Biblia Ekumeniczna w języku polskim na tle wybranych ekumenicznych projektów przekładowych Pisma Świętego

Krzysztof Wojtyra

Papieski Wydział Teologiczny we Wrocławiu , Polska

Abstrakt

Autor ukazuje specyfikę ekumenicznego przekładu Biblii na język polski na tle najważniejszych ekumenicznych projektów przekładowych na inne języki. Bazę źródłową dla badań stanowiły głównie wstępy do Biblii ekumenicznych w językach obcych oraz nigdy niepublikowane archiwalia pochodzące z Towarzystwa Biblijnego w Polsce.

Słowa kluczowe:

przekłady Biblii na język polski, ekumenizm, Towarzystwo Biblijne w Polsce, ekumeniczne przekłady Biblii

Dokumenty archiwalne – Archiwum Towarzystwa Biblijnego w Polsce (TBwP)

Komisja tłumaczeniowa NTWsp –1972–03-27 27 (nagranie audio), kaseta 1, str. 2, 02:08-03:40.

List od bp. Romaniuka do TBwP z dnia 12 grudnia 1994 roku.

List od bp. Romaniuka do TBwP z dnia 14 września 1994 roku.

List od bp. Romaniuka do TBwP z dnia 5 grudnia 1995 roku.

List od Millera Milloy’a do TBwP z dnia 11 października 2001 roku.

List od TBwP do Cezarego Gmyza z dnia 1 grudnia 1993 roku.

Paul Ellingworth, Report on a Visit to Warsaw, 23–27 February 1972.

Protokół z posiedzenia Podzespołu ds. Nowego Testamentu z dnia 23 stycznia 1996 roku.

Z protokołu z posiedzenia Podkomisji Biblijnej KEP i Komitetu Redakcji Biblii Tysiąclecia z dnia 13 września

Protokół z zebrania poświęconego przygotowaniu edycji ekumenicznej Pisma św. z 10 maja 1994 roku.

Teksty biblijne

Biblia ekumeniczna w języku polskim (w układzie chronologicznym)

Ewangelia św. Mateusza. Przekład ekumeniczny (Warszawa: Towarzystwo Biblijne w Polsce 1997).

Ewangelia św. Marka. Przekład ekumeniczny (Warszawa: Towarzystwo Biblijne w Polsce 1997).

Ewangelia według św. Łukasza. Il Vangelo secondo Luca. Das Evangelium nach Lukas. The Gospel according to Luke. El Evangelio según San Lucas. Évangile selon Luc. Евангелие от Луки. Przekład ekumeniczny na język współczesny (Warszawa: Towarzystwo Biblijne w Polsce 2000).

Il Vangelo Secondo Marco. The Gospel According to Mark. El Evangelio Segun San Marc. Evangile Selon Marc. Ewangelia według św. Marka Traduzione interconfessionale in lingua corrente. Interconfessional common language translation (Roma: Società Biblica Britannica & Forestiera 2000).

Pismo Święte Nowego Testamentu i Psalmy. Przekład ekumeniczny z języków oryginalnych, wyd. 2 (Warszawa: Towarzystwo Biblijne w Polsce 2001).

Pieśń nad Pieśniami (Warszawa: Towarzystwo Biblijne w Polsce 2003).

Księga Psalmów. Przekład ekumeniczny z języka hebrajskiego (Warszawa: Towarzystwo Biblijne w Polsce 2003).

Pismo Święte Nowego Testamentu. Przekład ekumeniczny z języków oryginalnych (Warszawa: Towarzystwo Biblijne w Polsce 2001)

Pismo Święte Starego Testamentu. III. Księgi dydaktyczne. Przekład ekumeniczny z języków oryginalnych (Warszawa: Towarzystwo Biblijne w Polsce 2008).

Pismo Święte Starego Testamentu. V. Księgi deuterokanoniczne. Przekład ekumeniczny z języka greckiego (Warszawa: Towarzystwo Biblijne w Polsce 2011).

Pismo Święte Starego Testamentu. I. Pięcioksiąg. Przekład ekumeniczny z języka hebrajskiego (Warszawa: Towarzystwo Biblijne w Polsce 2016).

Pismo Święte Starego Testamentu. II. Księgi historyczne. Przekład ekumeniczny z języka hebrajskiego (Warszawa: Towarzystwo Biblijne w Polsce 2016).

Pismo Święte Starego Testamentu. IV. Księgi prorockie. Przekład ekumeniczny z języka hebrajskiego (Warszawa: Towarzystwo Biblijne w Polsce 2016).

Biblia Ekumeniczna to jest Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu bez ksiąg deuterokanonicznych. Przekład ekumeniczny z języków oryginalnych (Warszawa: Towarzystwo Biblijne w Polsce 2017).

Biblia Ekumeniczna to jest Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu z księgami deuterokanonicznymi. Przekład ekumeniczny z języków oryginalnych (Warszawa: Towarzystwo Biblijne w Polsce 2017).

Pozostałe przekłady Biblii

Biblia to jest Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu z apokryfami. Nowy przekład z języków hebrajskiego i greckiego (Warszawa: Brytyjskie i Zagraniczne Towarzystwo Biblijne 1990).

Dobra Wiadomość o ratunku w Chrystusie. Nowy przekład dynamiczny (Warszawa: NPD 2021).

Nowy Testament. Ekumeniczny przekład przyjaciół (Warszawa: Tomaszewski 2012).

Nowy Testament. Nowy przekład z języka greckiego na współczesny język polski (Warszawa: Brytyjskie i Zagraniczne Towarzystwo Biblijne 1991).

Il Nuovo Testamento per uomini del nostro tempo. I. Matteo, Marco, Luca, Givanni (Torino: Elle Di Ci 1972).

Il Nuovo Testamento per uomini del nostro tempo. II. Atti degli apostoli; Lettere; Apocalisse (Torino: Elle Di Ci 1972).

La Parola del Signore. Il Nuovo Testamento interconfessionale in lingua corrente (Torino: Elle Di Ci 1978).

Seisho. Shin Kyōdōyaku [Biblia. Nowy wspólny przekład] (Tokyo: Nihon Seisho Kyōkai 1987).

Seisho Kyōkai Kyōdōyaku Seisho [Biblia. Wspólny przekład Japońskiego Towarzystwa Biblijnego] (Tokyo: Nihon Seisho Kyōkai 2018).

Wstępy do wydań Biblii w przekładzie na języki obce

„An die Leser dieser Ausgabe”, Einheitsübersetzung der Heiligen Schrift. Das Alte Testament (Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft 1985) 5–8.

„Avant-propos à l‘édition”, La Bible TOB. notes intégrales, traduction oecuménique (Paris: Cerf – Villiers-le-Bel: Bibli’O 2011) 13–16.

Coggan, D., „Preface”, The Revised English Bible. With the Apocrypha (Oxford: Oxford University Press – Cambridge: Cambridge University Press 1989) vii–ix.

Ebor, D., „Preface”, The New English Bible with the Apocrypha (Oxford: Oxford University Press – Cambridge: Cambridge University Press 1970) v–vii.

„Introduction”, The Holy Bible. Revised Standard Version Containing the Old and New Testaments. Catholic Edition (Camden, NJ: Nelson 1966) v–ix.

Metzger, B.M., „To the Reader”, Holy Bible NRSV. New Revised Standard Version, Catholic Edition, Anglicized Texts (New York: HarperCollins 2007) xi–xv.

„Nachwort”, Die Gute Nachricht. Das Neue Testament in heutigem Deutsch (Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft 1971) 585–586.

„Nachwort”, Die Gute Nachricht. Das Neue Testament in heutigem Deutsch (Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft 1976) 585–586.

„Nota editorial”, Nuevo Testamento. Versión ecuménica (Barcelona: Herder 1972) 7–9.

„Préface des éditeurs”, La Bible TOB. Notes intégrales, traduction oecuménique (Paris: Cerf – Villiers-le-Bel: Bibli’O 2011) 11.

„Preface”, Holy Bible NRSV. New Revised Standard Version, Catholic Edition, Anglicized Texts (New York: HarperCollins 2007) ix–x.

„Prefazione”, La Bibbia concordata. Tradotta dai testi originali con introduzioni e note a cura della Società Biblica Italiana (Milano: Mondadori 1969).

„Presentacion”, La Biblia interconfessional. Nuevo Testamento (Madrid: Biblioteca de Autores Cristianos – La Casa de la Biblia – Sociedades Biblicas Unidas 1978) xi–xiv.

„Presentació dels editors”, La Bíblia. Bíblia valenciana traducción interconfessional (Castelló: Saó 1996) 9.

