The Relevance of Origen's Homilies in Modern Preaching


Abstract

The goal of the article is to show the extent to which Origen’s homilies can be used as a model and inspiration for today’s homilies. It focuses on the formal aspects of Origen’s preaching, who was regarded as a master for spiritual interpretation of the Holy Scriptures and a “father” of the exegetical homily. His method of working with the sacred text and communicating its saving message was compared with the instructions for homilies contained in contemporary church documents and theological reflections. Our considerations lead to the following conclusions: Origen’s homilies are still current in terms of their Christological focus; the spiritual interpretation of the Bible is combined with openness to the light of the Holy Spirit; and he uses a direct, simple and dialogical style of preaching. On the other hand, objections are raised due to the lack of reference to the everyday life problems of his audience; Origen’s homilies are not acceptable today with regard to their composition because he elucidates the sacred text verse by verse.


Keywords

Origen; mystery of Christ; spiritual interpretation; allegory; exegetical homily

Origenes, De principiis, ed. H. Crouzel – M. Simonetti, SCh 252, Paris 978; SCh 253, Paris 1978; SCh 268, Paris 1980; SCh 269, Paris 1980, tł. S. Kalinkowski, Orygenes, O zasadach, PSP 23, Warszawa 1979.
Origenes, In Genesim hom., ed. H. de Lubac – L. Doutreleau, SCh 7bis, Paris 1985, tł. S. Kalinkowski, Orygenes, Homilie o Księdze Rodzaju, w: Orygenes, Homilie o Księdze Rodzaju. Homilie o Księdze Wyjścia, ŹMT 64, Kraków 2012, s. 21-165.
Augé M., Omelie a tema?, „Rivista Liturgica” 95/6 (2008) s. 1060-1067.
Bardski K., Patrystyczna egzegeza alegoryczna, „Vox Patrum” 44-45 (2003) s. 49-64.
Benedykt XVI, Adhortacja apostolska o słowie Bożym w życiu i misji Kościoła „Verbum Domini”, Poznań 2010.
Brzozowski M., Teoria kaznodziejstwa, w: Dzieje teologii katolickiej w Polsce, t. 3: Wiek XIX i XX, cz. 2, Lublin 1977, s. 75-121.
Cantalamessa R., Twoje słowo daje mi życie, Wrocław 2009.
Crouzel H., Orygenes, Kraków 2004.
Czerwik S., Homilia o misterium (misteriach) Chrystusa w cyklu roku liturgicznego, PHom 8 (2004) s. 45-57.
De Lubac H., Pismo Święte w tradycji Kościoła, Kraków 2008.
Domaradzki M., Między alegorią a typologią. Uwagi o hermeneutyce Orygenesa, PrzRel 239 (2011) s. 17-27.
Dyk S., Homilia – droga do żywego poznania misterium Chrystusa, Kielce 2016.
Franciszek, Adhortacja apostolska o głoszeniu Ewangelii we współczesnym świecie „Evangelii gaudium”, Kraków 2013.
Greidanus S., The Modern Preacher and the Ancient Text. Interpreting and Preaching Biblical Literature, Leicester 1988.
Hanson R., Allegory and Event: A Study of the Sources and Significance of Origen’s Interpretation of Scripture, Louisville 2002.
Kelly J.N.D., Początki doktryny chrześcijańskiej, tł. J. Mrukówna, Warszawa 1988.
Klementowicz M., Spójność tekstu jako warunek poprawnej homilii, RT 64/12 (2017) s. 63-77.
Kongregacja ds. Duchowieństwa, Kapłan głosiciel Słowa, szafarz sakramentów i przewodnik wspólnoty w drodze do trzeciego tysiąclecia chrześcijaństwa, Tarnów 1999.
