Polskie Biblie XVI-wieczne – przegląd egzemplarzy, cechy charakterystyczne oraz czynniki wpływające na kształtowanie się cen na polskim rynku aukcji antykwarycznych
Abstrakt
W artykule poruszono kwestię dostępności egzemplarzy XVI-wiecznych polskich Biblii na antykwarycznym rynku aukcyjnym w Polsce. Celem tego badania było poszerzenie wiedzy o zachowanych egzemplarzach starych polskich Biblii, które ze względu na obecność w rękach prywatnych często nie były opisywane ani katalogowane. W pracy udało się zidentyfikować 59 ofert egzemplarzy, wśród których najliczniejszą grupę stanowiła Biblia Wujka. Najrzadziej natomiast spotykano Biblię Leopolity w jej pierwszym wydaniu oraz Biblię brzeską. Listę opisywanych edycji uzupełniała Biblia Leopolity drugiego wydania oraz krótka informacja o Biblii Budnego. Celem artykułu było także wskazanie czynników wpływających na kształtowanie się cen omawianych egzemplarzy. Wśród tych czynników za najważniejszy uznano szeroko rozumiany stan zachowania, a najmniej istotne okazało się uwzględnianie warstwy ilustracyjnej omawianych edycji Biblii.
Słowa kluczowe:
Biblia, XVI wiek, cena, inwestycje, alternatywne rynki, rynek sztuki, aukcje, Biblia Wujka, Biblia brzeska, Biblia Leopolity, Biblia BudnegoBibliografia
Archutowski, J., „I Zjazd Biblistów Polskich”, Przegląd Biblijny 1 (1937) 97–108, https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/713622/edition/676034/content [dostęp: 12.05.2025].
Belcarzowa, E., Polskie i czeskie źródła przekładu Biblii Leopolity (Kraków: Lexis 2006 ).
Bor owski, K., Rynek inwestycji kolekcjonerskich i alternatywnych, wyd. 2 (Warszawa: CeDeWu 2024).
Duda, H., „… każdą razą Biblię odmieniać” Modernizacja języka przedruków Nowego Testamentu ks. Jakuba Wujka w XVII i XVIII wieku (Lublin: TN KUL 1998).
Godlewski, M., „O mistycyzmie cesarza Aleksandra I. Szkic historyczny”, Przegląd Powszechny, 162/484 (1924) 47–61, https://academica.e Biblia Wujka w języku i kulturze polskiej du.pl/reading/readSingle?-page=53&uid=53054183 [dostęp: 12.05.2025].
Gołąb, J., O tłómaczeniu Nowego Testamentu przez ks. Jakuba Wujka (Warszawa: Przegląd Katolicki 1906), https://zbc.uz.zgora.pl/dlibra/doccontent?id=20182 [dostęp: 12.05.2025].
Gustaw, R., „Polskie przekłady Pisma Świętego”, Podręczna encyklopedia biblijna (red. E. Dąbrowski) (Poznań: Księgarnia św. Wojciecha 1959) II.
Jachimczyk, A., „Informacja o książce w księgarniach internetowych”, Przestrzeń informacyjna książki (red. J. Konieczna – S. Kurek-Kokocińska – H. Tadeusiewicz) (Łódź: Wydawnictwo Biblioteka 2009) 161–170.
Jurasz, W., Polski inkunabuł w europejskim stanie, https://dziennikpolski24.pl/polski-inkunabul-w-europejskim-stanie/ar/3236592 [dostęp: 10.10.2024].
Komender, T. – Mieczkowska, H., Katalog druków XVI wieku w zbiorach BU w Warszawie (Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 1998) II: B, Cz. I, https://crispa.uw.edu.pl/object/files/619958/display/Default [dostęp: 12.05.2025].
Kossowska, M., Biblia w języku polskim (Poznań: Księgarnia Św. Wojciecha 1968) I.
Koziara, S., „Biblia Wujka w języku i kulturze polskiej”, Konspekt 14/15 (2003) 129–133.
Krzak-Weiss, K., „Inne spojrzenie na wariantywność pierwszego wydania Biblii Leopolity”, Jak wydawać teksty dawne (red. K. Borowiec et al.) (Poznań: Rys 2017) 297–312.
Kwilecka, I., „Die Brester Bibel: Kulturgeschichtliche und sprachliche Fragen der Übersetzung”, Biblia święta to jest Księgi Starego i Nowego Zakonu. II. Księgi Nowego Testamentu (red. H. Rothe – F. Scholz) (Paderborn: Schöningh 2001) 1485–1660.