„Presentació”, La Bíblia catalana. Traducció interconfessional (Barcelona: Associació Bíblica de Catalunya – Claret – Societats Bíbliques Unides 1993) 8.

„Présentation de la Traduction OEcuménique de la Bible”, Traduction OEcuménique de la Bible comprenant l’Ancien et le Nouveau Testament (Paris: Alliance Biblique Universalle – Cerf 1982) 5–6.

„Présentation de la Traduction OEcuménique de la Bible”, Traduction OEcuménique de la Bible, Nouveau Testament. Edition intégrale (Paris: Cerf 1972) 7–11.

„Presentazione”, Parola del Signore. La Bibbia. Traduzione interconfessionale in lingua corrente (Torinio – Roma: Elle Di Ci – Alleanza Biblica Universale 1985) 7.

„Słowo wstępne redakcji naukowej”, Biblia Ekumeniczna to jest Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu z księgami deuterokanonicznymi. Przekład ekumeniczny z języków oryginalnych (Warszawa: Towarzystwo Biblijne w Polsce 2017) 15–18.

„Vorwort”, Gute Nachricht für Sie. NT 68. Die Berichte, Briefe und Zeugnisse des Neuen Testaments in heutigem Deutsch (Stuttgart: Bibelanstalt 1967).

Studia

Abbott, W.M., „Un passo avanti nel campo biblico interconfessionale”, La Civiltà Cattolica 128/1 (1977) 49–55.

Auwers, J.-M., rec. „La Bible: Notes intégrales – Traduction oecuménique. 11e édition”, Ephemerides Theologicae Lovanienses 88/1 (2012) 179–180.

Banak, J., „Początki i krótka historia ekumenicznego przekładu Biblii”, Kamieniem węgielnym jest Chrystus (Ef 2, 20). Księga pamiątkowa dla uczczenia 75 rocznicy urodzin ks. bp Kazimierza Romaniuka Ordynariusza Warszawsko-Praskiego (red. P. Klimek) (Warszawa: Apostolicum 2002) 16–27.

Baranowski, M., „Przygotowanie tłumaczenia Księgi Izajasza do PBE. Przebieg prac i jej wyzwania na przykładzie wybranych tekstów (Iz 1, 10-20; 25, 6-9; 40, 1-11; 52, 7-10)”, Biblia ekumeniczna – jedność w chrześcijańskiej różnorodności (red. P.A. Leszczynśki – S. Szenwald (Gorzów Wielkopolski: Wojewódzka i Miejska

Biblioteka Publiczna im. Zbigniewa Herberta 2021) 63–73.

Bardski, K., „Ekumeniczny przekład Pisma Świętego i projekt Edycji Św. Pawła. Metodyka i dylematy współczesnych tłumaczeń Biblii”, Żywe jest słowo Boże i skuteczne. Księga pamiątkowa dla ks. prof. Bernarda Wodeckiego SVD w 50. rocznicę święceń kapłańskich (red. W. Chrostowski) (Warszawa: Vocatio 2001) 63–71.

Binek, P., „Dwie Ewangelie synoptyczne w przekładzie ekumenicznym”, Rozprawy Komisji Językowej [Wrocławskie Towarzystwo Naukowe] 25 (1999) 67–77.

Budniak, J. – Kijas, Z.J., „Praktyczne formy działalności ekumenicznej w Polsce”, Encyklopedia ekumenizmu w Polsce (1964-2014) (red. J. Budniak et al.) (Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II 2016) 105–119.

Congregazione per il Culto Divino e la Disciplina dei Sacramenti, „Liturgiam authenticam. De usu linguarum popularium in libris liturgiae romanae edendis”, Acta Apostolicae Sedis 92 (2001) 685–726 (= Liturgiam authenticam).

Culshaw, W.J., „The French Ecumenical Translation”, Bible Translator 18/3 (1967) 101–103.

Czajkowski, M., „Ekumeniczna Biblia niemiecka”, Więź 24/7-8 (1981) 127–138.

Czajkowski, M., „Z rozmów o posłudze słowa. Niekatolickie ewangelie?”, Collectanea Theologica 41/2 (1971) 131–134.

Deutschen Bischofskonferenz, Pressemitteilung. Pressebericht des Vorsitzenden der Deutschen Bischofskonferenz, Kardinal

Karl Lehmann, im Anschluss an die Herbst-Vollversammlung in Fulda vom 22. bis 25. September 2003 (26.09.2003), https://www.dbk.de/presse/aktuelles/meldung/pressebericht-des-vorsitzenden-der-deutschenbischofskonferenz-kardinal-karl-lehmann-im-anschluss-2 [dostęp: 20.12.2021].

