Dwa wymiary widzenia. Filozofia Gabriela Marcela wobec egzystencjalno-antropologicznego kontekstu synodalności
Abstrakt
Pojęcie synodalności często powraca w najnowszej debacie teologicznej. Nie tylko wnosi ono wiele nowych akcentów do klasycznego już dyskursu nad naturą Kościoła, ale pozwala także postawić ważne pytania dotyczące jego przyszłości. Ponadto synodalność jako pewien sposób prowadzenia dialogu i rozeznawania w Kościele – styl „wspólnego wędrowania” ludu Bożego – skłania również do refleksji nad podmiotem owej wędrówki, a więc nad współczesnym człowiekiem i jego miejscem w eklezjalnej wspólnocie. Nie bez powodu jednym z ważnych aspektów synodalności jest namysł antropologiczny, w którego centrum staje idea homo viator (człowieka drogi, pielgrzyma), leżąca zarazem w sercu filozofii wielkiego chrześcijańskiego egzystencjalisty Gabriela Marcela. Zbieżność tych perspektyw – egzystencjalno-antropologicznego kontekstu synodalności i Marcelowskiej metafizyki nadziei – nie jest przypadkowa. Celem niniejszego artykułu jest pokazanie, że niosą one z sobą dwa istotne typy oglądu, egzystencjalnego oraz duchowego widzenia, które mogą i powinny się uzupełniać. Co więcej, wydaje się, że ich umiejętne spotkanie mogłoby zaowocować nie tylko potrzebną dziś odnową chrześcijańskiego myślenia o człowieku, ale także lepszym rozpoznaniem kierunków, w jakich powinien podążać Kościół przyszłości, szukając przestrzeni niełatwego dialogu ze światem współczesnym.
Słowa kluczowe:
synodalność, chrześcijaństwo, egzystencja, widzenie, wiara, poznanie, doświadczenieBibliografia
Bujak, Janusz. “The Teaching of Pope Francis About Synodality in the Context of Contemporary Theological and Ecumenical Reflection.” Collectanea Theologica 91, no. 5 (2021): 147–73.
Dec, Ignacy. “Homo viator jako kategoria antropologiczna.” Collectanea Theologica 55, no. 2 (1985): 5–18.
Francis. “Address of His Holiness Pope Francis at the Ceremony Commemorating the 50th Anniversary of the Institution of the Synod of Bishops, 17 October 2015.” The Holy See. https://www.vatican.va/content/francesco/en/speeches/2015/octo-ber/documents/papa-francesco_20151017_50-anniversario-sinodo.html.
Francis. Apostolic Constitution Episcopalis Communio on the Synod of Bishops. The Holy See. https://www.vatican.va/content/francesco/en/apost_constitutions/docu-ments/papa-francesco_costituzione-ap_20180915_episcopalis-communio.html.
Francis. Apostolic Exhortation Amoris Laetitia, The Holy See. https://www.vatican. va/content/francesco/en/apost_exhortations/documents/papa-francesco_esorta-zione-ap_20160319_amoris-laetitia.html.
Francis. Apostolic Exhortation Evangelii Gaudium. They Holy See. https://www.vati-can.va/content/francesco/en/apost_exhortations/documents/papa-francesco_esor-tazione-ap_20131124_evangelii-gaudium.html .
Gadacz, Tadeusz. Historia filozofii XX wieku. Vol. 2. Neokantyzm, filozofia egzystencji, filozofia dialogu. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2009.
The Holy See Press Office. Preparatory Document for the 16th Ordinary General Assembly of the Synod of Bishops, 7.09.2012. The Holy See. https://press.vatican. va/content/salastampa/en/bollettino/pubblico/2021/09/07/210907a.html.
International Theological Commission. “Sensus fidei” in the Life of the Church. The Holy See. https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/cti_docu-ments/rc_cti_20140610_sensus-fidei_en.html.
International Theological Commission. Synodality in the Life and Mission of the Church, 2 March 2018. The Holy See. https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/cti_documents/ rc_cti_20180302_sinodalita_en.html.
Jeziorski, Sławomir. “Lex orandi jako inspiracja dla synodalnego modus vivendi Kościoła.” Teologia i Człowiek 52, no. 4 (2020): 73–86.
John Paul II. Encyclical Letter Redemptor Hominis. The Holy See. https://www.vati-can.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_04031979_re-demptor-hominis.html.
Marcel, Gabriel. Being and Having. Translated by Katherine Farrer. Westminster: Dacre Press, 1948.
Marcel, Gabriel. The Existential Background of Human Dignity. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1963.
Marcel, Gabriel Homo Viator: Introduction to a Metaphysic of Hope. Translated by Emma Craufurd. Chicago: Henry Regnery Company, 1951.
Marcel, Gabriel. Metaphysical Journal. Translated by Bernard Wall. Chicago: Henry Regnery Company, 1952.
Marcel, Gabriel. The Mystery of Being. Vol. 1, Reflection and Mystery. Translated by George S. Fraser. Chicago: Henry Regnery Company, 1960.
Marcel, Gabriel. “Przedmowa do nowego wydania.” In Gabriel Marcel, Homo viator: Wstęp do metafizyki nadziei. Translated by Piotr Lubicz. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1984.
Nadbrzeżny, Antoni. “Zmysł wiary jako zjawisko eklezjalne: Kontekst teologiczno-historyczny.” Theological Research: A Journal of Systematic Theology 5 (2017): 55–70.
Podsiad, Antoni. “Gabriel Marcel, czyli próba chrześcijańskiego egzystencjalizmu”. In Gabriel Marcel, Homo viator: Wstęp do metafizyki nadziei. Translated by Piotr Lubicz. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1984.
Pyc, Marek. “Pobożność ludowa a sensus fidei.” Studia Gnesnensia 27 (2013): 47–57.
Secretary General of the Synod of Bishops. ‘Vademecum’ for the Synod on Synodality: Official Handbook for Listening and Discernment in Local Churches; First Phase [October 2021–April 2022] in Dioceses and Bishops’ Conferences Leading up to the Assembly of Bishops in Synod in October 2023. Synod 2021–2023. https:// www.synod.va/en/documents/vademecum.html.
Siwecki, Leon. “Sensus fidei jako dar Ducha Świętego dla Kościoła.” Studia Theologica Varsaviensia 43, no. 1 (2005): 79–98.
Strzelczyk, Grzegorz. “Synodalność: musisz iść przez to, czym nie jesteś.” Więź, no. 3 (685) (2021): 75–84.
Tarnowski, Karol. “Gabriela Marcela filozofia wiary.” Analecta Cracoviensia, nos. 21–22 (1989–1990): 99–114.
Węcławski, Michał. “Gabriel Marcel i etyka heterocentryczna.” Roczniki Filozoficzne 69, no. 2 (2021): 285–303.
Wielebski, Tomasz. “Droga synodalna wyzwaniem dla Kościoła w Polsce.” Ateneum Kapłańskie 177, no. 3 (676) (2021): 533–49.
Wilkońska, Joanna. “W kierunku nieuwarunkowanego: Egzystencja w filozofii Gabriela Marcela.” Kultura i Edukacja, no. 4 (2004): 29–39.