Lelewel, J., Bibljograficznych ksiąg dwoje (Wilno: J. Zawadzki 1823) I, https://cybra.lodz.pl/dlibra/publication/711/edition/1093/content [dostęp: 12.05.2025].
Leszczyński, R., „Biblia brzeska – pierwszy ewangelicki przekład Pisma Świętego na język polski”, Kalendarz ewangelicki (red. D. Nowak et al.) (Bielsko-Biała: Augustana 2014) 152–160.
Lewaszkiewicz, T., „Samuel Bogumił Linde jako badacz polskich i innojęzycznych przekładów Biblii”, Na szlakach dawnej i współczesnej polszczyzny. Księga jubileuszowa dedykowana Profesor Danucie Bieńkowskiej (red. D. Kowalska et al.) (Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 2023) 89–112. (Crossref)
Matuszczyk-Podgórska, B., „Co dziś wiemy o Biblii Leopolity (1561)?”, Portret Wielkiej Damy: Profesor Janina Gardzińska (1944–2022) (red. V. Machnicka et al.) (Bukowiec: Igitur Violetta Machnicka 2023) 131–134.
Michałowska, T., Literatura polskiego średniowiecza (Warszawa: PWN 2011).
Miliszkiewicz, J., „Rynek bibliofilski. Wiekowy klejnot w zbiorach”, Rzeczpospolita 5 lutego (2015).
Muczkowski, J., „O bibliach Szarfenbergerowskich”, Dwutygodnik Literacki 24 (1845) 388–392, https://polona2.pl/ item/o-janach-leopolitach-w-szesnastym-wieku-zyjacych,NTQ0MzI2NDQ/ [dostęp: 12.05.2025].
Nieć, G., „COVID-19 i rynek książki. Ulotne zjawiska i trwałe zmiany”, Perspektywy Kultury 4.2/43 (2023) 639–650, https://doi.org/10.35765/pk.2023.430402.36. (Crossref)
Nieć, G., Wtórny rynek książki w Polsce – instytucje, asortyment, uczestnicy (Kraków: Wydawnictwo Księgarnia Akademicka 2016). (Crossref)
Ostasiewicz, S. – Rusnak, Z. – Siedlecka, U., Statystyka, wyd. 2 (Wrocław: Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej 1997).
Pflughoeft, A., Family Stumbles on Two Valuable 400-Year-Old Bibles Hidden in Poland Home, https://www.miamiherald.com/news/nation-world/world/article296864019.html [dostęp 12.05.2025].
Pietkiewicz, R., Biblia Polonorum (Poznań: Pallottinum 2016) I.
Pietkiewicz, R., Biblia Polonorum (Poznań: Pallottinum 2015) V.
Pietkiewicz, R., „Hebraica veritas in the Brest Bible”, Reformation & Renaissance Review 17/1 (2015) 44–62, https://doi.org/10.1179/1462245915Z.00000000068. (Crossref)
Pietkiewicz, R., „Nowe «pilne weźrzenie» w biblijne przekłady Szymona Budnego”, Abychmy w ten przekład pilnie weźrzeli: wobec tłumaczenia tekstów dawnych (red. A. Bielak) (Warszawa: Zakład Graficzny Uniwersytetu Warszawskiego 2014) 129–146.
Podniesiński, P., „Inicjatywy na rynku antykwarycznym jako nowe narzędzie wspomagające badania księgoznawcze”, Biblioteki, informacja, książka: interdyscyplinarne badania i praktyka w XXI wieku (red. M. Kocójowa) (Kraków: Instytut Informacji Naukowej i Bibliotekoznawstwa Uniwersytetu Jagiellońskiego 2010).
Pritschet, L. – Powell, D. – Horne, Z., “Marginally Significant Effects as Evidence for Hypotheses: Changing Attitudes over Four Decades”, Psychological Science 27/7 (2016) 1036–1042, https://doi.org/10.1177/ 0956797616645672. (Crossref)
Ptaszyk, M., „Okoliczności wydania Biblii Wujka z 1821 roku”, Pamiętnik Literacki 87/3 (1996) 133–154.
Roszkiewicz, M., Analiza Klienta (Kraków: SPSS Polska 2011).
