, Graeco-Syriaca. Enkele beschouwingen over het lot van een linguïstiche minderheid in de Christelijhe Oudheid, Leiden 1978
Rondeau M.J., Les commentaires patristiques du Psautier (III-Ve siècles), t. 1: Les travaux des Pères grecs et latins sur le Psautier. Recherches et bilan, OCA 219, Roma 1982
Salamon M., Jan Chryzostom i Goci w Konstantynopolu, w: Czasy Jana Chryzostoma i jego pasterska pedagogia, red. N. Widok, Opole 2008
Salamon M., Kilka uwag w sprawie chronologii homilii św. Jana Chryzostoma wygłoszonej w kościele gockim, w: Byzantina Europaea. Księga Jubileuszowa Prof. W. Cerana, red. M. Kokoszko – M.J. Leszka, Łódź 2007
Sauget J.M., Alessandro l’Acemeta, NDPAC I 197-199
Serapion Thmuitanus, Euchologium, ed. F.X. Funk, tłum. A. Caba, w: Konstytucje Apostolskie, Synody i Kolekcje Praw 2, ŹMT 42, Kraków 2007
Simonetti M., Paolo di Costantinopoli, NDPAC III 3852-3853
Słownik grecko-polski, red. Z. Abramowiczówna, t. 1, Warszawa 1958
Socrates, HE
Sozomenus, HE, GCS NF 4, tłum. S. Kazikowski, Hermiasz Sozomen, Historia Kościoła, Warszawa 1989
Stachura M., Heretycy, schizmatycy i manichejczycy wobec cesarstwa rzymskiego (lata 324-428, wschodnia część Imperium), Kraków 2000
Starnawski Z., Aleksander, EK I 324-325
Swaans W.J., À propos des «Catéchèses mystagogiques» attribuées à saint Cyryle de Jerulasem, „Le Muséon” 55 (1942)
Synaxarium ecclesiae Constantinopolitanae e codice Sirmondiano nunc Berolinesi, ed. H. Delehaye, w: Propylaeum ad Acta sanctorum Novembris, Bruxellis 1902
Theodoretus, HE, ed. L. Parmentier – G.C. Hansen, GCS NF 5, Berlin 1998
Theodoretus, Historia religiosa, ed. P. Canivet – A. Leroy-Molinghen, SCh 234, Paris 1977, tłum. K. Augustyniak: Teodoret biskup Cyru, Dzieje miłości Bożej. Historia mnichów syryjskich, ŹM 7, Kraków 1994
Tiersch C., Johannes Chrysostomus in Konstantinopel (398-404). Weltsicht und Wirken eines Bischofs in der Hauptstadt des Oströmischen Reiches, Tübingen 2002
Vaganay L. – Amphoux C.B., Initiation à la critique textuelle du Nouveau Testament, Paris 1986
Vita et institutum piissimi patris nostri Alexandri, ed. E. de Stoop, PO 6, Turnhout 1980
Vööbus A., History of asceticism in the Syrian Orient. A contribution to the history of culture in the Near East, t. 2: Early monasticism in Mesopotamia and Syria, CSCO 197, Subsidia 17, Louvain 1960
Will E., Romano-orientali centri, w: Enciclopedia Universale dell’Arte, t. 12, Firenze 1964
Wstęp do Nowego Testamentu, red. R. Rubinkiewicz, Poznań 1996
Zilliacus H., Zum Kampf der Weltsprachen im oströmischen Reich, Helsingfors 1935
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II
Licencja
Artykuły w czasopiśmie objęte są licencją Attribution-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-ND 4.0). Autorzy i użytkownicy mogą korzystać z utworów na licencji CC-BY-ND od roku 2018. Dla wcześniejszych publikacji prawa autorskie są udostępnione na prawach dozwolonego użytku zgodnie z zapisami Ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych.