Verifying Biblical Allusions in John 1:51: A Methodological Framework for Genesis Reception Studies
Tomasz Tułodziecki
Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu , Polskahttps://orcid.org/0000-0002-7650-8543
Abstrakt
Current methodologies for identifying biblical allusions in the Fourth Gospel, while extensive, often struggle with texts that operate through imagery and metaphor. This study applies a tripartite framework – textual flow analysis, image analysis, and intertextual verification – to demonstrate that John 1:51 constitutes a deliberate allusion to Jacob’s dream (Gen 28:12). The methodology reveals that the allusion operates through recontextualization: the Son of Man replaces both Jacob’s ladder and the divine figure, creating a new christological revelation theology. While multiple intertextual connections may be present (including Dan 7), the Genesis reception proves central to the text’s mystagogical function. The applied verification shows semantic, structural, and functional correspondences between the texts, confirming systematic Genesis reception in the Johannine narrative. This synchronic approach, though it yields specific insights into the text’s faith-formational purpose, represents one methodological option among others. The framework contributes to ongoing discussions about allusion verification in biblical texts, particularly for passages where imagery carries the primary allusive weight. The results demonstrate that authentic allusions function not through simple borrowing, but through deliberate theological recontextualization that preserves original narrative function while establishing new meaning paradigms.
Słowa kluczowe:
Biblical allusions, intertextuality, Johannine Christology, Genesis reception, verification methodologyBibliografia
Backhaus, K., “Gott als Psalmist. Psalm 2 im Hebräerbrief,” Gottessohn und Menschensohn : Exegetische Studien zu zwei Paradigmen biblischer Intertextualität (ed. D. Sänger) (Biblisch-theologische Studien 67; Neukirchen-Vluyn: Neukirchener Verlag 2004) 198–230.
Beale, G.K., John’s Use of the Old Testament in Revelation ( Journal for the Study of the New Testament Supplement Series 166; Sheffield: Sheffield Academic Press 1998).
Bultmann, R., Das Evangelium nach Johannes, 10 ed. (Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht 1964).
Culpepper, R.A., Anatomy of the Fourth Gospel: A Study in Literary Design (Philadelphia, PA: Fortress 1983).
Daise, M.A., Feasts in John (Wissenschaftliche Untersuchungen zum Neuen Testament 2/229; Tübingen: Mohr Siebeck 2007).
Dietzfelbinger, C., Das Evangelium nach Johannes (Zürcher Bibelkommentare. Neues Testament 4/ 1-2; Zürich: TVZ 2001).
Fossum, J.E., “The Son of Man’s Alter Ego. John 1:51, Targumic Tradition and Jewish Mysticism,” The Image of the Invisible God: Essays on the Influence of Jewish Mysticism on Early Christology (Novum Testamentum et Orbis Antiquus 30; Göttingen – Freiburg: Vandenhoeck & Ruprecht – Universitätsverlag Freiburg Schweiz 1995) 135–151. (Crossref)
Frey, J., Die johanneische Eschatologie. III. Die eschatologische Verkündigung in den johanneischen Texten (Wissenschaftliche Untersuchungen zum Neuen Testament 117; Tübingen: Mohr Siebeck 2000).
Gniesmer, D.F., “Kommt und Seht. Hermeneutische Erwägungen zur johanneischen Sehweise,” Der bezwingende Vorsprung des Guten. Exegetische und theologische Werkstattberichte. Festschrift für Wolfgang Harnisch (eds. U. Schoenborn – S.H. Pfürtner) (Münster – Hamburg: Lit 1994) 126–153.
Häfner, G., „Nützlich zur Belehrung” ( 2 Tim 3,16). Die Rolle der Schrift in den Pastoralbriefen im Rahmen der Paulusrezeption (Herders biblische Studien 25; Freiburg im Breisgau: Herder 2000).
Hays, R.B., Echoes of Scripture in the Letters of Paul (New Haven, CT: Yale University Press 1989).
Hays, R.B., Echoes of Scripture in the Gospels (Waco, TX: Baylor University Press 2016).
Hergenröder, C., Wir schauten seine Herrlichkeit : Das johanneische Sprechen vom Sehen im Horizont von Selbsterschließung Jesu und Antwort des Menschen (Forschung zur Bibel 80; Würzburg: Echter 1996).
Kieffer, R., “The Implied Reader in John’s Gospel,” New Readings in John: Literary and Theological Perspectives.
Essays from Scandinavian Conference on the Fourth Gospel in Århus 1997 (eds. J. Nissen – S. Pedersen) (Journal for the Study of the New Testament Supplement Series 182; Sheffield: Sheffield Academic Press 199 9).
Koch, D.-A., Die Schrift als Zeuge des Evangeliums. Untersuchungen zur Verwendung und zum Verständnis der Schrift bei Paulus (Beiträge zur historischen Theologie 69; Tübingen: Mohr Siebeck 1986).
Kowalski, B., “Die Tempelreinigung Jesu nach Joh 2,13–25,” Münchener Theologische Zeitschrift 57/3 (2006) 194–208.
Kubiś, A., Jezus Oblubieniec. Metafora małżeńska w Ewangelii Janowej (Biblioteka Szkoły DABAR 6; Rzeszów: Bonus Liber 2023).
Kuhn, H.-J., Christologie und Wunder: Johannesuntersuchungen zu Joh 1, 35–51 (Biblische Untersuchungen 18; Regensburg: Pustet 1988).
Loader, W., “John 1,50–51 and the ‘ Greater Things’ of Johannine Christology,” Anfänge der Christologie : Festschrift für Ferdinand Hahn zum 65. Geburtstag (eds. C. Breytenbach – H. Paulsen) (Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht 1991) 255–274.
Mędala, S., Ewangelia według Świętego Jana. Rozdziały 1–12 (Nowy Komentarz Biblijny. Nowy Testament 4/1; Częstochowa: Edycja Świętego Pawła 2009).
Meyer, A., Kommt und seht : Mystagogie im Johannesevangelium ausgehend von Joh 1,35–51 (Forschung zur Bibel 103; Würzburg: Echter 2005).
Michaelis, W., “Joh 1,51, Gen 28,12 und das Menschensohn-Problem,” Theologische Literaturzeitung 85/8 (1960) 561–578.
Moloney, F.J., The Johannine Son of Man, 2 ed. (Biblioteca di Scienze Religiose 14; Roma: LAS 1978).
Moloney, F.J., The Gospel of John (Sacra Pagina 4; Collegeville, MI: Liturgical Press 1998).
Moyise, S., Evoking Scripture: Seeing the Old Testament in the New (London: Clark 2008).
Mussner, F., Die johanneische Sehweise und Frage nach dem historischen Jesus (Quaestiones Disputatae 28; Freiburg im Breisgau – Basel – Wien: Herder 1965).
Rahner, J., “Er aber sprach vom Tempel seines Leibes”. Jesus von Nazareth als Ort der Offenbarung Gottes im vierten Evangelium (Bonner biblische Beiträge 117; Bodenheim: Philo 1998).
Reim, G., Jochanan. Erweiterte Studien zum alttestamentlichen Hintergrund des Johannesevangeliums (Erlangen: Evangelisch-Lutherischen Mission 1995).
Richter, G., Studien zum Johannesevangelium (Biblische Untersuchungen 13; Regensburg: Pustet 1977).
Sadananda, D.R., The Johannine Exegesis of God: An Exploration into Johannine Understanding of God (Beihefte zur Zeitschrift für die neutestamentliche Wissenschaft 121; Berlin – New York: De Gruyter 2004). (Crossref)
Schenke, L., Johannes. Kommentar (Düsseldorf: Patmos 1998).
Schnackenburg, R., Das Johannesevangelium. I. Einleitung und Kommentar zu Kap. 1–4 (Herders Theologischer Kommentar zum Neuen Testament 4/1; Freiburg im Breisgau: Herder 1979).
Schnelle, U., Das Evangelium nach Johannes (Theologischer Handkommentar zum Neuen Testament 4; Leipzig: Evangelische Verlagsanstalt 2004).
Smalley, S.S., “Johannes 1,51 und die Einleitung zum vierten Evangelium,” Jesus und der Menschensohn. Festschrift für Anton Vögtle zum 65. Geburtstag (eds. R. Pesch – R. Schnackenburg) (Freiburg in Breisgau: Herder 1975).
Thyen, H., Das Johannesevangelium (Handbuch zum Neuen Testament 6; Tübingen: Mohr Siebeck).
Wengst, K., Das Johannesevangelium. I. Kapitel 1–10 (Theologischer Kommentar zum Neuen Testament 4/1; Stuttgart: Kohlhammer 2000).
Wilckens, U., Das Evangelium nach Johannes (Das Neue Testament Deutsch 4; Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht 1998).
Zimmermann, R., “Du wirst noch Größeres sehen … ( Joh 1,50). Zur Ästhetik der Christusbilder im Johannesevangelium
– Eine Skizze,” Metaphorik und Christologie (eds. J. Frey – J. Rohls – R. Zimmermann) (Theologische Bibliothek Töpelmann 120; Berlin – New York: De Gruyter 2003) 93–110.
Zimmermann, R., Christologie der Bilder im Johannesevangelium. Die Christopoetik des vierten Evangeliums unter besonderer Berücksichtigung von Joh 10 (Wissenschaftliche Untersuchungen zum Neuen Testament 171; Tübingen: Mohr Siebeck 2004).
Zimmermann, R., “Jesus im Bild Gottes. Anspielung auf das Alte Testament im Johannesevangelium am Beispiel der Hirtenbildfelder in Joh 10,” Kontexte des Johannesevangeliums: Das vierte Evangelium in religionsund traditionsgeschichtlicher Perspektive (eds. J. Frey – U. Schnelle) (Wissenschaftliche Untersuchungen zum Neuen Testament 175; Tübingen: Mohr Siebeck 2004) 81–116.
Zimmermann, R., “Imagery in John: Opening up Paths Into the Tangled Thicket of John’s Figurative World,” Imagery in the Gospel of John : Terms, Forms, Themes and Theology of Johannine Figurative Language (eds. J. Frey – J.G. van der Watt – R. Zimmermann) (Wissenschaftliche Untersuchungen zum Neuen Testament 200; Tübingen: Mohr Siebeck 2006) 1–43.
Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu https://orcid.org/0000-0002-7650-8543
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
- Zgodnie z ustawą o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r., Autor publikacji udziela Wydawcy czasopisma „The Biblical Annals” niewyłącznej i nieodpłatnej licencji na korzystanie z składanego do publikacji Utworu przez czas nieokreślony na nieograniczonym terytorium na następujących polach eksploatacji:
a) w zakresie utrwalenia Utworu, zwielokrotnienia Utworu dowolną techniką (w tym m.in. drukiem oraz w formie zapisu elektronicznego) na wszelkich znanych nośnikach (w tym m.in. informatycznych, elektronicznych i poligraficznych) oraz we wszelkich systemach informatycznych (szczególnie typu Internet);
b) w zakresie wprowadzenia Utworu do pamięci komputera, rozpowszechniania Utworu i egzemplarzy zwielokrotnienia Utworu, wprowadzenia do obrotu Utworu i egzemplarzy zwielokrotnienia Utworu;
c) w zakresie publicznego wykonania, odtwarzania, wystawiania i wyświetlania Utworu, użyczaniu, najmu i dzierżawy Utworu oraz egzemplarzy zwielokrotnienia Utworu;
d) w zakresie udostępniania, wprowadzanie do obrotu i rozpowszechniania Utworu i egzemplarzy zwielokrotnienia Utworu za pośrednictwem sieci informatycznych, w szczególności typu Internet, w tym promocji lub reklamy Utworu, czasopisma lub Wydawcy. - Ponadto, Autor nieodpłatnie zezwala Wydawcy na korzystanie i rozporządzanie opracowaniami Utworów.
- Wydawca może udzielać sublicencji.
- Osoby trzecie z Utworów oraz z innych materiałów zawierających lub powstałych w oparciu o Utwory mogą korzystać zgodnie ze wzorcem licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 (znanej również jako CC-BY).