Rubik, T., Biblia Wujka, Rabba i Grodzickiego. Historia jezuickiego przekładu (ok. 1579–1599) w kontekście kulturowym epoki (praca doktorska, Uniwersytet Warszawski, Wydział „Artes Liberales”, Międzydziedzinowa Szkoła Doktorska; Warszawa 2023).
Rubik, T., „Jan ze Lwowa i Erazm z Rotterdamu. Grecki tekst Nowego Testamentu a pierwodruk (1561) oraz zrewidowana edycja (1575) «Biblii Leopolity»”, The Biblical Annals 13/2 (2023) 363–378, https://doi.org/ 10.31743/biban.14933. (Crossref)
Siess-Krzyszkowski, S., „Warianty typograficzne Biblii brzeskiej”, Tematy i Konteksty 11/6 (2016) 36–59.
Smereka, W., „Zarys bibliograficzny ważniejszych wydań Biblii ks. Wujka (1593–1950)”, Ruch Biblijny i Liturgiczny 3 (1950) 74, 64–91. (Crossref)
Zakonnik, Ł. – Czerwonka, P., „Return on Investment in Alternative Markets: The Case of The Polish Rare Book Market”, Proceedings of the 40th International Business Information Management Association (red. K.S. Soliman) (Seville: IBIMA 2022) 281–288.
Zakonnik, Ł., „Biblie w języku polskim wydane w latach 1801–1945”, Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne 116 (2021) 483–532, https://doi.org/10.31743/abmk.9592. (Crossref)
Zakonnik, Ł., „Kronika Gwagnina na tle polskojęzycznych kronik końca XVI i początku XVII wieku – dostępność i czynniki wpływające na kształtowanie się ceny na polskim rynku antykwarycznym”, Acta Universitatis
Lodziensis. Folia Litteraria Polonica 70/1 (2025) 305–335, https://doi.org/10.18778/1505-9057.70.13. (Crossref)
Zakonnik, Ł., „List of Bibles in Polish Published over the Years 1801–1945 – Supplement” (preprint), https://doi.org/10.13140/RG.2.2.14285.45287.
Zakonnik, Ł. et al., „Art Market Investment Bubble during COVID-19—Case Study of the Rare Books Market in Poland”, Sustainability 14/18 (2022) 11648, https://doi.org/10.3390/su141811648. (Crossref)
Zakonnik, Ł. – Czerwonka, P. – Zajdel, R., „Online Auctions End Time and Its Impact on Sales Success –Analysis of the Odds Ratio on a Selected Central European Market”, Folia Oeconomica Stetinensia 22/2 (2022) 246–264, https://doi.org/10.2478/foli-2022-0029 . (Crossref)
Uniwersytet Łódzki https://orcid.org/0000-0003-1842-7558
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
- Zgodnie z ustawą o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., Autor publikacji udziela Wydawcy czasopisma „The Biblical Annals” niewyłącznej i nieodpłatnej licencji na korzystanie z składanego do publikacji Utworu przez czas nieokreślony na nieograniczonym terytorium na następujących polach eksploatacji:
a) w zakresie utrwalenia Utworu, zwielokrotnienia Utworu dowolną techniką (w tym m.in. drukiem oraz w formie zapisu elektronicznego) na wszelkich znanych nośnikach (w tym m.in. informatycznych, elektronicznych i poligraficznych) oraz we wszelkich systemach informatycznych (szczególnie typu Internet);
b) w zakresie wprowadzenia Utworu do pamięci komputera, rozpowszechniania Utworu i egzemplarzy zwielokrotnienia Utworu, wprowadzenia do obrotu Utworu i egzemplarzy zwielokrotnienia Utworu;
c) w zakresie publicznego wykonania, odtwarzania, wystawiania i wyświetlania Utworu, użyczaniu, najmu i dzierżawy Utworu oraz egzemplarzy zwielokrotnienia Utworu;
d) w zakresie udostępniania, wprowadzanie do obrotu i rozpowszechniania Utworu i egzemplarzy zwielokrotnienia Utworu za pośrednictwem sieci informatycznych, w szczególności typu Internet, w tym promocji lub reklamy Utworu, czasopisma lub Wydawcy. - Ponadto, Autor nieodpłatnie zezwala Wydawcy na korzystanie i rozporządzanie opracowaniami Utworów.
- Wydawca może udzielać sublicencji.
- Osoby trzecie z Utworów oraz z innych materiałów zawierających lub powstałych w oparciu o Utwory mogą korzystać zgodnie ze wzorcem licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 (znanej również jako CC-BY).
