Gods Doomed to Death. Psalm 82 as a Testimony of the Birth of Monotheism

Janusz Adam Lemański

Uniwersytet Szczeciński , Polska
https://orcid.org/0000-0002-1512-997X


Abstrakt

The paper examines the beginnings of biblical monotheism. The author indicates the period of the Babylonian exile as the moment of the emergence of this idea in Israel. Psalm 82 is interpreted here as a testimony to the monotheistic transformation. The author advocates a literal understanding of the content of the psalm, as an image of the judgement over pagan gods, which ended in their condemnation to death. The reason for this dethronement of the entire pantheon is the permanent inability of the gods to ensure justice on earth. According to the psalmist, it is a feature of the only true God, which is the God of Israel, called upon to take power over the whole earth.

Słowa kluczowe:

monotheism, justice, judgment of the gods, death of the gods

Abitz, F., Pharao als Gott in den Unterweltbüchern des Neuen Reiches (Orbis biblicus et orientalis 146; Freiburg: Universitätsverlag – Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht 1995).

Achenbach, R. – Ebach, R. –Wöhrle, J. (eds.), Wege der Freiheit. Zur Entstehung und Theologie des Exodusbuches. Die Beiträge eines Symposions zum 70. Geburtstag von Rainer Albertz (Abhandlungen zur Theologie des Alten und Neuen Testaments 104; Zürich: Theologischer Verlag 2014).

Ackerman, J.S., An Exegetical Study of Ps 82 (Diss. Harvard University; 1966).

Ackerman, J.S., “The Rabbinic Interpretation of Psalm 82 and the Gospel of John: John 10:34,” Harvard Theological Review 59 (1966) 186–191. DOI: https://doi.org/10.1017/S0017816000009676

Alonso Schökel, L. – Carniti, C., I Salmi (Roma: Borla 1993) II.

Anderson, F.I., “A Short Note on Psalm 82.5,” Biblica 50 (1969) 393–394.

Assmann, J., Moses the Egyptian. Memory of Egypt in Western Monotheismus (Cambridge, MA: Harvard University Press 1997) = Moses der Ägypter. Entzifferung einer Gedächtnisspur (München: Hanser 1998; Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch 2000).

Berlejung, A., “Die Begriffe Monotheismus, Polytheismus, Monolatrie, Henotheismus, Polyjahwismus,” Grundinformation Altes Testament (ed. J.C. Gertz) (UTB 2745; Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht 2006; 4 ed., 2010) 69–70.

Boecker, H.J., Redeform des Rechtslebens im Alten Testament, 2 ed. (Wissenschaftliche Monographien zum Alten und Neuen Testament 14; Neukirchen: Neukirchener Verlag 1970).

Bovati, P., Ristabilire la giustizia (Analecta Biblica 110; Roma: PIB 1986).

Bromski, J. (trans.), Enuma eliš czyli opowieść starobabilońska o powstaniu świata (Wrocław: Bagiński 1998; reprint of the Warszawa 1925 edition).

Budde, K., “Ps. 82,6f,” Journal of Biblical Literature 40 (1921) 39–42. DOI: https://doi.org/10.2307/3259401

de Claissé, N. – Jacobson, R. – Tanner, B.L., The Book of Psalms (Grand Rapids, MI – Cambridge: Eerdmans 2014).

Dahood, M., Psalms II. 51–100 ( Anchor Bible 17; New York: Doubleday 1968).

Deissler, A., Die Psalmen (Welt der Bibel 1; Düsseldorf: Patmos 1964).

Emerton, J.A., “The Interpretation of Psalm lxxxii in John X,” Journal of Theological Studies NS 11 (1960) 329–334. DOI: https://doi.org/10.1093/jts/XI.2.329

Fabry, H.-J., “sôd,” Theological Dictionary of the Old Testament (eds. G.J. Bottewerck – H. Ringgren – H.J. Fabry) (Grand Rapids, MI – Cambridge: Eerdmans 1999) X, 171–178 (= TDOT).

Fensham, F.C., “Widow, Orphan, and Poor in Ancient Near Eastern Legal and Wisdom Literature,” Journal of Near Eastern Studies 21 (1962) 129–139. DOI: https://doi.org/10.1086/371679

Firth, D.G, “Asaph and Sons of Korah,” Dictionary of the Old Testament. Wisdom, Poetry & Writing (eds. T. Longman III – P. Enns; Downers Grove, IL: IVP Academi – Nothingam: InterVarsity 2008) 24–25.

Gerstenberger, E.S., Theologien im Alten Testament. Pluralität und Synkretismus Alttestamentlichen Gottesglaubens (Stuttgart – Berlin – Köln: Kohlhammer 2001).

Gers-Uphaus, C., Sterbliche Götter – göttliche Menschen. Psalm 82 und seine frühchristlischen Deutungen (Stuttgarter Bibelstudien 240; Stuttgart: Katholische Bibelwerk 2019).

Gnuse, R., “The Emergence of Monotheism in Ancient Israel: Survey of Recent Scholarship,” Religion 29 (1999) 315–336, https://doi.org/10.1006/reli.1999.0198 [access: 14.02.2021]. DOI: https://doi.org/10.1006/reli.1999.0198

Goldingay, J., Psalms. II. Psalms 42–89 (Baker Commentary on the Old Testament Wisdom and Psalms; Grand Rapids, MI: Boker Academic 2007).

Gordon, C.H., “History of Religion in Psalm 82,” Biblical and Near Eastern Studies. Essays in Honor of William Sanford LaSor (ed. G.A. Tuttle) (Grand Rapids, MI: Eerdmans 1978) 129–131.

Gunkel, H., Die Psalmen (Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht 1892; 6 ed. 1986).

Heiser, M.S., The Divine Council in Late Canonical and Non-Canonical Second Temple Jewish Literature (Diss. University of Wisconsin-Madison; 2004) https://digitalcommons.liberty.edu [access: 26.02.2021].

Hossfeld, F.-L. – Zenger, E., Psalmen 51–100 (Herders Theologischer Kommentar zum Alten Testament; Freiburg – Basel – Wien: Herder 2000).

Janowski, B., “Der göttliche Richter und seine Gerechtigkeit,” Gerechtigkeit. Richten und Retten in der abendländischen Tradition und ihren altorientalischen Ursprüngen (eds. J. Assmann – B. Janowski – M. Welker) (München: Fink 1998) 20–28.

Jeremias, J., Kultprophetie und Gerichtsverkündigung in der späten Königszeit Israels (Wissenschaftliche Monographien zum Alten und Neuen Testament 35; Neukirchen: Neukirchener Verlag 1970).

Jeremias, J., “Die Erde ‘wankt’,” «Ihr Völker klatscht in die Hände!». Festschrift E.S. Gerestenberger (eds. R. Kessler et al.) (Münster: LIT 1997) 166–180.

Jügling, H.-W., Der Tod der Götter. Eine Untersuchung zu Psalm 82 (Stuttgart: Katholisches Bibelwerk1969).

Keel, O., The Symbolism of the Biblical World. Ancient Near Eastern Iconography and the Book of Psalms (New York: Seabury Press 1978).

Koehler, L. – Baumgartner, W. – Stamm, K.J. (eds.), Wielki słownik hebrajsko-polski i aramejsko-polski Starego Testamentu (Warszawa: Vocatio 2008) I–II (= KBL).

Kraus, H.-J., Psalmen 60–150, 6 ed. (Biblischer Kommentar, Altes Testament 15/2; Neukirchen-Vluyn: Neukirchener Verlag 1989).

Lemański, J., “Niech przyjdzie do mnie, a dowie się, że jest prorok w Izraelu” (2Krl 5,8b). Wprowadzenie do profetyzmu starotestamentalnego. I. Profetyzm przedklasyczny. Prorocy więksi (Studia i Rozprawy 28; Szczecin: Wydawnictwo Naukowe US 2011).

Lemański, J., “Prawo Pana doskonałe – krzepi życie” (Ps 19,8a). Kilka refleksji na temat prawa i sprawiedliwości w Starym Testamencie ( 54; Szczecin: Wydawnictwo US 2019).

Lemański, J., Tora – Pięcioksiąg. Wprowadzenie w zagadnienia teologiczne i historyczno-krytyczne (Szczecin: Wydawnictwo Naukowe US 2020).

Lorenzin, T., I Salmi (Milano: Paoline 2000).

Loretz, O., “Psalmenstudien III. Eine kanaanäische short story: Psalm 82,” Ugarit-Forschungen 3 (1971) 113–115.

Łach, S. – Łach, J., Księga Psalmów (Pismo Święte Starego Testamentu 7/2; Poznań: Pallottinum 1990).

Machinist, P., “How Gods Die. Biblical and Otherwise: A Problem of Cosmic Restructuring,” Reconsidering the Concept of Revolutionary Monotheism (ed. B. Pongratz-Leisten) (Winona Lake, IN: Eisenbrauns 2011) 189–240.

Małecki, Z., Monoteizm w Księdze Deuteroizajasza (Kraków: WAM 1998).

Mandell, A. – Smoak, J., “Space, Things, and the Body. The Material Turn in the Study of Israelite Religions,” Journal of Hebrew Scriptures 19/5 (2019) 1–42, https://academia.edu/41349280 [access: 13.02.2021]. DOI: https://doi.org/10.5508/jhs29397

McClellan, D., “The Gods-Complainy: Psalm 82 as a Psalm of Complaint,” Journal of Biblical Literature 137 (2018) 833–851. DOI: https://doi.org/10.1353/jbl.2018.0045

Mettinger, T.D.N., No Graven Image? Israelite Aniconism in Its Ancient Near Eastern Context (Stockholm: Almqvist & Wiksell 1995).

Moberly, R.W.L., “Justice and the Recognition of the True God: A Reading of Psalm 82,” Revue Biblique 127/2 (2020) 215–236.

Mosser, C., “The Earliest Patristic Interpretations of Psalm 82, Jewish Antecedents, and the Origin of Christian Deification,” Journal of Theological Studies NS 56 (2005) 30–74. DOI: https://doi.org/10.1093/jts/fli002

Mowinckel, S., The Psalms in Israel’s Worship (trans. D.R. Ap-Thomas) (New York: Abington Press 1967) II.

Mullen Jr., E.T., The Assembly of the Gods. The Divine Council in Canaanite and Early Hebrew Literature (Harvard Semitic Monographs 24; Chico, CA: Scholars Press 1980). DOI: https://doi.org/10.1163/9789004387065

Müller, H.-P., “Monotheismus und Politheismus. II: Altes Testament,” Religion in Geschichte und Gegenwart, 4 ed. (eds. H.D. Betz et al.) (Tübingen: Mohr Siebeck 2002) V, 1459–1461 (= RGG).

Nasuti, H.P., Tradition History and the Psalms of Asaph (Society of Biblical Literature. Dissertation Series 88; Atlanta, GA: Scholars Press 1988).

Neyrey, J.H., “I Said: You Are Gods’: Psalm 82,6 and John 10,” Journal of Biblical Literature 108 (1989) 647–663. DOI: https://doi.org/10.2307/3267185

Niehr, H., “Götter oder Menschen – eine falsche Alternative. Bemerkungen zu Ps 82,” Zeitschrift für die alttestamentlische Wissenschaft 99 (1987) 94–98.

Niehr, H., “śar,” Theological Dictionary of the Old Testament (eds. G.J. Bottewerck – H. Ringgren – H.J. Fabry) (Grand Rapids, MI – Cambridge: Eerdmans 2004) XIV, 190–215 (= TDOT).

O’Callaghan, R.T., “A Note on the Canaanite Background of Psalm 82,” Catholic Biblical Quarterly 15 (1953) 311–314.

Parker, S.B., “The Beginning of the Reign of God: Psalm 82 as Myth and Liturgy,” Revue Biblique 102 (1995) 532–559.

Philips, W.G., “An Apologetic Study of John 10:34–36,” Bibliotheca Sacra 146 (1989) 405–419.

Pikor, W., “Zbawienie – zmaganie o Boże oblicze na twarzy Kaina (Rdz 4,1–16),” Verbum Vitae 1 (2002) 29–40.

Preuss, H.D., Theologie des Alten Testament. I. JHWHs erwählendes und verpflichtendes Handeln (Stuttgart – Berlin – Köln: Kohlhammer 1991).

Pritchard, J.B. (ed.), Ancient Near Eastern Texts Relating to the Old Testament, 3 ed. (Princeton, NJ: Princeton University Press 1969) (= ANET).

Ravasi, G., Il libro dei Salmi. Commento e attualizzazione. II. 51–100 (Bologna: Dehoniane 1985).

Renz, J. – Röllig, W., Handbuch der althebräischen Epigraphik (Darmstadt: Wissenschaftlische Buchgesellschaft 1995) I.

Rokay, Z., “Vom Stadttor zu den Verhöfen,” Zeitschrift für Katholische Theologie 116 (1996) 457–463.

Rollston, C.A., “The Rise of Monotheism in Ancient Israel: Biblical and Epigraphic Evidence,” Stone-Campbell Journal 6 (2003) 95–115, https://www.academia.edu/474501 [access: 14.02.2021].

Ross, A.P., A Commentary on the Psalms. II. 42–89 (Kregel Exegetical Library; Grand Rapids, MI: Kregel Academic 2013).

Saleters, R.B., “Psalm 82,1 and the Septuaginta,” Zeitschrift für die alttestamentlische Wissenschaft 103 (1991) 225–239. DOI: https://doi.org/10.1515/zatw.1991.103.2.225

Santrac, D., “God and ‘Gods’ – Poetic Ambiguity and Wordplay: A Proposal Towards a Better Understanding of Ps 82,” Journal of the Adventist Theological Society 27 (2016) 37–54.

Schramm, G., Pięć rozdroży w dziejach świata (trans. B. Baran) (Warszawa: PIW 2009).