Kongregacja Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów, Dyrektorium Homiletyczne, Poznań 2015.
Monaci Castagno A., Origene predicatore ed il suo pubblico, Milano 1987.
Monaci Castagno A., Origene, w: Dizionario di Omiletica, red. M. Sodi – A.M. Triacca, Torino – Bergamo 1998, s. 1050-1053.
Olivar A., La predicación cristiana antigua, Barcelona 1991.
Panuś K., Przesłanie Ojców Kościoła dla współczesnego kaznodziejstwa, RBL 1 (2008) s. 127-135.
Papieska Komisja Biblijna, Interpretacja Biblii w Kościele, w: Interpretacja Biblii w Kościele. Dokument Papieskiej Komisji Biblijnej z komentarzem biblistów polskich, red. R. Rubinkiewicz, Warszawa 1999, s. 24-100.
Pietras H., Początki teologii Kościoła, Kraków 2000.
Pietras H., Wprowadzenie, w: Orygenes, Komentarz do Ewangelii według św. Jana, tł. S. Kalinkowski, ŹMT 27, Kraków 2005, s. 5-15.
Pietras H., Wprowadzenie, w: Orygenes, Homilie o Księdze Rodzaju. Homilie o Księdze Wyjścia, tł. S. Kalinkowski, ŹMT 64, Kraków 2012, s. 5-18.
Przyczyna W., Kaznodziejski przekaz opowiadań biblijnych, Kraków 2000.
Simonetti M., Między dosłownością a alegorią. Przyczynek do historii egzegezy patrystycznej, tł. T. Skibiński, Kraków 2000.
Składanowski M., Myśl Orygenesa. Metodologiczne intuicje dla współczesnych teologów, „Studia Ełckie” 14 (2013) s. 151-164.
Staniek E., Kazanie w starożytności chrześcijańskiej, w: Fenomen kazania, red. W. Przyczyna, Kraków 1994, s. 15-27.
Staniek E., Koncepcja homilii patrystycznej, „Vox Patrum” 44-45 (2003) s. 23-34.
Stanula A., Teologiczne zasady interpretacji Pisma świętego, w: Orygenes, O zasadach, tł. S. Kalinkowski, PSP 23, Warszawa 1979, s. 34-56.
Stanula E., Homiletyczna działalność Orygenesa, w: Orygenes, Homilie o Księdze Jeremiasza, Homilie o Księgach Samuela i Księgach Królewskich, tł. S. Kalinkowski, PSP 30, Warszawa 1983, s. 5-20.
Święta Kongregacja Kultu Bożego, Wprowadzenie do drugiego wydania Lekcjonarza mszalnego, Poznań 2011.
Szewczyk L., Ojcowie bardzo zalecani. Znaczenie kaznodziejstwa Ojców Kościoła dla współczesnego przepowiadania słowa Bożego, w: Omnia tempus habent. Miscellanea theologica Vincentio Myszor quadragesimum annum laboris scientifici celebranti ab amicis, sodalibus discipulisque oblata, red. A. Reginek – G. Strzelczyk – A. Żądło, Katowice 2009, s. 283-291.
Szram M., Chrystus – Mądrość Boża jako klucz interpretacyjny Pisma Świętego w ujęciu Orygenesa, w: Mistrz i przyjaciel. Księga pamiątkowa ku czci Księdza Profesora Marka Tomasza Zahajkiewicza, red. J. Pałucki, Lublin 1997, s. 225-238.
Szram M., Homilia i kazanie patrystyczne jako wzorzec dla współczesnych kaznodziejów, w: Integralne kształcenie kaznodziei, red. W. Broński, Lublin 2006, s. 159-171.
Tronina A., Jozue – Jezus. Biblijna typologia Zbawiciela, VV 1 (2002) s. 41-56.
Twardy J., Aktualizacja słowa Bożego w kaznodziejstwie, Przemyśl 2009.
Young F., Biblical Exegesis and the Formation of Christian Culture, Cambridge 1997

Published : 2020-09-15


Dyk, S. (2020). The Relevance of Origen’s Homilies in Modern Preaching. Vox Patrum, 75, 139-162. https://doi.org/10.31743/vp.6421

Stanisław Dyk  standyk@kul.pl
Katolicki Uniwersytet Lubelski w Lublinie  Poland