„Directives concernant la coopération interconfessionnalle dans la traduction de la Bible”, Service d’Information 5 (1968) 24–28.

„Direttive per la cooperazione interconfessionale nella traduzione della Bibbia”, Il Regno 1 (1988) 8–12.

Długosz-Kurczabowa, K., „Charakterystyka językowa ekumenicznego przekładu Ewangelii św. Mateusza”, Przegląd Humanistyczny 42/4 (1998) 65–96.

„Ecumenical Bible in Current English”, The New York Times Oct. 3, (1989) 21.

Eigennamen: Vergleich der Schreibweisen, https://www.bibelindex.de/de/names/variants?BaseTranslation=-de_lr [dostęp: 20.12.2021].

Galizzi, M., „Notizatio”, Parole di Vita 20 (1975) 478–480.

Galizzi, M., „La traduzione interconfessionale del NT é in vendita”, Parole di Vita 21 (1976) 395–400.

Galizzi, M., „Una nuova traduzione del Nuovo Testamento”, Parole di Vita 19 (1974) 318–320.

Główny Urząd Statystyczny, Wyznania religijne w Polsce w latach 2015–2018 (2019), https://stat.gov.pl/download/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5500/5/2/1/wyznania_religijne_w_polsce_2015-2018.pdf [dostęp: 20.12.2021].

„Guiding Principles for Interconfessional Cooperation in Translating the Bible”, Bible Translator 19/3 (1968) 101–110.

Hartmann, C.P., Was Bibelübersetzungen so schwer macht (12.03.2019), https://www.katholisch.de/artikel/20969-was-bibeluebersetzungen-so-schwer-macht [dostęp: 20.12.2021].

Iwamoto, I., „Publication of the Japan Bible Society Interconfessional Version”, Journal of Biblical Text Research 44 (2019) 284–302.

Kita, M., „Księgo – dobrze, że jesteś”, Więź 61/2 (2018) 228–235.

Koziara, S., „Ekumeniczny przekład Nowego Testamentu (2001) w świetle tradycji polszczyzny biblijnej (zagadnienia wybrane)”, Język religijny dawniej i dziś (red. S. Mikołajczak – T. Węcławski) (Poznań: Poznańskie Studia Polonistyczne 2005) II, 282–292.

Lange, J. (red.), Ökumenisches Verzeichnis der biblischen Eigennamen nach den Loccumer Richtlinien (Stuttgart: Katholische Bibelanstalt 1971).

Langevin, P.-É., „Le Nouveau Testament De la traduction oecuménique de la Bible”, Laval théologique et philosophique 29/3 (1973) 257–272.

Majewski, M., Jak przekłady zmieniają sens Biblii. O teorii i praktyce tłumaczenia Pisma Świętego, wyd. 2 (Kraków: [s.l.] 2019) https://www.academia.edu/5331176/Jak_przek%C 5%82ady_zmieniaj%C 4%85_Bibli%C4%99._O_t%C 5%82umaczeniu_Pisma_%C 5%9Awi%C 4%99tego_raz_jeszcze [dostęp: 20.12.2021].

Omanson, R.L., „Confessional and interconfessional Bible translation in the 19th and 20th centuries”, Übersetzung. Ein internationales Handbuch zur Übersetzungsforschung (red. H. Kittel) (Handbücher zur Sprachund Kommunikationswissenschaft 26/3; Berlin – Boston, MA: De Gruyter 2011) III, 2405–2408.

Pietkiewicz, R., Biblia Polonorum. Historia Biblii w języku polskim. V. Biblia Tysiąclecia (1965-2015) (Poznań: Pallottinum 2015).

Pietkiewicz. R., „Dwie metody zespołowego przekładu Biblii. Na przykładzie Biblii Tysiąclecia (1965) i Biblii warszawskiej (1975)”, Rocznik Teologiczny Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej 64/1 (2022) 27–96.

Piusa XII, Encyklika Divino afflante Spiritu (1943).

Platajs, M., „Polskie przekłady Biblii w działalności Towarzystwa Biblijnego w Polsce”, Biblia ekumeniczna – jedność w chrześcijańskiej różnorodności (red. P.A. Leszczyński – S. Szenwald) (Gorzów Wielkopolski: Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna im. Zbigniewa Herberta 2021) 55–62.

Reymond, P., „Vers une traduction franҫaise oecuménique de la Bible”, Hebräische Wortforschung (Vetus Testamentum, Supplements 16; Leiden: Brill 1967) 231–243.

Schneider, B., „Bible Translations”, Handbook of Christianity in Japan (ed. M.R. Mullins) (Handbook of Oriental Studies; Leiden: Brill 2003) X, 205–225.

Sobór Watykański II, Konstytucje, dekrety, deklaracje. Tekst polski. Nowe tłumaczenie (Poznań: Pallottinum 2002).

Szczepińska, B., „Ewangelie wielekroć tłumaczone. Polskie przekłady Ewangelii ostatniego półwiecza”, Od liryki do retoryki. W kręgu słowa, literatury i kultury. Prace ofiarowane Profesorom Jadwidze i Edmundowi Kotarskim (red. I. Kadulska – R. Grześkowiak) (Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego 2004) 385–413.

Szczepińska, B., „O słownictwie polskiego przekładu ekumenicznego Ewangelii św. Mateusza”, Tysiąc lat polskiego słownictwa religijnego (red. B. Kreja) (Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego 1999) 223–252.

Uricchio, N., rec. „Bibbia TOB (Traduction Oecumenique de la Bible), Antico Testamento. Vol. 1: Pentateuco e Libri Profetici”, La Civiltà Cattolica 132/4 (1981) 94.

Vetter, C., Pressemitteilungen. Evangelische Beteiligung an der “Einheitsübersetzung” der Bibel nicht mehr möglich. Rat der EKD bedauert Entwicklung (08.09.2005), https://www.ekd.de/presse/pm 163_2005_einheitsuebersetzung.html [dostęp: 20.12.2021].

„Wytyczne do współpracy międzywyznaniowej w tłumaczeniu Biblii”, Studia i Dokumenty Ekumeniczne 7/2 (1989) 77–87.

Zonker, N., David hat jetzt rote Haare (29.04.2016), https://www.katholisch.de/artikel/8825-david-hat-jetztrote-haare [dostęp: 20.12.2021].

Pobierz

Opublikowane
2022-11-21


Wojtyra, K. (2022). Biblia Ekumeniczna w języku polskim na tle wybranych ekumenicznych projektów przekładowych Pisma Świętego. The Biblical Annals. https://doi.org/10.31743/biban.13687

Krzysztof Wojtyra  kjwojtyra@gmail.com
Papieski Wydział Teologiczny we Wrocławiu https://orcid.org/0000-0002-8013-3756



Licencja

  1. Zgodnie z ustawą o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., Autor publikacji udziela Wydawcy czasopisma „The Biblical Annals” niewyłącznej i nieodpłatnej licencji na korzystanie z składanego do publikacji Utworu przez czas nieokreślony na nieograniczonym terytorium na następujących polach eksploatacji:
    a) w zakresie utrwalenia Utworu, zwielokrotnienia Utworu dowolną techniką (w tym m.in. drukiem oraz w formie zapisu elektronicznego) na wszelkich znanych nośnikach (w tym m.in. informatycznych, elektronicznych i poligraficznych) oraz we wszelkich systemach informatycznych (szczególnie typu Internet);
    b) w zakresie wprowadzenia Utworu do pamięci komputera, rozpowszechniania Utworu i egzemplarzy zwielokrotnienia Utworu, wprowadzenia do obrotu Utworu i egzemplarzy zwielokrotnienia Utworu;
    c) w zakresie publicznego wykonania, odtwarzania, wystawiania i wyświetlania Utworu, użyczaniu, najmu i dzierżawy Utworu oraz egzemplarzy zwielokrotnienia Utworu;
    d) w zakresie udostępniania, wprowadzanie do obrotu i rozpowszechniania Utworu i egzemplarzy zwielokrotnienia Utworu za pośrednictwem sieci informatycznych, w szczególności typu Internet, w tym promocji lub reklamy Utworu, czasopisma lub Wydawcy.
  2. Ponadto, Autor nieodpłatnie zezwala Wydawcy na korzystanie i rozporządzanie opracowaniami Utworów.
  3. Wydawca może udzielać sublicencji.
  4. Osoby trzecie z Utworów oraz z innych materiałów zawierających lub powstałych w oparciu o Utwory mogą korzystać zgodnie ze wzorcem licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 (znanej również jako CC-BY).