Seybold, K., Die Psalmen (Handbuch zum Alten Testament 15; Tübingen: Mohr Siebeck 1996).

Smick, E.B., “Mythopoetic Language in the Psalms,” Westminster Theological Journal 44 (1982) 88–98.

Smith, M.S., The Origin of Biblical Monotheism. Israel Polytheistic Background and the Ugaritic Texts (Oxford: University Press 2001).

Smith, M.S., The Early History of God. Yahweh and the Other Deities in Ancient Israel, 2 ed. (Grand Rapids, MI – Cambridge: Eerdmans 2002).

Smith, M.S., God in Translation. Deities in Cross-Cultural Discourse in the Biblical World (Forschungen zum Alten Testament 57; Tübingen: Mohr Siebeck 2008).

Sommer, B.D., “Monotheismus and Polytheismus in Ancient Israel [Appendix],” B.D. Sommer, The Bodies of God and the World of Ancient Israel (Cambridge: Cambridge University Press 2009) 145–174. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511596568.009

Stabryła, W.M., “Asafici – śpiewacy świątynni doby powygnaniowej,” Studia Pastoralne 12 (2016) 121–130.

Tate, M.E., Psalms 51–100 (Word Biblical Commentary 20; Dallas, TX: Word Books 1990).

Terrien, S., The Psalms (Grand Rapids, MI: Eerdmans 2002).

van der Toorn Karl, “Worshipping Stones: On the Deification of Cult Symbols,” Journal of Near Eastern Studies 23 (1997) 1–14.

Tronina, A., “Eposy ugaryckie o Kercie i Akhacie,” Ewangelia o Królestwie (ed. A. Paciorek) (Scriptura Lumen. Biblia i jej oddziaływanie 1; Tarnów: Lublin: Wydawnictwo KUL 2009) 563–621.

Tronina, A., Epos o Gilgameszu (Teksty Starożytnej Palestyny i Syrii 2; Kraków – Mogilany: Enigma Press 2017).

Trotter, J.M., “Death of the ’lhjm in Psalm 82,” Journal of Biblical Literature 131 (2012) 221–239. DOI: https://doi.org/10.2307/23488222

Tsevat, M., “God and the Gods in Assembly,” Hebrew Union College Annual 40 (1969) 123–137.

Tsevat, M., “God and the Gods in Assembly,” Hebrew Union College Annual 40–41 (1969–1970) 123–137.

Van de Mieroop, M., Hammurabi król Babilonu (trans. F. Tryl) (Poznań: Wydawnictwo Poznańskie 2016).

Vorlönder, H., “Der Monotheismus Israels als Antowrt auf die Krise des Exils,” Der einzige Gott. Die Geburt des biblischen Monotheismus (ed. B. Lang) (München: Kösel 1981) 84–113.

Watson, R.S., Chaos Uncreated. A Reassessment of the Theme of “chaos” in the Hebrew Bible (Beihefte zur Zeitschrift für die alttestamentliche Wissenschaft 341; Berlin – New York: De Gruyter 2005). DOI: https://doi.org/10.1515/9783110900866


Opublikowane
2022-01-27


Lemański, J. A. (2022). Gods Doomed to Death. Psalm 82 as a Testimony of the Birth of Monotheism. The Biblical Annals, 12(1), 5–28. https://doi.org/10.31743/biban.12643

Janusz Adam Lemański  lemanski@koszalin.opoka.org.pl
Uniwersytet Szczeciński

Ks. Janusz Lemański - prezbiter diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej, profesor nauk teologicznych, kierownik Katedry Egzegezy i Teologii Biblijnej na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Szczecińskiego. Autor ponad 100 artykułów i 11 monografii, tym komentarzy naukowych do Księgi Rodzaju oraz Wyjścia, dwutomowego wprowadzenia do profetyzmu starotestamentalnego.

https://orcid.org/0000-0002-1512-997X



Licencja

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

1. Zgodnie z ustawą o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994r., autor publikacji przekazuje autorskie prawa majątkowe dotyczące składanego dzieła wydawcy czasopisma the Biblical Annals. Przeniesienie praw autorskich do składanego dzieła następuje na wszystkich polach eksploatacji, w szczególności tych wymienionych w art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych:

  • W zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworu – wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy dzieła, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową.
  • W zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami , na których dzieło utrwalono – wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy.
  • W zakresie rozpowszechniania utworu w sposób inny niż określony w pkt. 2 – publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

2. Za zgodą redakcji czasopisma opublikowane artykuły w Biblical Annals mogą być przedrukowywane w innych publikacjach.

3. Redakcja publikuje teksty on line na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 - Międzynarodowe (CC BY 4.0).